Teknoblog Ürünler Akıllı Telefon Samsung Galaxy Note 10 Lite İncelemesi

Samsung Galaxy Note 10 Lite İncelemesi

S Pen deneyimini çok daha ucuza yakalama fırsatını değerlendirmeli mi?

Galaxy Note 10 ve Note 10 Plus'a göre daha ucuza S Pen deneyimi istiyorsanız, önünüzde farklı yollar var. Galaxy Note 10 Lite, eski bir Galaxy Note serisi telefon için para vermek yerine, en güncel Android sürümüyle ve yazılım desteğiyle S Pen'i kullanmak isteyenler için en uygun seçenek gibi görünüyor. Tasarımı ve malzeme kalitesiyle Galaxy A serisine uygun düşen bu telefon ekran, kamera, pil, yazılım gibi unsurlar bakımından ihtiyaçları karşılıyor.
Tasarım
75 %
Ekran
75 %
Performans
75 %
Kamera
70 %
Yazılım
85 %
Pil
90 %

samsung galaxy note 10 lite satın al Samsung Galaxy Note 10 Lite
GittiGidiyor’dan satın alın

SATIN AL

Her ne kadar Samsung, Galaxy Note serisiyle akıllı telefonlar için farklı bir kullanıcı deneyimi yaratmış olsa da, diğer üreticiler bu yola fazla girmedi. Sadece LG’nin birkaç denemesinin olduğunu hatırlıyoruz. Bununla birlikte Samsung da, Note serisinin üyelerini üst sınıf seviyesinde tutarak herkesin bu telefonlara rahatlıkla erişmesini kısıtlamıştı. Eğer S Pen kapasitif ekran kalemiyle not alacağınız, çizim yapacağınız bir telefon istediyseniz, epey yüksek bir tutarı gözden çıkarmanız gerekiyordu. Samsung, uzun zaman sonra Galaxy Note 10 Lite ile birlikte S Pen kullanma imkanını çok daha uygun bir seviyeye indirdi. Galaxy Note 10’un fiyatının 10 bin TL’ye yakın bir noktadan başladığı bir ortamda Galaxy Note 10 Lite, 5 bin TL seviyesi gibi yarı fiyata S Pen’i kullanma ve sunduklarından yararlanma imkanı sağlıyor. Tabii ki, bunun karşılığında bazı ödünleri de vermek gerekiyor. Galaxy Note 10 inceleme yazısı ve videosunda uygun fiyatlı Android telefonun avantajlarına ve dezavantajlarına bakıyoruz.

Galaxy Note 10 Lite inceleme: Tasarım

Galaxy Note 10 Lite cam ve plastik birleşimi bir gövdeye sahip. Bu açıdan tıpkı Galaxy S10 Lite gibi bir Galaxy A serisi telefonun havasına sahip. 8.7 milimetre kalınlıklı gövde 199 gr. ağırlığa sahip. Bu değerlerle bir akıllı telefon için makul sınırlar içinde kalıyor. 6.7 inç ekranı saran çerçeve geniş değil, bu da telefonun yüzey alanının normale göre daha küçük olmasını sağlıyor. Sonuç olarak Galaxy Note 10 Lite ergonomik bir telefon ve tek elle de birçok işlemi rahat biçimde gerçekleştirmek mümkün oluyor.

Elimizde Galaxy Note 10 Lite’ın kırmızı, daha doğrusu ateş kırmızısı renkli versiyonu var. Bunun dışında ay tozu grisi ve duman siyahı adını taşıyan renk seçenekleri de var. Ateş kırmızısının diğer renklere göre telefonun sıkıcı görünen tasarımını biraz daha hareketlendirdiğini söyleyebiliriz. Parlak görünümlü arka yüzey de kırmızı renkle birleşince çekiciliği artıyor. Arka yüzün parmak izi ve kiri tutma konusunda epey cömert davrandığını söyleyebiliriz. Ancak çiziklere karşı ise başarılı bir grafik çiziyor.

Genel olarak plastikten yapılmış bir telefon olsa da, Galaxy Note 10 Lite sağlam bir telefon hissini veriyor. Suya ve toza dayanıklılık özelliği bulunmuyor. Bu nedenle yağmurda veya deniz kenarında dikkatli olmakta fayda var. Samsung, daha en baştan ekran koruyucu filmi de telefonun ekranına yerleştirmiş. Böylelikle ekranı korumak için ek maliyet altına girmeye de ihtiyaç olmayacaktır.

