ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi NHTSA, otomatik sürüş sisteminin aracı yönettiğini dışarıya göstermek için turkuaz işaret ışıklarını düzenleyen bir standart önerdi. Mavi ile yeşil arasındaki bu renk, diğer sürücülere ve trafik görevlilerine otomobilin hangi durumda çalıştığını bildirecek. Ancak öneri henüz yürürlüğe girmiş bir zorunluluk oluşturmuyor.
Haberleştirilen taslak, ABD’nin araç aydınlatmalarını düzenleyen FMVSS 108 standardında değişiklik öngörüyor. Üreticiler bu ışıkları kullanıp kullanmamayı seçebilecek. Kullanmayı seçenlerin ise renk, parlaklık ve yerleşim için ortak kuralları izlemesi amaçlanıyor.
Renk seçiminin nedeni, araçların zaten kullandığı işaretlerden ayrılabilmek. Fren lambaları, sinyaller, farlar ve acil durum araçlarının ışıkları farklı görevler taşıyor. NHTSA, otomatik sürüş için ayrı ve tutarlı bir görsel işaret oluşturmak istiyor. Böylece her üreticinin başka bir renk veya ışık dili geliştirmesinin önüne geçmeyi hedefliyor.
Taslak yalnızca yeni renkli lambaları ele almıyor. İnsan sürücüsü bulunmayan araçlarda fiziksel dörtlü flaşör düğmesi, uzun far kumandası ve sinyal kolu gibi gereksinimlerin uyarlanmasını da öneriyor. Modern LED sistemleri için test koşulları ve far yerleşimiyle ilgili bazı kurallar da değişiklik kapsamında değerlendiriliyor.
Işık kullanımı isteğe bağlı kalacak, kullananlar aynı standarda uyacak
Turkuaz ışık fikri ilk kez bu taslakla ortaya çıkmış değil. Mercedes-Benz’in Aralık 2023 tarihli açıklaması, California ve Nevada’da bu tür dış işaret ışıkları için izin aldığını gösteriyor. California izni otoyol denemelerini, Nevada izni ise belirli üretim araçlarını kapsıyordu. Bunlar ülke çapında bütün üreticilere uygulanmış ortak bir düzenleme değildi.
Mercedes’in test araçlarında ışıklar ön ve arka aydınlatmaların yanı sıra iki dış aynaya yerleştirildi. Şirket, amacın otomatik sürüş durumunu dışarıdan görünür kılmak olduğunu açıklamıştı. Özellikle trafik görevlilerinin, sistemin etkin olup olmadığını anlayabilmesi hedefleniyordu. Yeni federal öneri aynı iletişim ihtiyacını daha geniş bir çerçevede ele alıyor.
Burada otomasyon seviyesi ile işaret ışığını da ayırmak gerekiyor. Mercedes’in eski açıklaması, sürücünün gerektiğinde görevi devraldığı Seviye 3 sistemini anlatıyor. Robotaksi uygulamaları ise farklı işletme koşulları taşıyabiliyor. Aracın üzerindeki renk tek başına bütün bu yetenekleri veya her koşulda sürücüsüz çalışabileceğini göstermiyor.
Bu çalışma Türkiye’deki araçların ışıklarını değiştiren bir karar anlamına gelmiyor. Önerinin kapsamı, ABD’nin federal araç standartlarıyla sınırlı.
