Teknoblog'un satış ortaklıkları vardır. Bunlar, editoryal içeriği etkilemez, ancak Teknoblog, satış ortaklığı bağlantıları üzerinden satın alınan ürünler için komisyon kazanabilir.
NASA, ESA’nın Rosalind Franklin Mars gezgini için beklenen adımı attı ve görevin uygulama safhasına geçtiğini resmen duyurdu. Ajans, görevi Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden bir SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatacağını açıkladı. Takvim hâlâ netleşmedi, ancak mevcut hedefin 2028 sonundan önce olmadığını görüyoruz. Bu karar, yıllardır ertelenen ExoMars programı için somut bir dönüm noktası anlamına geliyor.
Görevin liderliğini ESA üstleniyor, yani taşıyıcı modül, iniş platformu, gezgin ve yüzey operasyonlarını Avrupa tarafı sağlıyor. NASA ise fırlatma hizmetinin yanında iniş platformu için frenleme motorları, gezginin iç sistemleri için radyoizotop ısıtıcı birimler ve bilim yükünün bir bölümünü veriyor. Özellikle Mars Organic Molecule Analyzer, yani MOMA tarafındaki katkı önemli görünüyor, çünkü bu sistem Mars toprağındaki organik bileşiklerin izini sürmek için görev yapacak. NASA’nın son açıklaması, projeye yönelik desteğin yalnızca siyasi düzeyde değil, mühendislik ve donanım tarafında da resmen devam ettiğini açık biçimde ortaya koyuyor.
Rosalind Franklin’i özel kılan nokta, yalnızca Mars yüzeyinde dolaşması değil, yüzeyin altına inmesi. ESA’nın verdiği bilgilere göre gezgin, 2 metre derinliğe kadar numune alabilecek. Bu derinlik kritik önem taşıyor, çünkü Mars yüzeyinin altındaki örnekler radyasyon ve yüzey kimyası yüzünden daha az bozulmuş biyoişaretler taşıyabilir. Hedefteki Oxia Planum bölgesi de tam bu nedenle seçildi. MOMA’ya ek olarak Raman spektrometresi ve mikroskobik analiz araçları da devreye girecek, böylece ekip yalnızca organik molekül aramayacak, bu moleküllerin jeolojik bağlamını da çözmeye çalışacak.
Gecikmeler görevin hikâyesini neredeyse baştan yazdı
Doğrusunu söylemek gerekirse, Rosalind Franklin görevi teknik özelliklerinden çok ertelemeleriyle hafızalara kazındı. Projenin kökeni 2001 yılına kadar uzanıyor. NASA bir dönem projeye katıldı, ardından bütçe baskıları nedeniyle çekildi, sonrasında ESA Rusya ile ilerledi. Ne var ki bu ortaklık da uzun ömürlü olmadı; ESA, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından 17 Mart 2022 tarihinde ExoMars iş birliğini askıya aldı. Bu karar, görev için yeni bir iniş mimarisi ve yeni uluslararası katkılar gerektirdi.
NASA ile ESA, bu boşluğu doldurmak için 16 Mayıs 2024 tarihinde yeni bir mutabakat imzaladı. Bu anlaşma, NASA’nın göreve daha geniş bir teknik destek vermesini resmileştirdi ve 2028 hedefini yeniden masaya koydu. 2025 ve 2026 tarafında ise bütçe tartışmaları yeniden risk yarattı. Özellikle ABD yönetiminin NASA’nın bilim programında sert kesintiler öneren bütçe planları, Rosalind Franklin gibi uluslararası görevlerin geleceği hakkında soru işaretleri doğurdu. Bununla birlikte NASA’nın 16 Nisan 2026 tarihli resmî duyurusu, kurumun bu görevden çekilmediğini ve uygulama sürecini başlattığını net biçimde gösteriyor. The Register da son haberinde bu yeni adımı, Artemis II görevi sırasında gündeme gelen bütçe baskılarıyla birlikte değerlendirdi.
ESA’nın ilk büyük Mars gezgini olma özelliğini taşıyan Rosalind Franklin, yeni bir aksilik çıkmazsa sonunda gerçek bir fırlatma planına kavuştu. Yine de önümüzde hâlâ uzun bir yol var, çünkü Mars görevlerinde 2028 hedefi koymakla 2028’de gerçekten kalkış yapmak aynı şey değil. Aslına bakarsanız NASA’nın Falcon Heavy seçimi ve görev donanımlarını resmen üstlenmesi, bu kez işin önceki denemelere göre daha somut ilerlediğini düşündürüyor. Yine de geçmişe baktığımızda, bu görev için temkinli iyimserlik en doğru yaklaşım gibi görünüyor.