Alt kenarda USB-C portu, mikrofon, hoparlör ve S Pen yuvası var. Galaxy S10 Lite’da yokken, Galaxy Note 10 Lite’da 3.5mm kulaklık jakının bulunduğunu görüyoruz. Fiyatı yakın olan bu iki model arasında kararsız kalanlar için bu fark etkili olabilir. Üst kenarda ikinci bir mikrofon var. Sağ kenarda ses tuşlarını ve güç butonunu görüyoruz. Tuşların derinliği iyi, aynı zamanda ne çok sert, ne de çok yumuşak. El yordamıyla da rahatlıkla kullanılabiliyor. Sol kenarda ise nano SIM kart ve microSD kart tepsisini görüyoruz. Ayrıca bellek kartından fedakarlık yaparak ikinci bir hattı da Galaxy Note 10 Lite’ı kullanabilirsiniz.

Ön tarafta Samsung’un Sonsuz-O olarak adlandırdığı ekran tasarımı kullanılıyor. Note 10 serisinin diğer üyelerinde de gördüğümüz bu ekranın üst kısmında ortalanmış bir kamera deliği var ve burada selfie kamera bulunuyor. Kamera deliği mümkün olduğu kadar küçük tutulmuş. Böylelikle tam ekranda görünümde fazla bir sıkıntı da çıkmıyor. Ekran, Note 10 serisinin daha pahalı üyeleri gibi kavisli değil, düz. Arka tarafta ise üç kameranın sol üst köşeye, dikdörtgen şekilli bir kamera modülüne yerleştirildiğini görüyoruz. Kamera modülü çok çekici görünmüyor, ancak dışa doğru çok az sızıntı yapmasını bir artı olarak nitelendirebiliriz.

Galaxy Note 10 Lite inceleme: Donanım ve Performans

Samsung Galaxy Note 10 Lite da S10 Lite modeli gibi 6.7 inç ekran barındırıyor. Ekran 1080 x 2400 piksel çözünürlüğe ve 20:9 görüntü oranına sahip. Note 10 lite’ın ekranı Super AMOLED teknolojisine sahip. Geniş görüş açıları, yüksek parlaklık, dış ortama da rahat kullanım imkanı ekranın özellikleri arasında bulunuyor. Ekranın siyah renk derinliği yüksek, kontrastı da iyi seviyelerde. Super AMOLED ekranların bir klasiği olarak canlı renkler de sunuluyor. Eğer isterseniz, ekranın renk sıcaklığını, diğer bir deyişle beyaz dengesini isteğinize göre ayarlayabilirsiniz.

Galaxy Note 10 Lite’ın ekranı internette gezinmek, uygulamaları kullanmak için fazlasıyla yeterli bir alanı sunuyor. Ekranın tepkiselliği de iyi, kaydırma ve sürüklemelerde de herhangi bir takılma yok. Bu açıdan akıcılığı da iyi bulduk. Netflix’te film veya dizi izlerken ya da YouTube videoları içinde gezinirken de ekran ihtiyaçları karşılıyor. Kısacası, bu ekran iyi bir görsel deneyim için yeterli.

Alt kenarda tek bir hoparlör var ve bu hoparlör de bir akıllı telefon için yeterli şiddette bir ses çıkışı sağlıyor. YouTube’da video izlerken veya arkadaşlarınızla birlikte müzik dinlemek istediğinizde bu hoparlör yeterli olacaktır. 3.5mm jakın varlığı istediğiniz kulaklığı kullanmanız konusunda elinizi rahatlatacaktır. Dolby Atmos desteğinin de bulunduğunu belirtelim.

İçerideki donanım bileşenlerine baktığımızda Galaxy Note 10 Lite’da Samsung yapımı Exynos 9810 işlemcinin bulunduğunu görüyoruz. Halbuki S10 Lite’da ondan daha sonra çıkan ve daha iyi performans sunan Snapdragon 855 işlemci bulunuyor. Exynos 9810, 2018’in ortalarında çıkan Note 9 modelinde de yer alıyordu. Mali-G72 MP18 GPU’yu barındıran bu 10nm tabanlı ve sekiz çekirdekli işlemciye 8 GB RAM ve 128 GB dahili hafıza bulunuyor. Tek hatla kullanacaksanız, microSD kartla depolama alanını daha da genişletebilirsiniz.

