Manisa’daki Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri için Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezi hizmete girdi. Kültür ve Turizm Bakanlığının duyurusuna göre geniş arkeolojik alan uzun menzilli, gece görüşlü dronlarla takip edilecek. Teknoblog’un Sardes’i dijital arama sonuçları üzerinden ele aldığı haberinde görülen tarihî miras, bu kez sanal bir tanıtım aracından çok sahadaki güvenlik altyapısıyla gündemde.
Bintepeler yaklaşık 75 kilometrekareye yayılıyor ve 120’den fazla anıt mezar barındırıyor. Tek bir nöbet noktasından bütün bölgeyi sürekli görmek kolay değil. Bakanlık, Karnıyarık Tepe yakınındaki eski kazı evini yenileyerek havadan izleme merkezine dönüştürdü. Merkeze iki insansız hava aracı sistemi, kapsama için üç anten sistemi, merkezi izleme ekranları ve çevre güvenlik kameraları kuruldu. Kurum dronların marka, model veya uçuş süresi gibi ayrıntılarını açıklamadı.
Sistemin hedefi kaçak kazı girişimini kazı tamamlandıktan sonra belgelemekten önce, şüpheli hareketi erken fark etmek. Gece görüşü, özellikle gün ışığı dışındaki saatlerde alanı izleme imkânı sağlıyor. Bakanlığın açıklamasına göre merkezin vardiyalı güvenlik personeli İHA pilotluğu eğitimi ve sertifika sürecini tamamladı. Şüpheli hareket saptandığında bilgi jandarmayla paylaşılacak; müdahale güvenlik birimlerince yürütülecek.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Havadan izleme kültürel mirası nasıl koruyacak?
Dronlar geniş bölge üzerinde farklı noktalara hızla ulaşabilir ve sabit kameraların göremediği alanları denetleyebilir. Bununla birlikte havadan görüntü almak tek başına kaçak kazıyı önlediği anlamına gelmiyor. Görüntünün doğru yorumlanması, olayın konumunun güvenilir biçimde belirlenmesi ve jandarmanın zamanında müdahalesi gerekiyor. Bu nedenle yeni merkez, personel ile saha ekipleri arasındaki koordinasyon kadar etkili olacak.
Sardes ve Bintepeler 2025’te UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girdi. Bölgenin korunması yalnızca turizm açısından değil, Lidya dönemine ait arkeolojik kayıtların yerinde kalması bakımından da önemli. Bakan Mehmet Nuri Ersoy geçmişte bazı tümülüslerin kaçak kazılar sırasında iş makineleriyle ağır biçimde tahrip edildiğini hatırlattı. Kazı izinin sonradan düzeltilmesi, kaybolan arkeolojik bağlamı geri getiremiyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Bakanlık bu uygulamayı pilot çalışma olarak tanımlıyor. Toplanan verilerin sonraki koruma önlemlerinde kullanılacağını belirtiyor; başka alanlara ne zaman yayılacağına ilişkin takvim açıklamıyor. Öte yandan 2002’den bu yana 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye’ye iade edildiği bilgisi, yalnızca geri getirmenin maliyetli bir süreç olduğunu gösteriyor. Yeni merkezin asıl başarı ölçüsü iade edilen eser sayısı değil, kaçak kazıların ve geri dönüşsüz tahribatın bölgede ne kadar azaltılabildiği olacak.
Merkezin kurulduğu eski kazı evi de uygulamanın önemli parçası. Yeni bir yapı inşa etmek yerine var olan binanın teknik görev için uyarlanması, izleme personelinin arkeolojik alanın yakınında çalışmasını sağlıyor. Bakanlık bu merkezin ziyaretçi girişlerini denetlemek için değil, özellikle kaçak kazı riskini izlemek için kurulduğunu vurguluyor.
