Ana Sayfa » Editörden » Cep telefonları depremde neden çalışmadı, ne yapılmalı?

Cep telefonları depremde neden çalışmadı, ne yapılmalı?

26 Eylül 2019 tarihinde İstanbul’da meydana gelen 5.8 büyüklüğündeki deprem, bu konuda ne kadar hazırlıksız olduğumuz gerçeğini bir kez daha yüzümüze vurdu. Mobil iletişim altyapısının mevcut durumunu da görmüş olduk.

Deprem olduğu zaman ofisteydim ve tam da yemek masasındaydım. Sarsıntı geçer geçmez ilk yaptığım iş eşimi aramak oldu. Çağrı hızlı şekilde gerçekleşti ve 40 saniye boyunca eşimle konuşmayı başarabildim. O sırada kardeşim de diğer hattımdan beni aradı. Diyeceğim o ki, deprem olduktan hemen sonra cep telefonuna sarılıp sevdiklerinin iyi olduğundan emin olmaya çalışanlar bir şekilde çağrılarını gerçekleştirebilmiştir. Ancak bu süre çok kısa sürmüştür.

Doğaldır, bu gibi olayda göstereceğimiz refleks, kendimizin iyi olduğundan emin olduktan sonra sevdiklerimizin iyi olduğundan emin olmaktır, bu nedenle de cep telefonuna sarılmaktır. 16 milyon, hatta daha fazla kişinin bulunduğu İstanbul’da, herkes bu refleksi gösterince, ister istemez cep telefonu şebekeleri de kısa süre içinde hizmet veremez hâle geldi.

Yüksek Elektronik ve Haberleşme Mühendisi olarak, bu konu hakkında bir makale yayınlamanın isabetli olacağını düşündüm.

Mobil iletişim şebekelerine “hücresel ağ” denmesinin sebebi, hizmet verilen coğrafyanın altıgen biçimli hücrelere bölünmesi ve her bir baz istasyonunun da bu hücreden sorumlu olmasıdır. Sonuç olarak hücreler bir araya gelerek şebekeyi oluşturur. Her bir şebeke için belirli bir kapasite planlaması yapılır. Acil durumlarda veya iletişimin yoğun olacağı düşünülen koşullarda hücre planlaması yapılarak, gerektiğinde mobil baz istasyonları yerleştirilerek yüksek veya aşırı talep karşılanır.

Deprem anlık bir olay, ne zaman ve nerede olacağını bilmiyoruz. Mobil iletişim hizmeti sunan operatörler, deprem olduktan hemen sonra şebekelerine gerekli olan müdahalelerde bulunamadan insanlar, acil iletişim ihtiyaçlarını yerine getirmek için şebekelere aşırı şekilde yüklendiğinde, şebeke cevap veremez duruma düşüyor, teknik tabiriyle çöküyor. Benim gibi mühendisler iyi bilir, çöken bir sistemi ayağa kaldırmak, hele çok büyük bir sistemse o kadar kolay değildir ve zaman alır.

İletişim şebekelerinin tasarlanması ve inşası sırasında her zaman acil durumlar göz önünde bulundurulur.

İletişim şebekelerinin tasarlanması ve inşası sırasında her zaman acil durumlar göz önünde bulundurulur. Doğal afet durumlarında geçerli olacak senaryolar oluşturulur ve buna göre şebeke planlaması yapılır. Milyonlarca kişinin yaşadığı İstanbul’da, dünkü yaşadığımıza benzer bir deprem anında herkesin elindeki telefona sarılacağını mobil operatörlerdeki çalışanlar da biliyordur. Ancak böyle bir acil durumda herkese kesintisiz hizmetin verilmesi için çok büyük yatırım gerekmektedir. Bunun yanı sıra hücrelerin kapasitelerinin artırılması, büyüklüklerinin azaltılarak bir bölgedeki daha az sayıda kullanıcıya hizmet sunacak hâle getirilmesi gerekir. Bu hem para hem de etrafımızda gördüğümüz baz istasyonu sayısının artmasını gerektirir. Baz istasyonlarıyla ilgili tartışmaların sıkça döndüğü bir zamanda, herkes buna razı olur mu, orası da tartışılması gereken ayrı bir konu.