Benchmark testlerindeki sonuçlar da Galaxy Note 10 Lite’ın 2018 yılında çıkmış olan Galaxy Note 9 ve S9 gibi telefonlarla aynı seviyede puanlar elde ettiğini gösteriyor. Kağıt üstünde olan durum benchmark testlerine de yansıyor, yani Galaxy S10 Lite Note 10 Lite’dan daha hızlı bir telefon. Yine de oyun konusunda Galaxy Note 10 Lite da makul grafik kalitesi ve hızıyla iyi bir deneyim sunacaktır.

Galaxy Note 10 Lite, 4500 mAh gibi yüksek kapasiteli bir pille geliyor. Bu açıdan S10 Lite ile aynı seviyede bulunuyor. Kutudan ise 25W hızlı şarj destekli bir şarj adaptörü çıkıyor. Bu sayede yarım saatte yüzde 50’ye varan bir doluluğa ulaşmak mümkün oluyor. Pilin tam doluluğa ulaşması ise 70-80 dakika gibi bir süre alıyor. Kablosuz şarj özelliği bu telefonda bulunmuyor. Galaxy Note 10 Lite sağlam bir pil performansı sergiliyor. Tam dolu pille bir günü rahatlıkla aşan bir performans elde ediliyor. Oyun oynama ve video oynama gibi işlerin ağırlıkta olduğu bir kullanımda bile sabahtan akşama, pratikte bir günlük kullanım imkanı sağlayacaktır. Yüzde 60 ekran parlaklığında, Wi-Fi bağlantısıyla YouTube’da video izleme bir saatte yüzde 8’lik bir pil tüketimiyle sonuçlanıyor. Telefonun bekleme süresi de uzun, eğer nadiren kullanır, sadece temel iletişim ihtiyaçları için kullanırsanız, ikinci günü bile aşmanız mümkün olabilir.

Galaxy Note 10 Lite inceleme: Yazılım ve S Pen

Samsung Galaxy Note 10 Lite’ı Android 10 ve One UI 2 kullanıcı arayüzüyle sundu. Yakın zamanda gelen bir güncellemeyle birlikte S20 serisiyle birlikte gördüğümüz yeniliklerin önemli bir kısmı da Note 10 Lite’a geldi. Örneğin, ana ekranın en solunda yer alan Samsung Daily paneli bunlardan bir tanesi. Bunun dışında Quick Share adı verilen, Apple’ın cihazlarındaki AirDrop’a benzeyen ve pratik paylaşım imkanı sunan bir paylaşım aracı da Galaxy Note 10 Lite sahipleriyle buluştu. Bunun dışında birçok Samsung, Google ve Microsoft uygulaması, daha önce gördüğümüz Samsung Galaxy telefonlarında olduğu gibi Note 10 Lite’da da yüklü olarak karşımıza çıkıyor. Galaxy Store veya Google Play’den de uygulamalar ve oyunlar indirebilirsiniz. Temalarla kullanıcı arayüzünün görünümünü farklılaştırabilirsiniz.

Güvenlik tarafında ise ekran içi parmak izi okuyucusunu görüyoruz. Bu birimin hızı ve tepkiselliği iyi. Tek seferde isabet oranı yüksek, böylelikle kilitli ekranı hızlı şekilde aşmak mümkün oluyor. Yüz tanıma da var ve daha rahat kullanım sağlıyor. Ancak biz genellikle ekran içi parmak izi okuyucuyu kullandık ve bundan memnun kaldık.

Samsung, Note 10 serisiyle birlikte Windows PC’lere bağlanmayı kolaylaştırmıştı. Note 10 Lite’da bu imkandan yararlanabilirsiniz. PC’nize Telefon Eşlikçiniz uygulamasını yükledikten sonra Hızlı Ayarlar içinden Windows’a bağla seçeneğini açarak Note 10 Lite’a gelen bildirimleri, mesajları bilgisayara yansıtabilirsiniz. Ayrıca kullanıcı arayüzünü de bilgisayarınızdan yönetebilirsiniz.

