NASA'nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, bir süre kapalı kalan üçüncü bilim aracını yeniden kullanıyor. Gama ışını patlamalarını saptayan Burst Alert Telescope 18 Eylül'de çalışır ve ayarlanmış durumda doğrulandı. Operasyon ekibi 21 Eylül'de uydunun yeni bir patlama gördüğünde öteki teleskoplarını otomatik olarak hedefe çevirmesine de yeniden izin verdi. Ancak bilim çalışmalarındaki bu dönüş, alçalan yörünge sorununu çözmüyor.
NASA'nın 25 Eylül güncellemesine göre Swift'in gama ışını aracının kullanımı nisanda durdurulmuştu. Ekip böylece elektrik tüketimini azaltmış, güneş panellerini atmosfer sürüklemesini en aza indirecek biçimde yönlendirmişti. Amaç, uydunun yörüngede kalacağı süreyi artırmak ve daha yüksek yörüngeye taşıma girişimine zaman kazandırmaktı. O girişimin kapsamı daha sonra daraltılınca ekip ağustosta iki bilim aracını, şimdi de üçüncüsünü yeniden devreye aldı.
Swift'in işleyişi hızlı tepkiye dayanıyor. Burst Alert Telescope bir anda gökyüzünün yaklaşık yüzde 16'sını izleyebiliyor. Bir gama ışını parlaması yakaladığında uydu, gün için hazırlanmış gözlem sırasını kesip X ışını ve morötesi/optik teleskoplarını aynı bölgeye çeviriyor. Böylece yüksek enerjili bir olayın hemen sonrasındaki farklı ışık türleri toplanabiliyor. Otomatik yönelmenin geri gelmesi, yalnızca tek bir kameranın açılmasından daha geniş bir bilim kapasitesi anlamına geliyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Gözlemevi 2025 sonundan itibaren yörüngeyi korumak amacıyla hedef seçiminde kısıtlamalara gitmişti. Önce günlük hedeflerin yaklaşık dörtte biri daha az sürükleme yaratacak yönlerle değiştirildi. Şubat 2026'da yaklaşım bütün hedeflere yayıldı ve gama ışınına göre anlık yönelme durdu. Şimdi bu kısıtlamanın gevşetilmesi, bilimsel fırsatları artırırken uydunun daha hızlı irtifa kaybetmesine neden oluyor.
Bilim dönüşü için zaman daralıyor
NASA Swift'in yeryüzünden yaklaşık 325 kilometre yüksekte olduğunu bildiriyor. Yörünge 300 kilometrenin altına indiğinde uzay aracını işletmek zorlaşacak ve bilim gözlemlerinin büyük olasılıkla durması gerekecek. Ekibin mevcut tahmini, bu eşiğe ekim ayının başı ile ortası arasında ulaşılabileceği yönünde. Tarih kesin değil; atmosfer yoğunluğu ve sürükleme koşulları iniş hızını etkileyebilir.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Uyduyu yükseltmesi planlanan ticari aracın Swift'i yakalayıp taşıma aşaması iptal edilmişti. NASA'nın önceki açıklaması bu kararın ardından görev kapsamının yörüngede buluşma teknolojilerinin gösterimine çevrildiğini belirtmişti. Bu yüzden üçüncü aracın yeniden açılması, kurtarma planının tekrar yürürlüğe girdiği şeklinde okunmamalı.
Swift ekibi kalan dönemi gama ışını patlamaları ve başka yüksek enerjili olaylar için değerlendirecek. Uydunun üç aracı da yeniden faal; buna karşılık saat yörünge açısından işlemeye devam ediyor. Gözlemevinin ne zamana kadar veri üreteceği, önümüzdeki haftalarda yapılacak izleme ve güvenli işletim değerlendirmeleriyle netleşecek.
