İstanbul Ulaşım Koordinasyon Merkezi, ticari taksilerin ilk alım ve kullanım yaşlarını değiştiren yeni kararını açıkladı. Sarı taksilerin kullanım süresi 6 yıldan 9 yıla çıkarken, taksiciler artık belirli gruplarda beş yaşındaki otomobilleri filoya katabilecek. Karar, sıfır otomobil maliyetleriyle karşılaşan taksi esnafının ikinci el araç seçeneklerini genişletiyor. İstanbul’un dijital taksi sistemleri de araç değişimleriyle birlikte daha geniş bir kullanım alanı kazanıyor.
Karar, otomobilleri yerlilik katkı oranlarına göre iki ayrı grupta değerlendiriyor. Yerlilik katkı oranı yüzde 50’yi aşan araçlarda ilk alım yaşı 0-2’den 0-5’e yükseldi. Böylece Fiat Egea Sedan, Renault Megane Sedan ve Toyota Corolla gibi modeller beş yaşına kadar taksiye dönüşebilecek. Önceki kurallar, bu gruptaki otomobillerin en fazla iki yaşında olmasını şart koşuyordu.
Buna karşılık yerlilik katkı oranı yüzde 50’nin altında kalan otomobiller için sıfır kilometre zorunluluğu kalktı. Taksiciler artık Kia Cerato, Ford Focus, Honda Civic ve Citroën C4 X gibi modelleri üç yaşına kadar sisteme katabilecek. Ayrıca karar, sarı taksilerin azami kullanım süresini altı yıldan dokuz yıla yükseltti. Dokuz yaşını aşan araç sahipleri ise ticari faaliyetlerini sürdürmek için otomobillerini yenileyecek.
İstanbul Taksiciler Esnaf Odası, artan otomobil fiyatlarını ve uygun sıfır araç bulma güçlüğünü kararın gerekçeleri arasında gösteriyor. Bununla birlikte Tofaş’ın Fiat Egea üretimini sona erdirme süreci, yıllardır bu modeli kullanan taksicilerin seçeneklerini azalttı. UKOME, yaş aralıklarını genişleterek düşük kilometreli ikinci el otomobillerin ticari taksi olarak kullanılmasına izin verdi. Sürücüler böylece araç alım maliyetini farklı model ve yaş seçenekleri üzerinden hesaplayabilecek.
İstanbul taksileri dijital sistemlerle daha yakından buluşuyor
Yeni yaş sınırları, araç bakımının ve düzenli teknik kontrolün önemini artırıyor. Beş yaşındaki bakımlı bir otomobil, daha genç fakat yoğun kullanımdan yıpranmış bir araçtan farklı bir yolculuk deneyimi sunabilir. Bu nedenle denetimler yalnızca model yılına değil, kilometreye, lastiklere, fren sistemlerine ve klima performansına da odaklanıyor. Ayrıca emniyet kemerleri, hava yastıkları ve araç içi temizlik yolcu güvenliğini doğrudan ilgilendiriyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Öte yandan İstanbul’daki taksiler, fiziksel denetimin yanında dijital takip sistemleriyle de çalışıyor. İBB’nin Toplu Ulaşım Denetim ve Yönetim Merkezi; araç takibi, elektronik ödeme, kamera ve panik butonu gibi hizmetleri bir araya getiriyor. Sistem ayrıca sürücü kimlik doğrulaması, güvenli sürüş takibi ve araç içi bilgi ekranlarını destekliyor. Taksi Taşımacılığı Yönergesi, ilgili sisteme katılmayan araçların ticari hizmet sunmasına izin vermiyor.
Bununla birlikte geçmiş denetimler, tüm taksilerin bu sistemlere katılmadığını gösteriyor. Sayıştay’ın 2022 yılı raporuna göre İstanbul’daki 18 bin 395 ticari taksinin 14 bin 592’si yönetim merkezine katıldı. Raporda 3 bin 803 taksinin gerekli kaydı tamamlamadan çalıştığı bilgisi yer aldı. Belediye denetimleri, araç değişimleri sırasında kamera, ödeme terminali ve konum takip cihazlarını yeniden kontrol edebiliyor.
Araç yenileme süreci, temassız ödeme ve araç içi ekranların kullanımını da genişletebilir. Yeni bir otomobili taksiye dönüştüren işletmeci, kamera ve takip cihazlarının yanında güncel ödeme terminallerini de kurabilir. Böylece yolcu kredi kartı veya temassız ödeme seçeneğini daha fazla araçta kullanabilir. Sürücü tarafında ise mobil veri bağlantısı ve cihaz bakım maliyetleri işletme giderlerine ekleniyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Mobil uygulamalar, İstanbul taksilerindeki dijital dönüşümün yolcuya ulaşan bölümünü oluşturuyor. Kullanıcılar uygulamalar üzerinden araç çağırabiliyor, sürücü bilgilerini kontrol edebiliyor ve tahmini güzergâhı takip edebiliyor. Ayrıca bazı platformlar dijital ödeme, konum paylaşımı ve yolculuk geçmişi seçenekleri sunuyor. Taksi uygulamaları, yolculuğun başlangıç ve bitiş noktalarını kayıt altına alarak şikâyet incelemelerini kolaylaştırıyor.