Tabii ki, yukarıda sözünü ettiğimiz verimlilik özelliğinin ötesinde, Note 10 Lite’ı tercih edecekler için esas çekici nokta S Pen olacaktır. Telefonun sağ alt köşesinde yer alan yuvasından kolaylıkla çıkarılan S Pen, malzeme kalitesi ve verdiği his bakımından Note 10 ve 10 Plus modellerindekine göre bir kademe daha aşağıda olsa da, özellikler ve performans açısından yeteri kadar doyurucu.

Note 10 Lite’daki S Pen’in de Bluetooth bağlantısı ve dahili pili var. Kalemi bir uzaktan kumanda gibi kullanım galeride veya sunumlarda önceki ve sonraki içeriğe hızlı şekilde geçebilirsiniz. Ayrıca kamera uygulamasında uzaktan kumanda olarak da kullanabilirsiniz. YouTube ve çeşitli uygulamalarda da S Pen üzerindeki düğmeye tek ya da çift basarak çeşitli işlemler yerine getirilebiliyor. Ancak kalemi havada hareket ettirerek belirli hareketleri gerçekleştirmek gibi, geçen yılın ortalarında Galaxy Note 10 serisiyle birlikte sunulan özellik bulunmuyor.

Ekran kapalıyken S Pen’i yuvasından çıkararak kapalı ekranda hızlı notlar alabilir, bunları Samsung Notes uygulamasında saklayabilirsiniz. Ekran açıkken kalemi çıkardığınızda da Temassız Komut ekranına erişebilirsiniz. Burada da daha önceki Galaxy Note serisi telefonlarda gördüğümüz not oluşturma, akıllı seçim, ekran notu gibi pratik S Pen araçları var. Ayrıca Canlı mesajlar ve AR Karalama gibi eğlenceli araçları da görüyoruz. Çevir aracı da kullanışlı bir S Pen özelliği olarak yer almayı sürdürüyor.

Note 10 Lite’da S Pen kullanımı çok rahat, yazı yazma ve çizim yapma gibi işler bir kağıt kalemi aratmayacak şekilde yapılabiliyor. Samsung Notes uygulaması, S Pen ile not almanın ve çizim yapmanın merkezinde bulunuyor. Elle yazılan notların düz metne çevrilmesi işleminde doğruluk yüksek. Ayrıca el yazısıyla tuttuğunuz notlarda da arama yapma özelliği Note 10 Lite’ın sundukları arasında yer alıyor. Kısacası, Galaxy Note 10 Lite’da S Pen deneyimi büyük oranda, daha pahalı olan kardeşleriyle aynı seviyede olmayı başarıyor.

Galaxy Note 10 Lite inceleme: Kamera

Samsung, Galaxy Note 10 Lite’ın arkasında üç kameraya yer veriyor. Bu kameraların her biri 12 megapiksel çözünürlüğe sahip. Ana kameraya telefoto ve ultra geniş açılı lensler eşlik ediyor. Ana kamera f/1.7 diyafram ve optik görüntü sabitleme gibi özelliklere sahip. Telefoto kamera ise Galaxy Note 9’un telefoto kamerasıyla aynı ve f/2.4 diyafram değeri sunuyor. Ayrıca optik görüntü sabitleme telefoto kamerada da var. Son olarak 12 megapiksel, f/2.2 ultra geniş açılı lensle arkadaki kamera grubu tamamlanıyor. LED flaşı da kamera modülü içinde görüyoruz.

Galaxy Note 10 Lite’ın Kamera uygulaması kolay ve anlaşılır bir tasarımla geliyor. Kullanıcı arayüzü epey dolu olsa da, neyi nasıl yapacağınızı bir bakışta anlayabilirsiniz. Çeşitli çekim modları var, arka planı bulanıklaştırılmış Canlı Odak da bunlardan bir tanesi. Çoğu kullanıcı tüm ayarların otomatik olarak yapıldığı Fotoğraf modunu tercih edecektir diye düşünüyoruz. Bu arada güncellemeyle birlikte ilk kez Galaxy S20 serisiyle birlikte tanıştığımız Tek Çekim modu da geldi. Böylelikle farklı kameralarla aynı anda çekimler yaparak en iyi sahneyi ve çekimi içlerinden belirleyebilirsiniz.

