Bill Gates, şirketlerin insan çalışanların yerine kullandığı robotlar için eş değer bir bordro vergisi ödemesi gerektiğini savundu. İş gücündeki otomasyon, insansı robot sevkiyatlarının hızla arttığı bir dönemde daha somut bir ekonomi başlığına dönüşüyor. Gates, Ezra Klein ile yaptığı söyleşide insan veya makinenin yaptığı belirli bir emek biriminin aynı vergi yükünü taşımasını önerdi. Bu teklif şu anda yürürlükte bir yasa değil.
Gates’in sözünü ettiği FICA, ABD’de Sosyal Güvenlik ve Medicare programlarını finanse eden bordro vergisini ifade ediyor. Çalışan ve işveren bu yükün farklı bölümlerini birlikte üstleniyor. Bir robot insan işini devraldığında aynı bordro katkısı ortadan kalkabiliyor. Gates bu boşluğun sosyal güvenlik sistemlerinin gelirini zayıflatabileceğini düşünüyor.
Öneri, her fiziksel robotun ayrı bir vergi mükellefi sayılmasını gerektirmiyor. Asıl fikir, otomasyonla gerçekleştirilen iş miktarını ölçmek ve şirketten buna karşılık gelen katkıyı almak. Ne var ki bir yapay zeka yazılımının kaç kişilik iş yaptığı veya üretkenlik artışının ne kadarının otomasyondan geldiği kolay hesaplanamaz. Uygulamanın en zor bölümü de bu ölçüm olacak.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Gates robot vergisini ilk kez gündeme getirmiyor. 2017’de de makinelerin insan emeğinin yerini alması hâlinde vergi sisteminin bu değişime uyum sağlaması gerektiğini söylemişti. Bugünkü fark, üretken yapay zeka ile fiziksel robotların daha geniş görevlerde kullanılmaya başlaması. Bu nedenle tartışma artık yalnızca fabrika otomasyonuyla sınırlı kalmıyor.
Ölçüm yöntemi vergi önerisinin en zor bölümünü oluşturuyor
Robot vergisini savunanlar, elde edilecek gelirin eğitim, yeniden beceri kazanma ve sosyal güvenlik için kullanılabileceğini düşünüyor. Karşı çıkanlar ise ek yükün verimlilik yatırımlarını yavaşlatabileceğini ve hangi teknolojinin “işçi” sayılacağı konusunda karmaşa yaratacağını söylüyor. Bunun yanında farklı ülkelerin ayrı kurallar uygulaması, üretimin daha düşük vergili bölgelere kaymasına yol açabilir.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Gates’in önerisi bu soruların ayrıntılı yasal yanıtlarını vermiyor; daha çok vergi tabanının emeğin biçimi değişirken korunmasına yönelik bir çerçeve çiziyor. Bundan dolayı tartışmanın sonucu, robot tanımından çok otomasyonun yarattığı ekonomik değerin nasıl ölçüleceğine bağlı olacak. ABD Kongresinde bu ifadeyi yasaya dönüştüren resmî bir tasarı şimdilik bulunmuyor.
