ABD’de yapılan yeni bir araştırma, gençlerin sosyal medya kullanımına bakışında dikkat çekici bir denge olduğunu ortaya koyuyor. Pew Research tarafından yayımlanan rapora göre, TikTok, Instagram ve Snapchat kullanan gençlerin büyük bölümü bu platformların ruh sağlıkları üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını düşünüyor. Buna rağmen aynı gençler, özellikle uyku düzeni ve günlük verimlilik söz konusu olduğunda daha olumsuz sonuçlar bildirme eğilimi gösteriyor. Araştırma, sosyal medya platformlarına yönelik artan kısıtlama çağrılarının gündemde olduğu bir dönemde gençlerin kendi deneyimlerine dayanan farklı bir tablo sunuyor.
Araştırma kapsamında 13 ile 17 yaş arasındaki 1.458 gençle görüşüldü. Katılımcılara Instagram, Snapchat ve TikTok kullanım alışkanlıkları sorulurken, bu uygulamaların ruh sağlığı, uyku ve üretkenlik üzerindeki etkileri de değerlendirildi. Bununla birlikte ebeveynlerin görüşleri de ayrı olarak toplandı ve iki taraf arasındaki algı farkı karşılaştırıldı. Elde edilen veriler, gençlerin deneyimleri ile ebeveynlerin gözlemleri arasında belirgin bir ayrışma olduğunu gösteriyor.
Gençlerin yalnızca küçük bir bölümü sosyal medyanın ruh sağlıklarını olumsuz etkilediğini ifade ediyor. TikTok ve Snapchat kullanıcılarının yüzde 9’u, Instagram kullanıcılarının ise yüzde 11’i bu platformların kendileri üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu belirtiyor. Buna karşılık, özellikle TikTok söz konusu olduğunda uyku ve verimlilik üzerindeki etkiler daha fazla dile getiriliyor. Katılımcıların yüzde 37’si TikTok kullanımının uyku düzenlerini bozduğunu söylerken, yüzde 29’u üretkenliklerinin azaldığını ifade ediyor. Yine de genel tabloya bakıldığında çoğunluk, bu uygulamaların söz konusu alanlarda “ne olumlu ne olumsuz” bir etki yarattığını düşünüyor.
Sosyal medya arkadaşlıkları güçlendirirken bazı riskler de barındırıyor
Araştırma yalnızca olumsuz etkilerle sınırlı kalmıyor. Gençlerin önemli bir bölümü sosyal medya platformlarının arkadaşlık ilişkilerini desteklediğini belirtiyor. Özellikle Snapchat’in bu konuda öne çıktığı görülüyor. Buna rağmen aynı platformda zorbalık ve taciz oranlarının diğerlerine kıyasla bir miktar daha yüksek olması dikkat çekiyor. Bu durum, sosyal medya deneyiminin kullanıcıdan kullanıcıya değişebildiğini ve aynı platformun hem olumlu hem olumsuz yönler barındırabildiğini gösteriyor.
Öte yandan ebeveynlerin değerlendirmeleri gençlerden daha eleştirel bir tablo ortaya koyuyor. Ebeveynlerin yaklaşık yüzde 40’ı sosyal medyanın çocuklarının uyku düzenini ve verimliliğini olumsuz etkilediğini düşünüyor. Yaklaşık dörtte biri ise ruh sağlığı üzerinde de olumsuz etkiler olduğunu ifade ediyor. TikTok özelinde bakıldığında, ebeveynlerin yüzde 44’ü çocuklarının bu uygulamada gereğinden fazla zaman geçirdiği görüşünde. Snapchat ve Instagram için bu oran daha düşük olsa da ebeveynlerin genel yaklaşımı benzer bir çizgide ilerliyor.
Bunun yanında, Pew Research daha önceki çalışmalarında da gençlerin sosyal medyaya karşı daha temkinli bir yaklaşım geliştirdiğini ortaya koymuştu. Önceki raporlar, gençlerin sosyal medyanın genel etkileri konusunda artan bir farkındalığa sahip olduğunu, buna rağmen bireysel düzeyde olumsuz deneyim bildirme oranlarının daha sınırlı kaldığını gösteriyor. Bu yeni veriler de benzer bir çerçeveyi destekler nitelikte.