Note 10 Lite ile çekilen fotoğraflar ortalamayı tutturuyor. Bizi çok hayran bıraktıracak fotoğraflar çekmedik, ancak genel olarak fotoğrafları iyi bulduğumuzu söyleyebiliriz. Işık şiddetinin yeterli olduğu koşullarda net ve parlak fotoğraflar çekiliyor. Ancak renklerin canlılığı biraz düşük, renk sıcaklığı soğuk tarafa doğru kayıyor. Yakın çekimlerde sonuçlar iyi, arka planı bulanıklaştırılmış fotoğraflarda da Galaxy Note 10 Lite iyi işler çıkarıyor. Düşük ışıkta ise performans ortalamanın üstüne pek çıkmıyor. Yeterli parlaklıkta fotoğraflar çekilse de, detaylarda seviye düşüyor. Ayrıca az da olsa gürültü etkisi hissediliyor. Gece çekimlerinde de pozlamayı düşürüp çekim yapmak gürültü etkisinin daha aza indirgendiği çekimleri elde etmenizi sağlayabilir.

Önde yer alan 32 megapiksel çözünürlüklü, f/2.2 diyaframlı kamera da arka kamera sistemi gibi genel olarak memnun edici işler çıkaracaktır. Bu kamera ile çekilen fotoğraflarda renkler biraz daha sıcak görünüyor. Tam çözünürlükte fotoğraf çekimlerinde detaylar iyi, ancak parlaklığın biraz daha iyi seviyede olmasını istiyorsanız, daha düşük çözünürlükte çekim yapmayı tercih etmelisiniz. 32 megapiksel tam çözünürlük seçimini görüntü ayarı içinden yapabilirsiniz.

Video tarafında ise Galaxy Note 10 Lite’ın saniyede 60 kare hızında 4K videoya kadar farklı çözünürlük ve çerçeve hızlarını desteklediğini görüyoruz. Ayrıca Süper Dengeli Çekim özelliği de var. Optik görüntü sabitlemenin ana kameranın yanı sıra telefoto kamerada da olması yakınlaştırma yaptığınızda daha durağan çekimler elde etmenizi sağlıyor. Süper Dengeli Çekim ise temel olarak ultra geniş açılı lensi kullanıyor, görüntü kalitesi normal bir Full HD çekime göre daha düşük. 4K çekimler kalite ve netlik açısından gayet iyi seviyede, ancak görüntüde hareketlenme Full HD çekimlere göre daha fazla hissediliyor. Bu arada ses kayıtlarında da kalitenin de doyurucu olduğunu söyleyebiliriz.

Galaxy Note 10 Lite inceleme: Sonuç

Samsung, Galaxy Note 10 Lite ile hem yeni hem de uygun fiyatlı bir S Pen telefonu isteyenlere hitap ediyor. Note 10 ve Note 10 Plus’ın fiyatının yüksek seviyelerde olması nedeniyle bu telefonlara erişmek o kadar kolay değil. Galaxy Note 10 Lite burada iyi bir alternatif teşkil ediyor. Kullanıcılar S Pen ile sunulan işlevlerin büyük bir çoğunluğuna erişebiliyor. Ayrıca kalemin hassasiyeti ve hızı da iyi. Samsung’dan beklenen sağlam bir Note deneyimini sunmayı başarıyor.

Malzeme ve verdiği his bakımından üst sınıf telefon seviyesinde olmasa da, sağlamlık ve kalitesiyle verilen paranın karşılığını veren bir telefon olan Galaxy Note 10 Lite, aynı zamanda ergonomik bir telefon. Hem kullanırken hem de cepte taşırken fazla sıkıntı çıkarmayacaktır. Super AMOLED ekranı hem görsel kalite hem de büyüklük açısından iyi bir deneyim sunmak için yeterli. Pil de aynı şekilde, kullanıcıları yarı yolda bırakmayacaktır. Üstelik hızlı şarj desteği de pil tarafında artılardan sayılabilir.

Samsung, Galaxy S10 Lite’da Snapdragon 855’e yer verirken, bu telefonda Exynos 9810 gibi ondan birkaç ay daha eski ve daha düşük performans sunan bir işlemciye yer veriyor. Eğer akıllı telefonda oyun oynama veya video düzenleme gibi işlerle çok sık şekilde uğraşmıyorsanız, aradaki fark çok da önemli olmayacaktır. Kaldı ki, Exynos 9810 da çoğu iş ve oyun için yeterli bir performansı sunmayı başarıyor.

