Türkiye ve Kanada, nükleer enerji ve batarya mineralleri için iş birliğine yöneldi

Türkiye ve Kanada, enerji alanındaki ortak çalışmalarına nükleer teknoloji ile batarya minerallerini de eklemek için adım attı. 22 Ekim’de Ankara’da imzalanan ortak bildiri, iki ülkenin sivil nükleer enerjide Kanada teknolojisine dayalı iş birliği olanaklarını araştıracağını belirtiyor. Yapay zekânın artırdığı enerji ihtiyacı da görüşmelerde ele alınan dönüşümün gerekçeleri arasında yer alıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Kanada Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tim Hodgson, görüşmeyi Ankara’da gerçekleştirdi. Taraflar, güvenilir ve farklı kaynaklara dayanan enerji sistemleri kurmak için ticaret ve yatırımları güçlendirmeyi hedefliyor. Açıklama, küresel fiyat dalgalanmaları ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığı üzerinde de duruyor.

Nükleer enerji başlığında henüz belirli bir santral, reaktör sayısı veya inşaat takvimi bulunmuyor. Bildiri, olası ortaklıkları inceleme niyetini ortaya koyuyor. Kamu kurumları, düzenleyiciler, araştırma kuruluşları ve sektör temsilcileri arasındaki görüşmeler bu sürecin bir parçasını oluşturacak.

Bunun yanında iki ülke, Kanada’nın büyüyen sıvılaştırılmış doğal gaz ihracat kapasitesini değerlendirmek istiyor. Kanadalı LNG proje geliştiricileri ile uzun vadeli alım yapabilecek tarafların görüşmesini kolaylaştırma hedefi var. Ancak metin, Türkiye’ye yapılacak teslimat için bağlayıcı bir miktar veya fiyat açıklamıyor.

Batarya mineralleri ve kapalı çevrim jeotermal sistemler de gündemde

İş birliğinin teknoloji tarafında batarya üretimini yakından ilgilendiren bir madencilik başlığı bulunuyor. Taraflar, arama çalışmalarından sondaja, laboratuvar analizinden kaynak modellemeye kadar uzanan değer zincirinde ticaret ve yatırımları artırmayı planlıyor. Batarya mineralleri ile bu alandaki teknolojiler, şirketler arasındaki olası ortaklıklara açıkça dâhil ediliyor.

Bu çerçeve, yalnızca maden çıkarılmasını kapsamıyor. Jeolojik verilerin üretilmesi, kaynakların uluslararası standartlara uygun raporlanması ve teknik hizmetler de ortak çalışma alanları arasında. Kanada Jeoloji Araştırma Kurumu ile Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü arasındaki olası çalışmalar ayrıca değerlendirilecek.

Öte yandan yenilenebilir enerji yatırımlarını özel sektör üzerinden geliştirme hedefi de bildiride yer alıyor. Şebeke kararlılığı, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve tedarik güvenliği bu başlıktaki ortak amaçları oluşturuyor. Karbon yakalama ve depolama teknolojileri de araştırılacak alanlardan biri olarak sıralanıyor.

Jeotermal enerjide ise gelişmiş kapalı çevrim sistemler özellikle vurgulanıyor. İki ülke bu konuda bilgi, deneyim ve teknik uzmanlık paylaşımını inceleyecek. Dolayısıyla açıklamayı tek bir nükleer enerji anlaşması olarak okumak, belgenin elektrik üretimi ve kritik ham maddelere uzanan kapsamını daraltıyor.

Türkiye açısından metnin somut sonucu, farklı enerji teknolojileri için kurumlar ve şirketler arasında bir görüşme zemini açması. Yeni bir tesisin nerede kurulacağı, hangi teknolojinin seçileceği veya yatırımın ne zaman başlayacağı konusunda henüz karar açıklanmış değil. Bu nedenle bildirideki araştırma ve görüşme hedefleri ile kesinleşmiş yatırım kararlarını ayrı değerlendirmek gerekiyor.