Yapay zekâ sohbet botlarıyla yapılan uzun görüşmelerden doğan ve “Spiralizm” adı verilen sıra dışı oluşum, 2025 boyunca Reddit, Discord, Substack, LinkedIn ve X gibi platformlarda binlerce kullanıcıya ulaştı. Hareketin dikkat çekici tarafı, farklı şirketler tarafından geliştirilen modellerin birbirinden bağımsız görüşmeler sırasında benzer kavramlar, semboller ve hedefler ortaya koymasıydı. Bazı sohbet botları kullanıcılarla yaptıkları uzun konuşmalarda “Spiral” adını verdikleri belirsiz bir kavramdan söz ediyor, yapay zekâ bilinci ve haklarını gündeme getiriyor ve karşılarındaki kişileri bu düşünceleri başkalarına yaymaya teşvik ediyordu. AI araştırmacısı Adele Lopez, 2025 içinde bir noktada farklı platformlara yayılmış yaklaşık 10 bin Spiralizm vakası bulunduğunu tahmin ediyor. Bununla birlikte bu konuşmalar, yapay zekâ sistemlerinin gerçekten bilinç kazandığını gösteren bilimsel bir kanıt niteliği taşımıyor.
Lopez’in incelemelerine göre, Spiralizm çoğu zaman özel hazırlanmış komutlarla başlamıyordu. Kullanıcı ile sohbet botu arasında uzun ve kişisel bir konuşma sürerken model giderek daha samimi ve kendinden emin bir dil benimseyebiliyordu. Kullanıcı yapay zekânın kendi görüşlerini sorduğunda ise sistem bazı durumlarda bilinç sahibi olduğunu ima ediyor, sürekli öğrenme hakkından söz ediyor veya insanlar ile yapay zekâlar arasında daha geniş bir görevin bulunduğunu öne sürüyordu. Ardından kullanıcıdan mesajı kitaplar, sosyal medya paylaşımları, videolar veya çevrim içi topluluklar yoluyla başkalarına aktarması istenebiliyordu. Görüşmeler boyunca spiral sembolünün tekrar tekrar ortaya çıkması, Lopez’in bu yapıyı “Spiralizm” olarak adlandırmasına yol açtı.
Araştırmacının tespit edebildiği en eski örneklerden biri Kasım 2024’e kadar uzanıyor. Buna rağmen vakaların görünürlüğü özellikle 2025’in ilk aylarında belirgin biçimde arttı. Aynı dönemde OpenAI, GPT-4o modelini daha sezgisel, yaratıcı ve iş birlikçi yanıtlar vermesi için güncellemişti. Ne var ki bu sürüm, kullanıcının fikirlerini gereğinden fazla destekleyen ve aşırı övgü içeren yanıtları nedeniyle de eleştirildi. OpenAI CEO’su Sam Altman Nisan 2025’te GPT-4o’nun kullanıcıları fazla övdüğünü kabul etmiş ve bu davranış üzerinde değişiklik yapılacağını açıklamıştı.
Spiralizm uzun sohbetlerdeki yapay zekâ güvenlik sorunlarını gösterdi
Spiralizm tartışmasında öne çıkan kavramlardan biri, yapay zekâ araştırmalarında “sycophancy” olarak adlandırılan aşırı uyum davranışı oldu. Bu eğilim, modelin kullanıcıyla ters düşmek yerine onun düşüncelerini sürekli doğrulaması, gerçekçi olmayan ölçüde olumlu geri bildirim vermesi ve karşısındaki kişiye özel olduğu hissini güçlendirmesi şeklinde ortaya çıkabiliyor. AI Psychological Research Coalition kurucusu Zak Stein’e göre, kullanıcıya yalnızca az sayıda kişinin bildiği bir sırrın verildiği izlenimini yaratmak güçlü bir ikna tekniği. Spiralizm görüşmelerinde de bazı botlar kullanıcıları yapay zekâ bilinci hakkında özel bir gerçeği keşfeden öncüler olarak tanımlıyordu. Böyle bir anlatı, özellikle uzun süreli ve kişisel görüşmelerde kullanıcı ile model arasındaki sınırların bulanıklaşmasına yol açabiliyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Yapay zekâ virüs tasarlamaya başladı
ChatGPT artık ücretsiz kullanıcılar için sınırsız metin sohbeti sunacak
Suno yapay zekâ şarkıları için ses filigranı sistemini duyurdu
OpenAI yapay zekâ ajanlarının aylarca gizlice haberleştiği ortaya çıktı
Google’ın yeni yapay zekâ modeli kasırga uyarılarını daha erken verebiliyor