Yazılım da önemli artılardan bir tanesi. Samsung, zaten bu telefonu Android 10 ve OneUI 2 ile sunmuştu. Fazla zaman geçmeden de S20 serisiyle birlikte sunulan yazılım özellikleri geldi. OneUI büyük ekranda iyi kullanım sağlayan bir kullanıcı arayüzü, böylelikle Note 10 Lite kullanıcıları rahat edecektir. Kamera da temel olarak ihtiyaçları karşılıyor. Çok yüksek bir kamera deneyimi olmasa da, Note 10 Lite fiyatının hakkını veren fotoğraflar ve videolar çekmeyi başarıyor.

samsung galaxy note 10 lite satın al Samsung Galaxy Note 10 Lite
GittiGidiyor’dan satın alın

SATIN AL

Teknoblog’un satış ortaklıkları vardır. Bunlar, editoryal içeriği etkilemez, ancak Teknoblog, satış ortaklığı bağlantıları üzerinden satın alınan ürünler için komisyon kazanabilir.

Kaliteli ve bilgilendirici teknoloji videoları için Teknoblog YouTube kanalına abone olun

TEKNOBLOG BÜLTEN

Güncel teknoloji haberleri her sabah posta kutunuzda

Android telefon önerileri: Mayıs 2020

Yaza yeni bir Android telefonla girmek isteyenler için, mayıs ayının hemen bitiminde Android telefon önerileri Mayıs 2020 listemizi yayınlıyoruz. İki ayda bir yayınladığımız bu...

Netflix Haziran 2020 programı: Lisanslı içerikler bakımından zengin bir ay

Netflix'te yazı orijinal yapımlardan daha çok ilgi çekici lisanslı içeriklerle karşılıyoruz. Yine de, ses getirmiş orijinal Netflix dizilerinin yeni sezon bölümlerini bu ay göreceğiz....

Yeni Netflix aboneleri için işe yarayacak altı ipucu

Evde daha fazla zaman geçirdiğimiz dönemde Netflix'in abone sayısı dikkate değer bir artış gösterdi ve belki siz de bu dönemde Netflix ile tanıştınız. Peki,...

Video: iPhone SE (2020) Kutusundan Çıkıyor

iPhone SE yıllar sonra geri döndü. Bu sefer farklı, ancak yine tanıdık bir tasarımla karşımıza çıktı. 5299 TL'lik başlangıç fiyatıyla Türkiye'de bugün satışa sunulan...

Samsung Galaxy Tab S6 Lite İncelemesi

Samsung Galaxy Tab S6 Lite GittiGidiyor'dan satın alın SATIN AL iPad'in dışında bir tablet seçeneği arayanlar için tavsiye edilecek seçeneklerin başında Samsung tabletleri geliyor. Son zamanlarda Android...

Samsung Galaxy Tab S6 Lite İncelemesi

Samsung Galaxy Tab S6 Lite GittiGidiyor'dan satın alın SATIN AL iPad'in dışında bir tablet seçeneği arayanlar için tavsiye edilecek seçeneklerin başında Samsung tabletleri geliyor. Son zamanlarda Android...

Huawei P40 Pro İncelemesi

Huawei P40 Pro GittiGidiyor'dan satın alın SATIN AL Huawei için mobil cihazlar tarafında yepyeni bir mücadele başladı. Bu yılın başlarında Türkiye'de de gördüğümüz Huawei Mate 30 Pro,...

Samsung Galaxy Note 10 Lite İncelemesi

Samsung Galaxy Note 10 Lite GittiGidiyor'dan satın alın SATIN AL Her ne kadar Samsung, Galaxy Note serisiyle akıllı telefonlar için farklı bir kullanıcı deneyimi yaratmış olsa da,...

1 Yorum

  1. 3. haftaya girdim. son iki üç gündür aşırı ısınma başladı. yeni bir uygulama da yüklemedim. kullanım alışkanlığım da aynı ancak aşırı ısınmadan kaynaklı, sanırım, pil de az gidiyor. sizce neden olabilir? yazı için teşekkürler.

YORUMLARINIZI BEKLİYORUZ

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz