SpaceX’in 24 Temmuz’da Güney Teksas’taki Starbase tesisinden fırlattığı Starship 40, yaklaşık 65 dakikada Hint Okyanusu’na ulaşmasına rağmen eve dönüş yolunda çok daha uzun süre geçirecek. Uçuşun ardından denize inişi beklenmedik biçimde sağlam atlatan 52 metre uzunluğundaki Starship üst kademesi, özel bir ağır yük gemisine alınarak Teksas’a doğru yola çıkarıldı. SpaceX, bu deniz yolculuğunun birkaç ay süreceğini belirtiyor. Gemi takip verileri ise Starship 40’ı taşıyan Forte adlı geminin 8 Ekim’de Teksas’taki Brownsville Limanı’na ulaşabileceğine işaret ediyor. Araç yeniden kullanıma uygun olmasa bile SpaceX mühendislerine atmosferik yeniden giriş ve ısı kalkanının performansı hakkında doğrudan inceleyebilecekleri değerli bir örnek sunuyor.
Starship 40’ın yaklaşık 65 dakika süren görevi operasyonel bir uydu fırlatması niteliğinde değildi. Uzay aracı uçuş sırasında 20 Starlink V3 uydusunu bıraktı ve böylelikle Starship’in gelecekte büyük miktarda yükü yörüngeye taşıması için kullanılacak yük bırakma sistemi gerçek uçuş koşullarında denendi. Bununla birlikte görev yörünge altı olarak planlandığından söz konusu uydular kalıcı biçimde yörüngeye yerleşmedi. SpaceX ağıyla kısa süre bağlantı kuran uydular, bırakılmalarından yaklaşık 20 dakika sonra yeniden atmosfere girerek yandı. Bu durum görevde yaşanan bir sorun değil, test planının önceden belirlenmiş bir bölümüydü.
Görevin daha dikkat çekici gelişmesi ise Starship 40’ın uçuşun son aşamasında yaşandı. Önceki Starship üst kademelerinin aksine araç, Hint Okyanusu’ndaki kontrollü denize inişinden büyük ölçüde sağlam çıktı. Starship 40’ın yeniden uçuş için kullanılması beklenmese de aracın tek parça hâlinde kurtarılması SpaceX’e telemetri kayıtlarından elde edilemeyecek ayrıntıları inceleme fırsatı veriyor. Mühendisler böylelikle yeniden giriş sırasında gövde, ısı kalkanı ve diğer bileşenlerde oluşan fiziksel etkileri doğrudan değerlendirebilecek. Nitekim SpaceX ekipleri araçtan ısı kalkanı örnekleri toplamaya başladı ve şirket, bunların üst kademenin yeniden giriş koşullarına nasıl dayandığı konusunda kritik bilgiler sağladığını belirtiyor.
