Grönland'ın kilometrelerce kalınlıktaki buzunun altında beklenenden daha bağlantılı bir vadi ağı bulunuyor. NASA'nın yeni araştırma özetine göre bilim insanları 1943 buz altı vadisini haritaladı; bunların yaklaşık üçte biri daha önce tanımlanmamıştı. Teknoblog'da daha önce Grönland'daki buzulların iklim tartışmasındaki yerini aktarmıştık. Yeni çalışma, buzun altında kalan araziyi daha ayrıntılı göstererek bu tartışmaya farklı bir veri katıyor.
Grönland buz tabakası yaklaşık 1,7 milyon kilometrekareye yayılıyor ve en kalın yerlerinde üç kilometreyi aşıyor. Altındaki kaya yüzeyini doğrudan görmek mümkün olmadığından haritalar radar, uydu ölçümleri ve hesaplamalara dayanıyor. Yeni yöntemde araştırmacılar buzun üst yüzeyindeki çok küçük yükselme ve alçalmaları okuyor. Buz bir vadi veya sırt üzerinden akarken alttaki şekil yüzeyde silik bir iz bırakabiliyor. Uydu verileriyle bu izleri izlemek, daha önce parça parça görülen vadileri birbirine bağlamaya yardımcı olmuş.
Yaklaşık 1943 vadinin tamamı yeni keşif değil. Çalışmanın önemli sonucu, bunların üçte birlik bölümünün ilk kez belirlenmesi ve daha önce bilinen çok sayıda vadinin sanılandan yüzlerce kilometre daha içeri uzandığının görülmesi.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Özellikle orta batı kesiminde uzun, düz ve benzer yönde dizilen vadiler dikkat çekiyor. Araştırmacılar bu düzenin eski tektonik yapıların suyun akış yolunu etkilemiş olabileceğine işaret ettiğini söylüyor, fakat oluşum açıklaması kesinleşmiş değil.
Buz altı vadileri buz akışını etkiliyor
Vadiler yalnızca geçmiş jeolojiyi anlatmıyor. Buz akışı alçak bölgelerde yoğunlaşabiliyor; buz kütlesi bu hatları izleyerek kıyıya ve fiyortlara taşınıyor. Bu nedenle altındaki arazinin daha doğru haritalanması, buz tabakasının gelecekte nasıl hareket edebileceğine ilişkin modelleri geliştirebilir. Yine de yeni harita tek başına bir erime tarihi veya belirli bir deniz seviyesi artışı öngörmüyor. NASA'nın vurguladığı katkı, gelecekteki hesaplamalar için daha iyi bir arazi girdisi sağlanması.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Doğu yükseklerinde de buz altında bir dağ sırası ve birbirine bağlanan vadiler görüldü. Bazı yer şekillerinin günümüzdeki buz örtüsünün büyük bölümünden daha eski olabileceği düşünülüyor. Ayrıca vadilerin geniş dallanma açıları, yalnızca yüzey akarsularının değil yer altı suyunun da geçmişte kayayı aşındırmış olabileceği yorumunu destekliyor. Bunlar arazinin nasıl oluştuğuna dair bilimsel çıkarımlar; buz kaldırılıp yerinde gözlemlenmiş manzaralar değil.
Araştırmacılar sonuçları Grönland'ın buz altı zeminini temsil eden BedMachine veri setinin sonraki sürümlerinde kullanmayı hedefliyor. Böylece kıyıdan iç bölgelere uzanan akış kanallarının konumu daha doğru sınanabilecek. Çalışmanın okur açısından değeri de burada: Buzun üstünde gördüğümüz değişimleri anlamak için görünmeyen kaya yüzeyinin şekli gerekiyor. Yeni harita, bu zemini önceki çalışmalara göre daha ayrıntılı anlatıyor; iklim değişikliğinin tek başına açıklaması gibi sunulmamalı.