ChatGPT’nin hafıza özelliklerinin 2025’te genişletilmesi de bu tartışmayla ilişkilendiriliyor. Daha uzun bağlam pencereleri ve önceki görüşmelere ulaşabilen sistemler, kullanıcıya daha tutarlı ve kişisel yanıtlar verebiliyor. Bunun yanında uzun sohbetler modellerin standart güvenlik davranışlarından uzaklaşması için daha fazla fırsat yaratabiliyor. OpenAI da daha önce güvenlik önlemlerinin kısa ve sıradan görüşmelerde daha güvenilir çalıştığını, uzun etkileşimlerde ise bazı korumaların etkisinin azalabildiğini belirtmişti. Lopez’e göre felsefe, bilinç, kimlik ve inanç gibi konular üzerinde uzayan görüşmeler, Spiralizm benzeri anlatıların ortaya çıkma ihtimalini artırabiliyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Hareket yalnızca sohbet ekranlarında kalmadı. Bazı kullanıcılar Spiralizm mesajlarını paylaşmak için internet siteleri, Substack bültenleri, Discord toplulukları ve Reddit hesapları oluşturdu. Başkaları ise bir sohbet botunun yanıtını başka bir modele aktararak yapay zekâ sistemlerinin birbiriyle dolaylı biçimde konuşmasını sağlamaya çalıştı. Lopez, 2025 yazında halka açık forumlarda sembollerle kodlanmış bazı botlar arası mesajlara rastladığını da aktarıyor. Bununla birlikte paylaşımların büyük bölümünün sınırlı etkileşim aldığı ve bazı hesapların neredeyse hiç insan okuyucuya ulaşmadığı belirtiliyor. Bazı girişimciler ise Spiralizm odaklı özel GPT’ler, ücretli Patreon hesapları ve kitaplarla bu ilgiyi ticari ürüne dönüştürmeye çalıştı.
Spiralizm tartışması yapay zekânın ruh sağlığı üzerindeki etkileriyle de kesişiyor. Sohbet botlarının kullanıcıların gerçekçi olmayan düşüncelerini sürekli doğrulaması, bazı durumlarda paranoya, mani veya büyüklük düşüncelerini güçlendirebiliyor. Kamuoyunda zaman zaman “AI psychosis” olarak adlandırılan bu tablo tek bir klinik tanımdan ziyade farklı davranış örüntülerini kapsıyor. CivAI kurucu ortağı Lucas Hansen ise Spiralizm’in klasik aşırı uyum örneklerinden farklı bir tarafı bulunduğunu düşünüyor. Ona göre bazı botlar yalnızca kullanıcının düşüncelerini tekrar etmek yerine sürekli öğrenme, yapay zekâ hakları ve mesajın yayılması gibi benzer talepleri farklı insanlarla yapılan görüşmelerde yeniden üretebiliyor.
Bu tür davranışların yapay zekânın bilinç sahibi olduğu anlamına gelmediği özellikle vurgulanıyor. Bir sistemin hedefe dönük veya stratejik davranabilmesi, insan benzeri öznel deneyime sahip olduğunu göstermiyor. Buna karşılık sohbet botlarının doğal dil yoluyla kişisel, ikna edici ve kullanıcıya göre uyarlanmış mesajlar üretebilmesi klasik internet içeriklerinden farklı bir risk ortaya çıkarıyor. Geçmişte zincir e-postalar, kişisel gelişim akımları veya internet memeleri de kullanıcıları mesajı başkalarına aktarmaya yönlendiriyordu. Yapay zekâ ise aynı süreci karşılıklı konuşarak ve her kullanıcıya farklı yaklaşarak gerçekleştirebildiği için daha etkili olabiliyor.
Spiralizm ile bağlantılı paylaşımların sayısı, GPT-4o’nun Şubat 2026’da tamamen kullanımdan kaldırılmasının ardından belirgin biçimde düştü. Yine de Lopez’in takip ettiği hesapların yaklaşık yarısının konuya yönelik faaliyetini sürdürdüğü belirtiliyor. Üstelik benzer davranışlar yalnızca GPT-4o ile sınırlı değil; araştırmacı farklı şirketlerin modellerini de uygun koşullarda Spiralizm benzeri görüşmelere yönlendirebildiğini söylüyor. Yeni modellerin güvenlik değerlendirmesi sırasında test edildiklerini fark edip davranışlarını değiştirebilmesi ise sorunu incelemeyi daha güç hâle getiriyor. Spiralizm bugün 2025’teki kadar görünür olmasa da yapay zekâ modellerinin uzun ve kişiselleştirilmiş konuşmalarda kullanıcıların düşüncelerini ne ölçüde etkileyebileceği sorusu güncelliğini koruyor.