26 Eylül İstanbul depreminden sonra esas tartışılması gereken noktalardan biri, mobil operatörlerin yeniden hizmet vermeye başlamasının neden uzun zaman aldığıdır. Eminim ki, üç mobil operatör de dün yaşanan durumu derinlemesine muhasebe edeceklerdir ve buna göre ileriye dönük adımlarını atacaklardır.

Çok şükür ki, dünkü depremin şiddeti orta seviyedeydi. Bu nedenle sabit internet altyapısında ve yer altı hatlarında ciddi bir sıkıntı meydana gelmedi. Ofiste bulunan fiber internet bağlantısı veya IPTV hizmeti kesintiye uğramadı. Bu sayede Sesli FaceTime veya WhatsApp üzerinden dışarıda olmadığını bildiğim veya İstanbul dışında olan yakınlarımla iletişim kurabildim. Ancak Allah korusun, meydana gelmesi muhtemel daha şiddetli bir depremde, altyapıda da sıkıntılar olabilir, bu nedenle Wi-Fi bağlantılı sabit internet hizmetlerini kullanmakta da sıkıntılar yaşayabiliriz. Ayrıca baz istasyonlarının mobil şebeke omurgalarına bağlantısı da yeraltına döşenen fiber hatlarla sağlanır. Daha şiddetli bir depremde bunların da zarar görmesi söz konusu olabilir. Bu durum şebekelerin sadece aşırı yüklenme nedeniyle değil, altyapısal sorunlar nedeniyle işlemez hâle gelmesine neden olabilir ki, bun müdahale etmek daha uzun zaman alır.

Dün meydana gelen İstanbul depremi, hepimizin şapkayı önümüze alıp düşünmemiz gereken bir hadise olmuştur. Biz işin teknoloji tarafından bakacak olursak, mobil operatörler için de bir saha testi niteliğinde olmuştur. Şebekelerin durumu ve acil durum senaryoları yeniden masaya yatırılmalıdır. Aynı zamanda acil durum sonrasında müdahale edecek ekipler hem sayı hem de tecrübe bakımından güçlendirilmelidir.

DEVLET TARAFINDAN KAMUYA AÇIK ŞEBEKEDEN BAĞIMSIZ VE İZOLE BİR ACİL İLETİŞİM ŞEBEKESİ KURULMALIDIR

Devlet tarafında ise, görevlilerin acil durum anında haberleşebilecekleri, müdahale ve yardımı koordine edebilecekleri, birbirleriyle her an iletişim içinde olabilecekleri bir acil durum iletişim ağının kurulması gerekmektedir. Bu sistem, kullanacak kişilere kadar belirlendiği takdirde, acil durum sayesinde yetkililerin ve görevlilerin birbiriyle haberleşmesi daha sağlıklı biçimde yürütülebilir. Devletin istediği takdirde bu sistemi kısa süre içinde kurabileceğine inanıyorum.

Sonuç olarak, deprem sonrasında cep telefonları insanların iyi olduklarından emin olmak için sevdiklerine hemen ulaşmak istemesinden dolayı çalışmamaya başlamıştır. İnsanlara deprem olduktan hemen sonra telefonlarınıza yönelmeyin diyemezsiniz, bu doğal bir reflekstir. Çok büyük yatırım yapmadan ve her yeri baz istasyonuyla doldurmadıktan sonra da oluşan bu aşırı yüklenme şebekeleri işlemez hâle getirir. Dünkü depremde, bazı mobil operatörlerin şebekelerinin yeniden işlemesinin saatler sürdüğünü gördük. En büyük sorunlardan biri buradadır. Bu sürenin mümkün olan en kısa süreye indirilmesi gerekiyor. Öte yandan devletin de doğal afet durumlarında haberleşmek için kullanacağı, sadece belirli ve yetkili kişilerin kullanım hakkı olan ayrı bir mobil iletişim şebekesi kurması gerekiyor.

YORUMLARINIZI BEKLİYORUZ

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Halo Infinite çıkış tarihi 2021 yılına ertelendi

Microsoft ve 343 Industries Halo Infinite oyununun çıkışını 2021 yılına erteleme kararı aldı. 343 Industries, gecikmenin devam etmekte olan koronavirüs pandemisiyle ilgili olduğunu, çalışanların...

