Ana Sayfa » Bilim » Büyük Hadron Çarpıştırıcısı daha fazla enerjiyle yeniden çalışmaya başlıyor

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı daha fazla enerjiyle yeniden çalışmaya başlıyor

buyuk-hadron-carpistiricisi-060415
Görsel – The Verge

Şubat 2013’te, iki yıl süreyle kapatılmış olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı yeniden doğdu. Dünyanın en büyük ve güçlü parçacık hızlandırıcısı yeniden çalıştı. Ancak CERN’de Büyük Hadron Çarpıştırıcısından sorumlu şef olan Paul Collier, yeniden başlatmanın tam güçte çalışmaya geçildiği anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Hızlandırma safhasına geçmek için çarpışma verilerinin toplanması ve gerçek fizik deneylerinin yürütülmesi gerekiyor, önümüzdeki iki ay bu işlerle meşgul olunacak.

Collier çarpıştırıcının tek bir düğmesine basıldığında tam güçle çalışmaya başlayan bir cihaz olmadığını hatırlatıyor. CERN’in fizikçileri ilk olarak makinenin enerjisini zamanla artırmak zorunda. Bunun da haziran ortalarına kadar gerçekleştirilmesi, o zaman ilk yüksek enerji verisinin alınması bekleniyor. Şu an için çarpışma oranının epey düşük olacağına dikkat çekiyor. Bir sonraki adım ise veri toplamaya paralel olacak şekilde gerçekleştirilecek ve bu protonlarını sayısını kararlı şekilde artırmak olacak. Protonların sayısını artırmak makinenin içindeki çarpışmaların sayısını artırmak ve sıcaklığı yükseltmek anlamına geliyor. 2015’in sonuna gelindiğinde BHÇ’nin içinde dolanan parçacık demetlerinin enerjisi en üst seviyeye ulaşacak, şimdiye kadar bir parçacık hızlandırıcısının erişemediği noktaya erişilecek.

10 milyarlık değere sahip olan parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı İsviçre’nin Cenevre şehrinde bulunuyor. Çalışmalarıyla 2012 yılında önemli bir parçacık olan Higgs Bozonu’nun keşfini sağlamıştı. Hâlâ üzerinde tartışmaların sürdüğü bu bulgu, fiziğin en önemli teorilerinden biri olan parçacık fiziğinin Standart Modelini tamamlamak için 40 yıl boyunca üzerinde çalışılan boşluğu doldurmuştu.

Standart Model hâlâ tamamlanmamış bir teori. Bir başka teori olan süper simetri Standart Modeldeki her bir parça için keşfedilmemiş bir partner parça olduğunu öneriyor. Önerilen bu parçacıklar da CERN’deki bilim insanlarının yeniden çalıştırılan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ile bulmayı amaçladıkları arasında yer alıyor. Önerilen parçacıklardan biri karanlık madde partikülü adını taşıyor. Gizemli ve görünmez bir madde olan karanlık madde ışık yayılımı, emilimi veya yansıtması yapmıyor. Fizikçiler karanlık maddenin evrenin yüzde 26’sını oluşturduğunu söylüyor. Büyük Hadron Çarpıştırıcısında yapılan değişiklikler nedeniyle, araştırmacılar karanlık maddeyi oluşturan parçacığı oluşturmanın mümkün olduğunu, bir parçacık çarpışmasının ardından oluşan “kayıp” enerji miktarının bu maddenin varlığının temeli olduğunu düşünüyor. Her şey parçacıklarla bitmiyor, BHÇ bilim insanları dürülmüş boyutlar ve küçük siyah delikler gibi olağanüstülükler için de kanıtlar arayacaklar.

BHÇ 2013 yılında, makinenin süper soğutulmuş mıknatısları arasındaki 10 bin elektrik bağlantısının güçlendirilmesi ihtiyacı nedeniyle kapatılmıştı. Collier geride kalan iki yılın bu bağlantıları güçlendirmekle geçirildiği, makinenin enerjisi seviyesinde fırlatılacak herhangi bir maddeye karşı dayanıklı olacak hâle getirildiğini vurguladı. Geride kalan son birkaç ay da 1.9 Kelvin veya -271.25 Santigrad derece sıcaklıkta faaliyet gösteren BHÇ’nin soğutulması ve tüm elektrik devrelerinin herhangi bir sorunun çıkmayacağından emin olunacak şekilde kontrol edilmesi için harcandı.

BHÇ’nin bu yılın başlarında yeniden çalıştırılması planlanıyordu, ancak mıknatıslardan bir tanesi etkileyen kısa devre etkinleştirme işlemini geciktirdi. Bu sorun 31 Mart tarihinde tamamen giderildi. Bilim insanlarının yaptıkları değişikliklerle birlikte BHÇ’nin şimdi 2012’de olduğunda yüzde 60 daha güçlü durumda olduğuna da dikkat çekiliyor.

