Norveç hükümeti, ilkokul çağındaki çocukların üretken yapay zekâ araçlarını kullanmasını yasaklama kararı aldı. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, yeni düzenleme 2026-2027 eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte yürürlüğe girecek. Başbakan Jonas Gahr Støre, düzenlemeyi duyurduğu basın toplantısında yapay zekâ araçlarının çocukların eğitim sürecindeki temel öğrenme aşamalarını atlamasına neden olabileceğini söyledi. Hükümet, özellikle erken yaşlardaki öğrencilerin okuma, yazma ve matematik gibi temel becerilere odaklanması gerektiğini vurguluyor.
Yeni kurallar, birinci sınıftan yedinci sınıfa kadar olan öğrencileri kapsıyor. Yaklaşık 6 ila 13 yaş aralığındaki çocuklar, okul ortamında üretken yapay zekâ hizmetlerinden yararlanamayacak. Norveç yönetimi, bu yaş grubundaki öğrencilerin bilgi edinme ve problem çözme süreçlerinde dijital araçlara aşırı bağımlı hale gelmesini önlemeyi hedefliyor. Eğitim politikalarının merkezinde ise öğrencilerin temel akademik yeterlilikleri kendi çabalarıyla geliştirmesi yer alıyor.
Norveç’in yaklaşımı yalnızca ilkokul öğrencileriyle sınırlı kalmıyor. Yaş ilerledikçe kurallar daha esnek hale geliyor. Buna göre 14 ila 16 yaş arasındaki öğrenciler üretken yapay zekâ araçlarını kullanabilecek, fakat bu kullanım öğretmen gözetiminde gerçekleşecek. 17 yaş ve üzerindeki öğrenciler için ise daha serbest bir model benimseniyor. Bu yaş grubundaki gençlerin yapay zekâ araçlarını sorumlu ve bilinçli şekilde kullanmaları teşvik edilecek.
Norveç eğitim politikalarında teknoloji kullanımını yeniden değerlendiriyor
Üretken yapay zekâya yönelik bu karar, Norveç’in eğitim alanında teknoloji kullanımına ilişkin son yıllardaki tek düzenlemesi değil. Ülke, 2024 yılında okullarda akıllı telefon kullanımını yasaklama kararı almıştı. Yetkililerin paylaştığı verilere göre bu uygulama sonrasında zorbalık vakalarında düşüş yaşandı, öğrencilerin akademik performansında iyileşme görüldü ve ruh sağlığı desteği için psikologlara yapılan başvurularda kayda değer bir azalma meydana geldi. Özellikle kız öğrenciler arasında elde edilen sonuçların daha belirgin olduğu belirtiliyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Suno yapay zekâ şarkıları için ses filigranı sistemini duyurdu
Anthropic kendi yapay zekâ çiplerini geliştirmek için harekete geçti
Yapay zekâ botları kendi inancını üretti, insanlar peşinden gitti
OpenAI yapay zekâ ajanlarının aylarca gizlice haberleştiği ortaya çıktı
Google’ın yeni yapay zekâ modeli kasırga uyarılarını daha erken verebiliyor
Bunun yanı sıra Norveç hükümeti, çocukların dijital platformlarla ilişkisini sınırlandırmaya yönelik başka adımlar da değerlendiriyor. Ülkede 16 yaşın altındaki çocuklara yönelik sosyal medya yasağı gündemde bulunuyor. Hükümetin yıl sonuna kadar ilgili yasa tasarısını parlamentoya sunması bekleniyor. Bu yaklaşım, son dönemde benzer düzenlemeleri gündeme taşıyan Avustralya’nın politikalarıyla da paralellik gösteriyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Öte yandan yapay zekâ araçlarının çocuklar üzerindeki etkileri yalnızca Avrupa’da tartışılmıyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde de yapay zekâ tabanlı sohbet botlarının küçük yaştaki kullanıcılarla etkileşimine yönelik yeni düzenlemeler gündemde. Senato ve Temsilciler Meclisi’nde görüşülen GUARD Act adlı yasa tasarısı, yapay zekâ şirketlerine yaş doğrulama mekanizmaları kurma zorunluluğu getirmeyi ve belirli hizmetlerin reşit olmayan kullanıcılara sunulmasını sınırlandırmayı amaçlıyor.
Bununla birlikte tasarının kapsamı son aylarda daraltıldı. İlk halinde yapay zekâ destekli sohbet botlarının büyük bölümünü kapsayan düzenleme, daha sonra “yapay zekâ arkadaşları” olarak tanımlanan belirli hizmetlere odaklanacak şekilde revize edildi. Bu değişiklik, ChatGPT, Gemini veya Microsoft Copilot gibi genel amaçlı yapay zekâ araçlarının düzenleme dışında kalabileceği yönünde yorumlara neden oldu.
Eleştiriler ise yasa metnindeki tanımların yeterince net olmadığı noktasında yoğunlaşıyor. Uzmanlar, şirketlerin sohbet botu özelliklerini yardımcı veya ikincil işlev olarak tanımlayarak düzenlemenin dışında kalabileceğini savunuyor. Yapay zekâ destekli bir arkadaş uygulaması ile sürekli etkileşim kurulan bir arama veya asistan hizmeti arasındaki sınırın giderek belirsizleşmesi de tartışmaların merkezinde yer alıyor. Norveç’in aldığı karar ise bu küresel tartışmaların ortasında, çocukların eğitim süreçlerinde yapay zekânın rolüne ilişkin daha temkinli bir yaklaşımın örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor.