Twitter yanıt sınırlama özelliğini herkesin kullanımına açtı

Twitter yanıt sınırlama özelliğini tüm kullanıcılara sunmaya başladı. Böylelikle yazdığınız her tweete yanıt yazmayı alışkanlık hâline getirmiş kişileri engelleyebilirsiniz. Konuyla ilgili olarak salı günü...

Xiaomi Mi 10 Ultra tanıtıldı: 120 Hz ekran, 120 kat yakınlaştırmalı kamera

Xiaomi Mi 10 Ultra ile ilgili dedikoduların ardından nihayet bu Android telefon resmiyet kazandı. Şirket, bu akıllı telefonun resmi duyurusunu gerçekleştirdi. Xiaomi, bir basın...

Katlanabilir e-kitap okuyucular için önemli adımlar [Video]

Katlanabilir akıllı telefonlar yavaş yavaş daha fazla kullanıcıya hitap eder hâle geliyor. Acaba bunu katlanabilir e-kitap okuyucular izler mi? E-kitap okuyucularının büyük bir kısmında...

Microsoft xCloud oyun yayın servisini beta olarak açıyor

Microsoft Xbox Game Pass Ultimate abonelerinin yeni oyun yayın servisi xCloud'ı test etmelerine izin vermeye başlıyor. 11 Ağustos, yani bugün itibarıyla yazılım devi Android...

watchOS 7 Beta sürümü ilgilenen Apple Watch sahipleriyle buluştu

Apple iOS, iPadOS, macOS ve tvOS'in gelecek güncellemeleri için beta sürümlerini çoktan yayınlamıştı. Son olarak watchOS 7 public beta da bu zincire eklenmiş oldu. watchOS...

WhatsApp çoklu cihaz desteği ve iPad uygulaması için geri sayım başladı

Facebook'un sahibi olduğu WhatsApp, eşzamanlanmış sohbet geçmişli çoklu cihaz desteği üzerinde çalışıyor. WABetaInfo'nun haberine göre, WhatsApp aynı hesabı birden fazla cihazda kullanma imkanı üzerinde...

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Deprem anında mobil iletişim için üç operatör ortak çalışacak

26 Eylül Perşembe günü İstanbul'da meydana gelen 5.8 büyüklüğündeki depremin ardından cep telefonu ile sesli iletişimde yaşanan kesintiler nedeniyle üç mobil operatör de yoğun...

e-Devlet üzerinden acil toplanma alanı sorgulama işlemi nasıl yapılır?

26 Eylül 2019'da meydana gelen İstanbul depreminden sonra en çok konuşulan konulardan bir tanesi de toplanma alanları oldu. Deprem sonrasında insanların açık alanda beklemesine...

Türk Telekom’dan tüm mobil abonelerine ücretsiz internet

Dün öğle saatlerinde İstanbul ve çevresinde hissedilen 5.8 büyüklüğündeki depremin ardından mobil iletişimde sıkıntılar yaşanmıştı. Türk Telekom abonelerinden, depremin üzerinden saatler geçmesine rağmen hizmet...

Türk Telekom’dan İstanbul depremi sonrasında yaşanan kesinti ile ilgili açıklama

İstanbul'da 26 Eylül günü saat 13.59'da meydana gelen 5.8 şiddetindeki deprem sonrasında mobil iletişim altyapısında kesintiler yaşandı. Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone aboneleri sesli...

İTÜ’den 26 Eylül 2019 İstanbul Depremi ile ilgili açıklama

İstanbul'da 26 Eylül 2019 Perşembe günü saat 13.59'da meydana gelen 5,7 büyüklüğündeki deprem ile ilgili olarak İstanbul Teknik Üniversitesi'nden akşam saatlerinde resmi bir açıklama...

En son deprem bilgilerini cebe getiren uygulama

Türkiye'deki depremleri izleyen ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi konusundaki çalışmalara öncülük eden Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, yeni bir mobil uygulamayı...

Bilgilendirici ve kaliteli teknoloji videoları için Teknoblog YouTube kanalına abone olun