NASA, Swift’in bilim görevini sonlandırdı: Son gözlem 20 Ekim’de yapıldı

NASA, Swift gözlemevinin bilim görevini sonlandırdığını açıkladı. Kurumun 23 Ekim tarihli görev sonu açıklamasına göre araç, son gözlemini 20 Ekim’de yaptı. Dünya yüzeyinden 275 kilometreden daha alçak bir yörüngeye inen gözlemevi, artan atmosfer sürtünmesi nedeniyle teleskoplarını hedeflerinde sabit tutamıyor.

NASA, Swift’in önümüzdeki birkaç hafta içinde atmosfere yeniden girmesini bekliyor. Açıklama, bunun için kesin bir gün veya saat vermiyor. 20 Kasım 2004’te fırlatılan araç, başlangıçta iki yıllık ana görev için tasarlanmıştı ve planlanan sürenin on katından uzun süre üretken kaldı.

Neil Gehrels Swift Observatory, özellikle kısa sürede parlayıp sönen gök olaylarına hızla yönelmesiyle önem kazandı. Görev boyunca 2.000’den fazla gama ışını patlamasını ve 1.400’den fazla süpernovayı gözledi. Verileri yaklaşık 7.000 bilimsel makaleye katkı sağladı.

Bunun yanında gözlemevi, farklı dalga boylarını bir arada inceleyen büyük bir arşiv bırakıyor. NASA, bu kayıtların yeni çalışmalar için kullanılmaya devam edeceğini belirtiyor. Bilim görevinin bitmesi, daha önce toplanan verilerin araştırmacılara kapatılması anlamına gelmiyor.

Swift’in hızlı tepkisi, patlamaların izini sürmeyi kolaylaştırdı

Gama ışını patlamaları, saniyenin çok küçük kesirlerinden dakikalara uzanan yüksek enerjili olaylar oluşturuyor. NASA’nın bu araştırma alanının geçmişine ilişkin açıklaması, ilk parlamadan sonra farklı dalga boylarında giderek sönen bir ışımayı izlemenin önemini anlatıyor. Bu nedenle gözlemevlerinin yalnızca bir patlamayı algılaması yeterli olmuyor, konumunu hızla belirlemesi de gerekiyor.

Swift, önceki bazı araçların saatler içinde yapabildiği yönelme ve konum belirleme işini yaklaşık bir dakikaya indirdi. Bu hız, başka teleskopların da aynı olayı ışığı sönmeden incelemesine yardım etti. Özellikle kısa gama ışını patlamalarının ardından kalan ışımayı yakalamak, bu olayların nötron yıldızı birleşmeleriyle ilişkisini araştırmada değer taşıdı.

Uzun patlamaların ise yıldız oluşumunun sürdüğü bölgelerle ve kimi zaman süpernovalarla bağlantısı bulunuyor. Gama ışını, X ışını, morötesi ve görünür ışık gözlemlerini birlikte değerlendirmek, tek bir algılayıcının sağlayamadığı ayrıntıları ortaya çıkarıyor. Swift’in geride bıraktığı çok dalga boylu verilerin önemi de buradan geliyor.

Öte yandan NASA, hızlı tepki gerektiren gözlemlerde mevcut uzay teleskoplarının nasıl kullanılabileceğini değerlendirmeyi sürdürüyor. Kurum, Swift’in yerini hemen alacak tek bir yeni gözlemevi ilan etmedi. Bundan sonraki çalışmalar, hem eldeki araçların yeteneklerine hem de yeni görev seçeneklerine dayanacak.