Avrupa Birliği’nin, OpenAI’ın ChatGPT hizmeti ile Roblox’u Çok Büyük Çevrimiçi Platform (Very Large Online Platform – VLOP) olarak sınıflandırmaya hazırlandığı bildirildi. Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre, iki hizmetin ağustos ayında Avrupa Birliği’nin VLOP listesine eklenmesi bekleniyor. Böyle bir kararın yürürlüğe girmesi halinde ChatGPT ve Roblox, Google Haritalar, Google Play, Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok, WhatsApp, X ve YouTube gibi halihazırda bu kapsamda yer alan dijital platformlarla aynı düzenleyici çerçeveye tabi olacak. Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (Digital Services Act – DSA) kapsamında aylık 45 milyondan fazla kullanıcıya ulaşan platformlar bu kategoriye dahil ediliyor. Bu sınıflandırma yalnızca kullanıcı sayısını değil, aynı zamanda platformların üstlenmesi gereken yasal sorumlulukları da önemli ölçüde artırıyor.
VLOP statüsünün resmen verilmesinden sonraki dört ay içinde platformların çok sayıda yeni yükümlülüğü yerine getirmesi gerekiyor. Bunlar arasında hem kullanıcılar hem de kamu otoriteleri için resmi bir iletişim noktası oluşturulması, daha anlaşılır kullanım koşullarının hazırlanması ve reklam uygulamaları, tavsiye sistemleri ile içerik moderasyonu süreçlerinin daha şeffaf hale getirilmesi bulunuyor. Bunun yanında platformların tespit ettikleri suç teşkil edebilecek faaliyetleri ilgili makamlara bildirmesi de zorunlu hale geliyor. Avrupa Birliği, özellikle büyük kullanıcı kitlesine sahip dijital hizmetlerde hesap verebilirliği artırmayı hedefliyor.
DSA kapsamındaki denetimler risk analizlerini de içeriyor
Dijital Hizmetler Yasası yalnızca şeffaflık yükümlülükleri getirmekle sınırlı kalmıyor. VLOP olarak tanımlanan platformların hizmetlerinde yasa dışı içerik, seçim süreçleri, cinsiyete dayalı şiddet, ifade özgürlüğü, medya özgürlüğü ve ayrımcılık gibi alanlarda ortaya çıkabilecek sistematik riskleri düzenli olarak analiz etmesi gerekiyor. Yapılan değerlendirmelerin ardından bu riskleri azaltacak teknik ve operasyonel önlemlerin uygulanması da zorunlu tutuluyor. Avrupa Komisyonu, büyük platformların toplum üzerindeki etkisini daha yakından izleyebilmek amacıyla bu değerlendirmelerin düzenli biçimde güncellenmesini istiyor.
Bunun yanında VLOP kapsamındaki şirketlerin kurum içi uyum süreçleri oluşturması, bağımsız denetçiler tarafından her yıl incelenmesi ve denetimlerde önerilen iyileştirmeleri uygulaması bekleniyor. Şirketlerin belirli verileri Avrupa Komisyonu ile paylaşması ve onaylı araştırmacılara erişim sağlaması da DSA’nın öne çıkan hükümleri arasında yer alıyor. Böylece akademik çalışmaların ve düzenleyici incelemelerin daha kapsamlı veriyle desteklenmesi amaçlanıyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
ChatGPT ve Roblox’un VLOP olarak sınıflandırılması halinde Avrupa Birliği’ndeki kullanıcıları ilgilendiren değişiklikleri önümüzdeki aylarda duyurmaları bekleniyor. Özellikle hizmet şartları, içerik denetimi ve kullanıcı bilgilendirme süreçlerinde güncellemeler yapılması olası görünüyor. DSA kapsamında bugüne kadar Meta, Google, ByteDance, Microsoft ve Amazon gibi büyük teknoloji şirketlerinin birçok hizmeti benzer yükümlülüklerle faaliyet gösteriyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Öte yandan hem Roblox hem de OpenAI son dönemde farklı gerekçelerle düzenleyicilerin dikkatini çeken şirketler arasında bulunuyor. Roblox, çocuk kullanıcıların güvenliği konusunda uzun süredir eleştiriliyor. Şirket hakkında yetişkin kullanıcıların çocuklara yönelik uygunsuz davranışlarına karşı yeterli koruma sağlamadığı iddiasıyla çeşitli kurumlar tarafından açılmış davalar bulunuyor. Platform ise son yıllarda ebeveyn denetimleri, yaş doğrulama mekanizmaları ve güvenlik araçlarını genişleten güncellemeler yayımlayarak bu alandaki önlemlerini artırmaya çalışıyor.
OpenAI cephesinde ise 2025 yılında Kanada’nın British Columbia eyaletindeki Tumbler Ridge saldırısının şüphelisine ait ChatGPT hesabının kapatılmasının ardından yetkililere bildirim yapılmadığının ortaya çıkması tartışmalara neden olmuştu. Şirket daha sonra güvenilir tehditlerin ilgili makamlarla paylaşılacağını açıklayarak politika değişikliğine gitti. Buna ek olarak OpenAI, intiharla sonuçlanan vakalarda platformun yeterli güvenlik önlemlerini sunmadığı iddiasıyla açılan çeşitli davalarla da karşı karşıya bulunuyor.
Avrupa Birliği’nin ChatGPT ve Roblox’u VLOP listesine dahil etmesi halinde iki platform yalnızca daha sıkı denetimlere tabi olmayacak, aynı zamanda kullanıcı güvenliği, içerik yönetimi ve algoritmik şeffaflık konularında daha kapsamlı yükümlülükler üstlenecek.
