ASA’nın Mars yüzeyinde görev yapan Curiosity keşif aracı, geçtiğimiz günlerde örnek toplama çalışması sırasında sıra dışı bir teknik sorunla karşı karşıya kaldı. Ajansın paylaştığı bilgilere göre araç, “Atacama” adı verilen bir kayayı delerek örnek almaya çalışırken kayanın bir bölümü matkap sistemine sıkıştı. Curiosity’nin kameraları tarafından 29 Nisan’da kaydedilen görüntülerde, yaklaşık 45 santimetre genişliğinde ve 13 kilogram ağırlığındaki kayanın matkap ucuna bağlı şekilde yüzeyden kalktığı görüldü. NASA, Curiosity’nin yaklaşık 14 yıldır Mars’ta sürdürdüğü görev boyunca ilk kez böyle bir durum yaşandığını belirtti.
NASA’nın açıklamasına göre matkap sistemi geri çekildiğinde kayanın üst kısmı tamamen yerinden ayrıldı ve matkap mekanizmasına bağlı şekilde havada kaldı. İlk aşamada matkabın titreşim özelliği kullanılarak kayanın serbest bırakılması denendi. Ne var ki bu girişim sonuç vermedi. Takip eden günlerde ekip, matkabı farklı açılarda hareket ettirip döndürerek ve daha yoğun titreşim uygulayarak sorunu çözmeyi başardı. 1 Mayıs tarihinde çekilen yeni görüntülerde kayanın nihayet serbest kaldığı ve yüzeye düşerek parçalandığı görüldü.
Curiosity bugüne kadar Mars yüzeyindeki onlarca farklı kayadan örnek topladı. Araç, delme işlemi sonrasında elde edilen kaya tozlarını SAM ve CheMin isimli bilimsel analiz cihazlarıyla inceleyerek yüzeyin kimyasal yapısını araştırıyor. Bu sistemler sayesinde Mars’ın geçmişte su barındırıp barındırmadığı ve gezegenin yaşanabilir koşullara sahip olup olmadığına dair önemli veriler elde edildi. Yaşanan son aksaklığın çözülmesiyle birlikte Curiosity’nin bilimsel çalışmalarına kaldığı yerden devam ettiği belirtildi.
NASA’nın bu hafta gündeme taşıdığı tek gelişme Curiosity ile sınırlı kalmadı. Kurum aynı zamanda Artemis II görevi kapsamında Ay çevresinde çekilen binlerce yeni fotoğrafı da kamuoyuyla paylaştı. Görseller arasında Ay yüzeyine yakın çekimlerin yanı sıra Dünya ve Samanyolu galaksisine ait dikkat çekici kareler de bulunuyor. Fotoğraf arşivi NASA’nın resmi internet sitesi üzerinden erişime açılmış durumda.
Grönland’daki Arktik deniz tabanından yeni görüntüler paylaşıldı
Bilim dünyasında dikkat çeken bir diğer gelişme ise Kuzeybatı Grönland’daki Inglefield Bredning fiyordunda yürütülen araştırma çalışması oldu. Araştırmacılar, 2025 yılının ağustos ayında bölgedeki deniz tabanına yaklaşık 260 metre derinliğe kamera ve hidrofon yerleştirerek bir haftalık gözlem gerçekleştirdi. Çalışmanın sonuçları PLOS One dergisinde yayımlandı. Bunun yanında araştırma kapsamında kaydedilen görüntü ve ses kayıtları da paylaşıldı.
Araştırmacılar deniz tabanında toplam 478 farklı organizma tespit etti. Bunlar arasında taraklı denizanaları, ok solucanları, karidesler ve salyangoz balıkları yer aldı. Paylaşılan videolardan birinde bir salyangoz balığının akıntıyla ters yönde sürüklendiği görülüyor. Bilim insanları bu davranışı “alışılmadık” olarak tanımladı. Buna ek olarak hidrofon sistemleri sayesinde bölgede yaşayan narvalların sesleri de kaydedildi. Araştırma süresince yalnızca bir gün boyunca narval sesine rastlanmadığı belirtildi.
Kayıtlarda buzulların çatlama sesleri, eriyen buz parçalarının çıkardığı sesler ve uzaktaki tekne motorları da yer aldı. Bunun yanında görüntülerde yoğun şekilde “deniz karı” olarak adlandırılan organik atık tabakasının bulunduğu görüldü. Ölü canlı kalıntıları, dışkı ve bitkisel parçacıklardan oluşan bu materyal, derin deniz ekosistemindeki pek çok canlı için temel besin kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor.
Araştırma ekibi, kullanılan taşınabilir kamera ve kayıt sistemlerinin Arktik deniz tabanının incelenmesi açısından pratik bir yöntem sunduğunu düşünüyor. Bugüne kadar bölgede doğrudan su altı gözlemlerinin oldukça sınırlı kaldığı belirtilirken, düşük maliyetli video sistemlerinin yaygınlaşmasının yeni araştırmaların önünü açabileceği ifade ediliyor. Özellikle iklim değişikliğinin kutup bölgeleri üzerindeki etkileri daha görünür hale gelirken, bu tür uzun süreli gözlem çalışmaları bölgedeki ekosistemin değişimini anlamak açısından daha fazla önem kazanıyor.
