Google Chrome internet tarayıcısının bazı sistemlere kullanıcıdan açık izin almadan yaklaşık 4 GB büyüklüğünde bir yapay zekâ modeli indirdiği ortaya çıktı. “Gemini Nano” adı verilen bu yerel modelin, Chrome’un arka planda sunduğu bazı yapay zekâ özelliklerini çalıştırmak için kullanıldığı belirtiliyor. Buna rağmen söz konusu dosyanın hangi aşamada indirildiği veya kullanıcıya neden açık biçimde bildirilmediği tartışma yaratmış durumda. Özellikle depolama alanı sınırlı cihazlarda bu durumun kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyebileceği ifade ediliyor.
Konuyu gündeme taşıyan isimlerden biri gizlilik ve güvenlik alanında çalışan Alexander Hanff oldu. Hanff, macOS işletim sistemindeki dosya sistemi kayıtlarını inceleyerek Chrome’un arka planda gerçekleştirdiği işlemleri takip ettiğini söylüyor. Buna göre yeni oluşturulan ve henüz kullanılmamış bir Chrome profilinde bile yaklaşık 4 GB boyutundaki modelin 15 dakika içinde otomatik olarak indirildiği görüldü. Üstelik bu işlem sırasında kullanıcı tarafından herhangi bir yapay zekâ özelliğinin etkinleştirilmediği de aktarılıyor.
Chrome’un indirdiği dosyalar arasında “OptGuideOnDeviceModel” adlı bir klasör ve onun içinde yer alan “weights.bin” isimli büyük bir dosya bulunuyor. Bu dosyanın Gemini Nano modeline ait olduğu belirtiliyor. Hanff’ın aktardığına göre kullanıcı söz konusu dosyayı manuel olarak silse bile Chrome bir sonraki çalıştırmada modeli yeniden indiriyor. Başka bir deyişle tarayıcı, dosyanın silinmesini kalıcı bir tercih olarak değil geçici bir durum olarak değerlendiriyor.
Google Chrome içindeki tüm yapay zekâ özellikleri yerel modeli kullanmıyor
Chrome’un adres çubuğunda görünen “AI Mode” özelliğinin doğrudan yerel modeli kullanmadığı da belirtiliyor. Bu özellik, sorguları Google’ın Gemini sunucularına göndererek çalışıyor. Cihaza indirilen Gemini Nano modeli ise daha çok “Help me write” gibi yazı yazma destek araçlarında ve çevrim içi dolandırıcılık tespiti gibi sistem seviyesindeki işlevlerde görev alıyor. Bunun yanında bazı güvenlik ve içerik analiz özelliklerinin de bu model üzerinden çalıştığı ifade ediliyor.
Bununla birlikte kullanıcıların temel itiraz noktası yalnızca depolama alanı değil. Hanff, yüz milyonlarca cihazın aynı dosyayı indirmesi durumunda ortaya çıkacak veri trafiğinin çevresel etkilerine de dikkat çekiyor. Yapılan hesaplamalara göre yaklaşık 500 milyon cihazın bu modeli indirmesi hâlinde yalnızca veri aktarımının oluşturacağı karbon emisyonu 30 bin ton seviyesine ulaşabiliyor. Bu miktarın yaklaşık 6.500 aracın bir yıl boyunca oluşturduğu emisyona denk olduğu belirtiliyor. Üstelik bu hesaplamaya modelin günlük kullanım sırasında oluşturacağı enerji tüketimi dahil edilmiyor.
Öte yandan Google’ın bu özelliği hangi cihazlarda etkinleştirdiği konusunda belirli donanım kriterleri kullandığı söyleniyor. Yeterli depolama alanı ve sistem kapasitesine sahip cihazlarda indirme işlemi otomatik biçimde başlayabiliyor. Ne var ki kullanıcıya açık bir onay ekranı gösterilmemesi eleştirilerin merkezinde yer alıyor. Özellikle son dönemde tarayıcılara eklenen yapay zekâ özelliklerinin giderek daha fazla sistem kaynağı tüketmesi teknoloji dünyasında yeni bir tartışma alanı oluşturmuş durumda.
Bu indirmeyi devre dışı bırakmak isteyen kullanıcılar için Chrome içinde bir seçenek bulunuyor. Tarayıcının adres çubuğuna “chrome://flags” yazıldıktan sonra açılan deneysel ayarlar bölümünde “Enables optimization guide on device” seçeneği aranabiliyor. İlgili ayarın kapatılmasıyla birlikte Gemini Nano modelinin otomatik indirilmesi engellenebiliyor.