Starship 40 özel gemiyle Teksas’a taşınıyor
Yaklaşık 52 metre uzunluğundaki bir uzay aracını Hint Okyanusu’ndan Teksas’a götürmek ise başlı başına kapsamlı bir lojistik operasyon gerektiriyor. SpaceX’in kurtarma ekibi denizde yaklaşık 24 gün geçirdikten sonra Starship 40’ı Endonezya’nın güneyinde bulunan Avustralya toprağı Christmas Adası kıyılarına doğru çekti. Yaklaşık 91 metre uzunluğundaki Normand Ranger adlı gemi, Starship’i denize indiği bölgeden daha sakin sulara taşıdı. Araç burada, yaklaşık 216 metre uzunluğundaki Forte ağır yük taşıma gemisinin bölgeye ulaşmasına kadar bekletildi. Forte’nin gelişiyle birlikte operasyonun okyanuslar arası taşıma aşamasına geçildi.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
SpaceX 100 milyar dolarlık dev Starbase için düğmeye bastı
SpaceX, NASA’nın Roman teleskobunu 1,5 milyon km uzağa gönderdi
Avrupalı uzay şirketi Nyx kapsülü için 450 milyon dolar yatırım açıkladı
İlk denemesi 30 saniye sürmüştü, Spectrum bu kez yörüngede
BM’den küresel ısınma için kritik uyarı: 1,5 derece sınırı aşılacak
Starship 40’ın Forte’ye yüklenmesinde geminin yarı batabilir yapısından yararlanıldı. Ekipler önce Starship’i Forte’nin yanına sabitledi, ardından geminin balast tankları suyla doldurularak yük güvertesi deniz seviyesinin altına indirildi. Starship daha sonra su altındaki güvertede kendisi için hazırlanan özel taşıma kızağıyla hizalandı. Forte’nin balast suyunu boşaltmasıyla gemi yeniden yükseldi ve Starship 40 da güverte üzerindeki taşıma düzeneğine yerleşti. Bu yöntem bir roketin taşınması açısından sıra dışı görünse de denizcilik sektöründe büyük gemiler, mavnalar, vinçler ve benzeri ağır yüklerin nakliyesinde uzun süredir kullanılıyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Denizcilik uzmanı ve tarih profesörü Sal Mercogliano da Forte gibi gemilerin bu tür operasyonlar için tasarlandığına dikkat çekiyor. Mercogliano, “What’s Going On With Shipping?” adlı YouTube kanalında yaptığı değerlendirmede, büyük ve sıra dışı yüklerin yarı batabilir ağır taşıma gemilerine alınmasının denizcilik sektöründe yaygın bir uygulama olduğunu belirtti. Starship 40’ın boyutları ve bir uzay aracı olması operasyonu alışılmadık hâle getirse de kullanılan taşıma yöntemi kendi başına yeni değil. Buradaki temel güçlük, aracın okyanusta güvenli biçimde sabitlenmesi ve binlerce kilometrelik yolculuk boyunca korunması olacak. Bunun yanında Starship’in Teksas’a ulaştığında karaya nasıl indirileceği de operasyonun sonraki aşamasını oluşturacak.
SpaceX, Forte’nin Teksas’a giderken izleyeceği kesin rotayı açıklamadı ve yolculuğun “birkaç ay” süreceğini söylemekle yetindi. Mevcut gemi takip bilgileri Forte’nin Brownsville Limanı için 8 Ekim tarihini bildirdiğini gösteriyor. Mercogliano’ya göre geminin batı yönündeki seyri, Güney Afrika’daki Ümit Burnu üzerinden ilerleyecek bir rotayı olası hâle getiriyor. Böyle bir güzergâh Starship 40’ın Hint Okyanusu’ndan Atlantik’e geçerek uzun bir deniz yolculuğunun ardından Meksika Körfezi’ne ulaşması anlamına geliyor. SpaceX’in Starbase tesisi Brownsville yakınında bulunduğu için limana varışın ardından aracın inceleme tesislerine taşınması çok daha kısa bir lojistik aşama olacak.
Starship 40’tan elde edilecek fiziksel veriler, SpaceX’in tamamen yeniden kullanılabilir Starship sistemi üzerindeki çalışmalarında telemetri verilerini tamamlayabilir. Şirketin uzun vadeli hedefi, Starship üst kademelerini okyanusa indirmek yerine Teksas’taki Starbase’e geri getirerek fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla havada yakalamak. Super Heavy güçlendiricisinde benzer kule yakalama denemeleri gerçekleştirilmiş olsa da Starship üst kademesinin dönüşü daha farklı yeniden giriş ve uçuş koşulları içeriyor. Bu nedenle ısı kalkanının gerçek uçuş sonrasındaki durumu, gövdede oluşan deformasyonlar ve diğer bileşenlerin dayanıklılığı sonraki tasarımlar için somut veriler sağlayabilir. Starship 40’ın aylar sürebilecek dönüş yolculuğunun asıl değeri de yeniden uçmasından ziyade, SpaceX mühendislerinin uzay aracını ayrıntılı biçimde inceleyebilmesinde yatıyor.
