Çin, Hefei kentinde kurduğu BEST füzyon tesisinin ana kompleksini tamamlayarak reaktör montajında yeni aşamaya geçti. 1 Ekim’de paylaşılan görüntüler, dış yapının kullanıma açıldığını ve ana makinedeki çalışmaların yarıyı geçtiğini gösteriyor. Füzyon enerjisi alanındaki milyarlarca dolarlık yatırımlar özel şirketleri de bu yarışa çekerken BEST, doğrudan döteryum ve trityum yakıtıyla yanan plazma deneyi yapmayı hedefliyor. Tesisin 2027 sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.
BEST adı, Burning Plasma Experimental Superconducting Tokamak ifadesinin kısaltmasından geliyor. Cihaz, hidrojen izotoplarını çok yüksek sıcaklıkta birleştirip Güneş’in enerji üretim sürecini kontrollü ortamda taklit edecek. Ancak tesis henüz elektrik üreten ticari bir santral değil. Ekip önce 20 ile 200 megavat arasında füzyon gücünü ve plazmaya verilen ısıtma enerjisinden daha yüksek enerji kazancını göstermeye çalışacak.
Ana kompleksin tamamlanmasıyla birlikte mühendisler dört katmanlı montajı hızlandırdı. En içte füzyon tepkimelerinin gerçekleşeceği vakum kabı bulunuyor. Bunun çevresine soğuk kalkan, toroidal alan mıknatısları ve hassas iç bileşenler sırayla yerleşecek. Temmuzdan bu yana bu parçaların önemli bölümü tesise ulaştı; dört parçalı vakum kabının montajı tamamlandı ve ilk toroidal mıknatıs testlerden geçti.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
DIGIAGE ile Just4Fun Türk oyunlarını Çin pazarına taşıyacak
Beş banka verilerini paylaşmadan ortak yapay zekâ modeli eğitecek
Sahte yorum ve yapay etkileşim sitelerine erişim engeli getirildi
2026 Nobel Tıp Ödülü optogenetiğin üç öncüsüne verildi
Japonya Merkez Bankası yapay zekânın faiz dengesini etkileyebileceğini söyledi
Reaktörün içindeki plazma 100 milyon santigrat derecenin üzerine çıkarken süper iletken mıknatıslar sıfıra çok yakın sıcaklıklarda çalışacak. Soğuk kalkan bu iki uç sıcaklık arasında ısı yalıtımı sağlayacak. Ayrıca mıknatısların ürettiği güçlü alan, plazmayı vakum kabının duvarlarına değmeden merkezde tutacak. Bu nedenle ekip tesisi iç içe geçen katmanlardan oluşan dev bir termos gibi kuruyor.
BEST yanan plazmada net enerji kazancını sınayacak
Çin Bilimler Akademisinin daha önce açıkladığı takvime göre BEST, EAST tokamakından edinilen deneyimi elektrik üretimine daha yakın bir düzene taşıyor. EAST uzun süreli ve kararlı plazma üzerinde çalışırken BEST, döteryum ile trityumu birlikte kullanacak. Bu iki izotop birleştiğinde helyum çekirdeği ve yüksek enerjili nötron ortaya çıkıyor. Açığa çıkan enerji plazmanın sıcaklığını korumaya yardım ettiği için deney, kendi kendini sürdüren yanan plazma koşullarını araştırabilecek.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Süper iletken mıknatısların boyutu da projenin mühendislik ölçeğini gösteriyor. Çin Bilimler Akademisinin haziranda duyurduğu toroidal alan mıknatısı 582 ton ağırlığa ulaşıyor. Kurum, mıknatısın benzer ITER bileşeninden hacim olarak yüzde 30 daha büyük olduğunu ve üç kat enerji depoladığını belirtiyor. Bununla birlikte tek bir bileşenin testten geçmesi, bütün reaktörün kararlı biçimde çalışacağını henüz kanıtlamıyor.
BEST’in 2027 sonunda tamamlanmasının ardından ekip, döteryum-trityum deneyleri için hazırlık yapacak. Çin’in yol haritası füzyondan elektrik gösterimini 2030 civarında hedefliyor. Öte yandan ticari santral aşamasına geçmek için malzemelerin nötron bombardımanına dayanması, yakıt çevriminin kurulması ve sistemin uzun süre kesintisiz çalışması gerekiyor. Ana kompleksin açılması bu uzun sürecin inşaat ayağını ilerletti; asıl sonuçlar reaktör bir bütün olarak devreye girdiğinde ortaya çıkacak.