Bu gelişmelere ek olarak İBB, mevcut taksi sayısına 2 bin 500 uygulama bazlı taksi ekleme kararı aldı. Belediye, bu araçların yalnızca yetkilendirilmiş uygulamalar üzerinden yolcu almasını planlıyor. İBB’nin Temmuz 2026 tarihli duyurusu, toplam sayı içindeki 250 taşıma hakkını gerçek kişilere sunan ihaleyi kapsıyor. İhale şartları, hak sahiplerine 29 yıllık ruhsat verilmesini öngörüyor.
Uygulama bazlı taksiler ile araç yaş sınırı değişikliği iki ayrı karardan oluşuyor. Buna rağmen araç seçimleri, dijital donanım kurulumları ve uygulama kullanım şartları aynı ticari filoyu ilgilendiriyor. Bir taksi uygulaması aracın konumunu, sürücü kimliğini ve yolculuk kaydını merkezi sisteme aktarabiliyor. Yolcu ise çağırdığı aracın bilgilerine ve seyahat kaydına mobil cihazından ulaşabiliyor.
Ayrıca bu sistemlerden gelen anonimleştirilmiş veriler, taksi talebinin hangi bölgelerde yoğunlaştığını gösterebilir. İBB, saat ve bölge bazındaki talepleri durak planlaması veya araç dağılımı çalışmalarında kullanabilir. Bunun yanında sistemlerin yolcu ve sürücü verilerini hangi şartlarda sakladığını açıkça belirtmesi gerekiyor. Konum geçmişi, ödeme bilgileri ve sürücü kayıtları kişisel verilerin korunmasına ilişkin kuralları doğrudan ilgilendiriyor.
Yaş sınırının dokuz yıla çıkması, taksicilerin araç maliyetini daha uzun çalışma süresine yaymasını sağlıyor. Bununla birlikte yoğun çalışan bir taksi, dokuz yıl içinde yüksek kilometrelere ulaşabiliyor. İkinci el otomobil tercihinde bakım geçmişi, hasar kaydı ve gerçek kilometre bilgisi öne çıkıyor. Hibrit veya elektrikli modellerde ise batarya sağlığı ve garanti süresi satın alma kararını etkiliyor.
Elektrikli taksiler, araç yenileme planlarının bir başka bölümünü oluşturuyor. Sektör temsilcileri, elektrikli araçların ticari taksi kullanımına ilişkin maliyet ve şarj çalışmalarını sürdürüyor. Ancak sürücüler, vardiya sırasında uzun şarj süreleriyle karşılaşmamak için hızlı şarj noktalarına ihtiyaç duyuyor. Taksi duraklarına yakın şarj alanları, aracın gün içinde hizmet dışında kaldığı süreyi azaltabiliyor.
Yolcu tarafında daha genç veya bakımlı otomobiller, çalışan klima ve daha düşük kabin gürültüsü gibi farklar sunuyor. Bunun yanı sıra USB bağlantıları, temassız ödeme, temiz koltuklar ve çalışan emniyet kemerleri günlük yolculuğu etkiliyor. Mobil uygulamalar ise aracın geliş süresini, sürücünün kimliğini ve tahmini rotayı ekranda gösteriyor. Bu özellikler özellikle gece yolculuklarında ve bilinmeyen güzergâhlarda daha fazla bilgi sağlıyor.
Buna karşılık yolcu seçme, kısa mesafeyi kabul etmeme ve rota anlaşmazlığı gibi sorunlar araç yaşından bağımsız biçimde sürüyor. Uygulama üzerinden gerçekleşen yolculuklarda belediye, araç ve sürücü bilgilerini saat ve güzergâh kayıtlarıyla eşleştirebiliyor. Dijital ödeme kaydı da ücret anlaşmazlıklarında işlem ayrıntılarına ulaşılmasını sağlıyor. Şikâyet incelemeleri bu veriler üzerinden ilgili araç ve sürücüye yönlendirilebiliyor.
İstanbul’daki karar, diğer büyükşehirlerin taksi yaş sınırı çalışmalarına da örnek oluşturabilir. Belediyeler araç yaşıyla birlikte kilometre, bakım geçmişi ve güvenlik donanımlarını değerlendiren denetimler uygulayabilir. Elektrikli modellerin filoya katılması ise şehirlerdeki şarj noktalarının konumuna ve ticari elektrik tarifelerine bağlı bulunuyor. İstanbul’da yürütülen uygulama bazlı taksi ve araç yenileme çalışmaları, bu başlıkları aynı ulaşım hizmeti içinde buluşturuyor.
