Microsoft tarafından Kenya’da kurulması planlanan büyük ölçekli yapay zekâ veri merkezi projesi, enerji tüketimiyle ilgili endişeler nedeniyle hükümet tarafında dirençle karşılaşıyor. Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre, şirketin Abu Dabi merkezli yapay zekâ şirketi G42 ile birlikte geliştirdiği yaklaşık 1 milyar dolarlık tesisin, tam kapasiteye ulaştığında ülkenin elektrik altyapısı üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği belirtiliyor. Kenya hükümetine yakın kaynaklar, veri merkezinin ihtiyaç duyacağı enerji miktarının mevcut şebeke kapasitesini zorlayabileceğini ifade ediyor. Bazı yetkililer ise tesisin tam kapasiteyle çalıştırılabilmesi için “ülkenin yarısının elektriğini kesmek gerekebileceği” yönünde dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. Buna rağmen proje tamamen iptal edilmiş değil ve taraflar arasındaki görüşmelerin sürdüğü aktarılıyor.
İlk etapta Doğu Afrika bölgesine yönelik büyük bir Azure bulut ve yapay zekâ merkezi olarak planlanan tesisin, Kenya’nın Rift Vadisi bölgesindeki jeotermal enerji kaynaklarından yararlanması hedefleniyordu. İlk planlamalarda yaklaşık 100 megavat seviyesinde kapasite öngörülürken, uzun vadede bunun 1 gigavat düzeyine çıkarılması düşünülüyordu. Ne var ki tam da bu büyüme hedefi, projenin önündeki en büyük sorunlardan biri hâline gelmiş durumda. Bloomberg’in verilerine göre Kenya’nın 2026 yılı içerisindeki en yüksek elektrik talebi yaklaşık 2.444 megavat seviyesine ulaştı. Bu tablo dikkate alındığında, tek başına 1 gigavat enerji tüketebilecek bir veri merkezinin ülke şebekesindeki toplam kapasitenin önemli bölümünü kullanacağı değerlendiriliyor.
Kenya hükümeti ile Microsoft arasında görüş ayrılıkları var
Yetkililer ile şirket arasında yürütülen görüşmelerin temelinde enerji garantileri ve altyapı yatırımları yer alıyor. Kenya yönetimi, veri merkezinin ülkenin genel elektrik erişimini olumsuz etkilemeyeceğinden emin olmak isterken, Microsoft ve G42 tarafı ise ihtiyaç duyulan enerji kapasitesinin sürdürülebilir biçimde sağlanmasını talep ediyor. Bunun yanında projenin sadece veri merkezi inşasıyla sınırlı olmadığı, enerji üretimi ve iletim altyapısında da ek yatırımlar gerektirebileceği konuşuluyor. Özellikle yapay zekâ sistemlerinin yüksek işlem gücü gerektirmesi, klasik bulut altyapılarına kıyasla çok daha yüksek elektrik tüketimine yol açıyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Google’ın yeni yapay zekâ modeli hava tahminlerini çok daha ayrıntılı yapıyor
OpenAI’ın yapay zeka ajanları Alman wiki sitesini ele geçirdi
NVIDIA yapay zekânın en büyük platformlarından Hugging Face’i satın alıyor
OpenAI, ajanlarının bir wiki sitesini ele geçirdiğini doğruladı
GPT-6 Astra artık 20 dolarlık ChatGPT Plus’a geliyor
Öte yandan Microsoft son dönemde dünya genelinde veri merkezi yatırımlarını hızlandırmış durumda. Şirket, OpenAI ile yürüttüğü iş birlikleri ve Azure AI hizmetlerinin büyümesi nedeniyle yeni nesil veri merkezi kapasitesine ciddi bütçeler ayırıyor. Bunun yanında Amazon, Google ve Meta gibi teknoloji şirketleri de benzer şekilde büyük enerji tüketimine sahip yapay zekâ odaklı tesisler kurmaya devam ediyor. Buna rağmen enerji altyapısı konusu, birçok ülkede giderek daha görünür bir tartışma alanına dönüşüyor. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde mevcut elektrik şebekelerinin bu ölçekteki projeleri kaldırıp kaldıramayacağı konusunda soru işaretleri bulunuyor.
Yapay zekâ veri merkezlerinin enerji ihtiyacı küresel ölçekte tartışılıyor
Uluslararası Enerji Ajansı’nın son yıllarda yayımladığı raporlar da veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimindeki payının giderek arttığını gösteriyor. Yapay zekâ modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için kullanılan yüksek performanslı GPU kümeleri, geleneksel sunucu altyapılarına göre çok daha fazla enerji harcıyor. Bunun yanında soğutma sistemleri de toplam tüketimde önemli rol oynuyor. Microsoft’un Kenya’daki projesi bu açıdan yalnızca yerel bir yatırım tartışması olarak görülmüyor; aynı zamanda yapay zekâ sektörünün gelecekte karşılaşabileceği enerji sorunlarına dair dikkat çekici bir örnek niteliği taşıyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Kenya tarafının yaklaşımı, enerji kaynaklarının öncelikli kullanım alanlarına ilişkin daha geniş bir tartışmayı da gündeme taşıyor. Veri merkezleri ekonomik yatırım ve teknoloji altyapısı açısından avantaj sağlayabiliyor; fakat elektrik erişiminin hâlâ kritik önem taşıdığı ülkelerde bu tür projelerin toplumsal etkileri de dikkatle değerlendiriliyor. Microsoft ile G42’nin projeyi mevcut planlarla mı sürdüreceği yoksa kapasite ve enerji modeli üzerinde değişikliğe mi gideceği şimdilik netleşmiş değil. Buna rağmen yaşanan süreç, yapay zekâ yatırımlarında enerji altyapısının artık en az işlem gücü kadar belirleyici unsurlardan biri hâline geldiğini gösteriyor.