YORUMLARINIZI BEKLİYORUZ

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Volkswagen ID.4 elektrikli SUV yollara çıkmaya hazır

Volkswagen'in elektrikli araç atılımı ID.3'ün ardından ID.4 ile devam ediyor. ID.4, MEB (modüler elektrik platformu) teknolojisine dayalı olarak üretilecek ikinci model ve markanın ilk...

Realme C11 İncelemesi

Akıllı telefon fiyatlarının artması, bazı üreticileri uygun fiyatlı cihaz kategorisine de ayrıca odaklanmaya teşvik ediyor. Samsung, Honor ve Realme gibi üreticiler, daha fazla kullanıcı...

Samsung Galaxy S20 FE Ön İnceleme [Video]

Bu yılın hemen başında çıkardığı Galaxy S10 Lite ve Note 10 Lite modelleriyle Samsung, üst sınıf telefonlarındaki bazı özellikleri isteyenlere daha rahat erişebilecekleri seçenekler...

Samsung Galaxy S20 FE tanıtıldı: S20 serisinin en iyi özellikleri daha uygun fiyata geliyor

Bir süredir sızıntılarını gördüğümüz yeni Samsung telefonu Galaxy S20 Fan Edition tanıtıldı. Galaxy S20 FE ile birlikte Samsung özellikle genç kullanıcı kitlesini hedefliyor. Kompakt...

Samsung Galaxy S20 Fan Edition tanıtımını izleyin

Ağustos ayının hemen başında yeni amiral gemisi telefonları Galaxy Note 20 ve Note 20 Ultra'yı tanıtan Samsung, birkaç gün öncesinden 23 Eylül tarihinde bir...

MWC 2021’in düzenleneceği tarih değişti

2020 Mobil Dünya Kongresi (MWC 2020), koronavirüs salgını küresel bir kriz hâline dönüşmeden önce iptal edilen ilk etkinliklerden biri olmuştu. MWC 2021 için ilk...

Microsoft Flight Simulator videosu oyun dünyasındaki değişimi gösteriyor

Microsoft sanal ortamdaki Ignite konferansını başlatırken bir Microsoft Flight Simulator videosu yayınladı. Söz konusu video, 1982'de oyuncularla buluşan oyunun neredeyse 40 yıllık yolculuğunda yaşadığı...

Tesla Battery Day etkinliğinden önemli duyurular: 25 bin dolarlık Tesla hedefi

Tesla'nın Battery Day etkinliğinde CEO Elon Musk bazı önemli duyurular yaptı. Şirketin pillerindeki kobaltı ortadan kaldırmaya yönelik hamleleri, Model S için saatte 320 kilometre...

5G destekli Snapdragon 750G ile daha fazla hız, daha iyi yapay zekâ

Qualcomm, en yeni 7 serisi Snapdragon işlemcisi Snapdragon 750G'yi duyurdu. Bu yeni işlemci Snapdragon 730G'ye kıyasla hem mmWave hem de 6GHz altı 5G desteğini...

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

CERN 1990 model internet deneyimini yeniden yaşatıyor

Günümüzde internette hiçbir şekilde takılma veya sorun yaşamadan gezinmek, artık doğal bir eylem hâline gelmiş durumda. Dolayısıyla yaşı yetenler de internetin zorlu zamanlarını unutmuşa...

İlk web sitesi 25 yıl önce çevrim içi oldu

Dünyanın ilk web sitesi olan ve günümüzde "Web'in Babası" olarak anılan Tim Berners-Lee tarafından hazırlanan Info.cern.ch adresli sayfa, bundan 25 yıl önce 20 Aralık...

CERN’in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı yeni bir parçacık sınıfı keşfetti

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ile çalışan bilim insanları pentaquark olarak adlandırılan, dört adet quark ve bir tane de karşıt quark'ı bir arada barındıran atom altı seviyede tanecik...

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nadir parçacık ayrışmalarını tespit etti

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda görevli bilim insanları bulması meşhur Higgs parçacığından daha zor olan nadir parçacık ayrışmasını tespit ettiklerini açıkladılar. Bu tuhaf B mezonu meşhur...

Türkiye CERN’e ortak üye oldu

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneyleriyle evrenin oluşumunu sağlayan büyük patlamanın sırlarını araştıran Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi, ya da herkes tarafından bilinen kısaltmasıyla CERN'in ortak üyeleri...

CERN Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın verilerini herkese açıyor

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN), Büyük Hadron Çarpıştırıcısı aracılığıyla elde edilen verilerin paylaşımı konusunda oldukça bonkör davranıyor. Merkezden yapılan açıklamada Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ile...

Bilgilendirici ve kaliteli teknoloji videoları için Teknoblog YouTube kanalına abone olun