Google, protein yapılarını tahmin eden ve Nobel Kimya Ödülü kazanan AlphaFold projesini geliştiren ekibi yeniden yapılandırdı. Financial Times’ın haberine göre, şirket ekibin büyük bölümünü farklı projelere yönlendirirken, AlphaFold’un temel araştırmalarında görev alan bazı isimler de şirketten ayrıldı. Bu değişiklik, Google DeepMind’ın kaynaklarını giderek daha fazla Gemini yapay zekâ modellerinin geliştirilmesine ayırdığını gösteren son adımlardan biri olarak dikkat çekiyor.
DeepMind tarafından geliştirilen AlphaFold, proteinlerin amino asit dizilimlerinden üç boyutlu yapılarını yüksek doğrulukla tahmin edebilen bir yapay zekâ sistemi olarak öne çıkıyor. Geleneksel yöntemlerle yıllar sürebilen analizleri dakikalar içinde gerçekleştirebilen sistem, ilaç geliştirme çalışmalarından aşı araştırmalarına kadar birçok bilimsel alanda kullanılmaya devam ediyor. Bunun yanında Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklarda proteinlerin yapısal değişimlerinin incelenmesine de katkı sağlıyor.
AlphaFold bilim dünyasında protein katlanma problemini çözmüştü
DeepMind, AlphaFold üzerinde çalışmaya 2018 yılında başladı. Sistem, 2020 yılında biyolojinin onlarca yıldır çözmeye çalıştığı “protein katlanma problemi” için etkili bir çözüm sunduğunu göstererek bilim dünyasında geniş yankı uyandırdı. Proteinlerin amino asit zincirlerinin nasıl üç boyutlu yapılara dönüştüğünü anlamaya yönelik bu problem, yaklaşık yarım yüzyıldır biyoloji alanındaki en büyük araştırma konularından biri olarak görülüyordu. Çünkü proteinlerin üstlendiği biyolojik görevler, doğrudan bu üç boyutlu yapılarıyla ilişkilendiriliyor.
AlphaFold’un geliştirilmesi sırasında araştırmacılar, önceki yıllarda X-ışını kristalografisi ve nükleer manyetik rezonans gibi yöntemlerle elde edilen yaklaşık 170 bin protein yapısını eğitim verisi olarak kullandı. Yapay zekâ modeli bu bilgiler sayesinde protein yapılarını yüksek doğruluk oranıyla tahmin edebilir hâle geldi. Böylece deneysel yöntemlere olan bağımlılık önemli ölçüde azalırken, araştırmaların ilerleme hızı da belirgin şekilde arttı.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
OpenAI, Google ve Meta çalışanları yapay zekâ için düzenleme istedi
Yeni veriler Google Arama’daki büyük değişimi ortaya koyuyor
Google Gemini uygulamasına yeni bildirim ayarları ve sade arayüz geliyor
Google Gemini Live dosyalarla konuşmaya hazırlanıyor
Google’ın yapay zekâ asistanı Gemini 950 milyon kullanıcıya ulaştı
2021 yılında Nature dergisinde yayımlanan makalelerle AlphaFold’un çalışma yöntemi ve insan proteomuna ait yapı tahminleri bilim dünyasıyla paylaşıldı. Aynı dönemde DeepMind, araştırmacıların ücretsiz olarak yararlanabileceği AlphaFold Protein Structure Database’i kullanıma sundu. Veritabanı bugün 200 milyondan fazla protein yapısı tahmini içeriyor ve dünya genelinde akademik araştırmalarda yaygın şekilde kullanılıyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
Teknoblog'un satış ortaklıkları vardır. Bunlar, editoryal içeriği etkilemez, ancak Teknoblog, satış ortaklığı bağlantıları üzerinden satın alınan ürünler için komisyon kazanabilir.
Bu çalışmaların bilim dünyasındaki etkisi 2024 yılında Nobel Kimya Ödülü ile de tescillendi. DeepMind CEO’su Demis Hassabis ile projede ilk yıllardan itibaren görev alan John Jumper, AlphaFold üzerindeki katkıları nedeniyle Nobel Kimya Ödülü’nün sahipleri oldu. Jumper, projenin başlangıcında araştırma bilim insanı olarak görev yaparken daha sonra şirket bünyesinde başkan yardımcılığı ve mühendislik alanında üst düzey görevler üstlendi.
Ne var ki AlphaFold ekibindeki değişim son aylarda hız kazandı. John Jumper, haziran ayında DeepMind’dan ayrılarak Anthropic’e katıldığını duyurdu. Financial Times’ın aktardığı bilgilere göre bazı ekip arkadaşları da aynı şirkete geçti. Google DeepMind ise haberi doğrulayarak çalışanlarının bir bölümünün Gemini odaklı projelere aktarıldığını açıkladı. Bunun yanında bazı araştırmacılar da DeepMind’ın bünyesinden ayrılarak kurulan ilaç keşfi şirketi Isomorphic Labs’te görevlendirildi.
Google DeepMind Araştırma Başkan Yardımcısı Pushmeet Kohli, şirketin araştırma stratejisinin zaman içinde değiştiğini belirtti. Kohli, son dokuz yıldır büyük bilimsel problemlere odaklanan bir yaklaşım benimsediklerini ifade ederken, bu stratejinin artık farklı bir yöne evrildiğini söyledi. Açıklamalar, Google’ın üretken yapay zekâ alanındaki rekabet nedeniyle araştırma kaynaklarını Gemini platformuna daha yoğun biçimde aktardığını ortaya koyuyor.
AlphaFold’un geliştirilmesini üstlenen ekip artık eski yapısıyla faaliyet göstermeyecek olsa da platformun oluşturduğu bilimsel altyapı araştırmacılar tarafından kullanılmayı sürdürüyor. Açık erişimli protein veritabanı ve bugüne kadar yayımlanan bilimsel çalışmalar, biyoloji ve ilaç araştırmalarında önemli bir kaynak olmayı devam ettirirken, Google’ın bundan sonraki araştırma yatırımlarında Gemini merkezli projelerin daha geniş yer tutacağı anlaşılıyor. Bu tablo, şirketin temel bilim araştırmalarını tamamen sonlandırdığını göstermese de önceliklerinin üretken yapay zekâ teknolojilerine doğru kaydığını ortaya koyuyor.
