Meta’nın son işten çıkarma süreci, bu kez şirketin kullandığı yapay zekâ sistemleriyle ilgili ciddi hukuki iddiaları gündeme taşıdı. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, 26 eski Meta çalışanı işten çıkarma kararlarında kullanılan yapay zekâ destekli değerlendirme sistemlerinin sağlık veya aile izninde bulunan çalışanları orantısız şekilde hedef aldığını öne sürerek şirkete dava açtı. Davacılar, söz konusu sistemlerin yasal koruma altındaki izinleri ve engellilik durumlarını dikkate almadan değerlendirme yaptığı görüşünde. Dava kapsamında Meta’nın işten çıkarma sürecinin durdurulması ve algoritmik değerlendirme mekanizmasının bağımsız bir denetime tabi tutulması talep ediliyor.
Söz konusu çalışanların tamamı, Meta’nın son iş gücü küçülmesi kapsamında işten çıkarılan kişiler arasında yer alıyor. Şirket, yaklaşık 8 bin çalışanın işine son verdiği bu süreçte, yapay zekâ teknolojileri ile veri merkezi yatırımlarına ayrılan kaynakları dengelemeyi amaçladığını açıklamıştı. Ne var ki davacılar, bu organizasyon değişikliğinin arkasındaki değerlendirme mekanizmasının yalnızca insan yöneticilerin kararlarından ibaret olmadığını, yapay zekâ sistemlerinin de belirleyici rol üstlendiğini iddia ediyor.
Meta’nın kullandığı yapay zekâ araçları davanın merkezinde yer alıyor
Dava dosyasına göre Meta, çalışanları değerlendirmek amacıyla birbirini tamamlayan çeşitli yapay zekâ sistemlerinden yararlandı. İddialar arasında şirket içinde kullanılan “Metamate” adlı yapay zekâ asistanı, çalışanların eğittiği “second brain” olarak adlandırılan yapay zekâ ajanları, yapay zekâ belirteci (AI token) kullanım panelleri ile klavye hareketleri ve kullanıcı etkinliklerini izleyen sistemler bulunuyor. Davacılar, bu araçların çalışanların performansını, üretkenliğini ve şirket içinde ne kadar “AI-native” kabul edildiğini ölçmek amacıyla birlikte kullanıldığını öne sürüyor.
Dava dilekçesinde özellikle yapay zekâ belirteçlerinin kullanım miktarının çalışanların değerlendirilmesinde etkili olduğu iddia ediliyor. Buna rağmen sağlık izni, aile izni veya engellilik nedeniyle uzun süre aktif çalışamayan kişilerin doğal olarak daha düşük kullanım verilerine sahip olduğu, sistemin ise bu durumu göz önünde bulundurmadığı belirtiliyor. Davacılara göre bu yaklaşım, yasal haklarını kullanan çalışanların performans açısından haksız biçimde düşük değerlendirilmesine neden oldu.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Meta, yeni yapay zekâ modeliyle kodlama yarışında iddiasını artırıyor
Microsoft CEO’su Satya Nadella’dan şirketlere yapay zekâ uyarısı
OpenAI evinizde yaşayan bir yapay zeka arkadaşı tasarlıyor
Meta, herkese açık Instagram hesaplarını kullanan aracı kapattı
Claude Reflect, yapay zekaya hangi işleri bıraktığınızı açıklıyor
Meta ise Reuters’a yaptığı açıklamada iddiaları reddetti. Şirket, iş gücü planlaması ve organizasyon kararlarının yapay zekâ tarafından değil insanlar tarafından alındığını savundu. Açıklamada, işten çıkarma sürecinin her aşamasında insan yöneticilerin karar mekanizmasının içinde bulunduğu ifade edilirken davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğu görüşü paylaşıldı.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
Teknoblog'un satış ortaklıkları vardır. Bunlar, editoryal içeriği etkilemez, ancak Teknoblog, satış ortaklığı bağlantıları üzerinden satın alınan ürünler için komisyon kazanabilir.
Davacıların ortak noktası ise işten çıkarılmadan önceki 24 ay içerisinde yasal koruma altındaki aile veya sağlık iznini kullanmış, bu izin için başvuruda bulunmuş ya da engellilik nedeniyle makul çalışma düzenlemesi talep etmiş olmaları. ABD’de yürürlükte bulunan Family and Medical Leave Act, işverenlerin çalışanların koruma altındaki izin durumlarını istihdam kararlarında dikkate almasını yasaklıyor. Bunun yanında Kaliforniya Aile Hakları Yasası da benzer korumalar sağlıyor. Eyalette yürürlükte bulunan Fair Employment and Housing Act ise engellilik veya cinsiyet temelinde ayrımcı sonuçlar doğuran otomatik karar sistemlerinin kullanılmasını açık biçimde yasaklıyor.
Buna ek olarak davacılar, Meta’nın işten çıkarma sürecinin bağımsız uzmanlar tarafından inceleneceği bir algoritma denetimi tamamlanıncaya kadar işten çıkarmaların durdurulmasını talep ediyor. Bunun yanında şirketle imzaladıkları iş sözleşmelerindeki hükümler doğrultusunda taleplerini tahkim sürecine de taşımayı planlıyorlar.
Bu dava, Meta’nın çalışan verilerini yapay zekâ eğitimi amacıyla nasıl kullandığına ilişkin daha önce ortaya çıkan tartışmaların ardından geldi. Reuters, Nisan 2026’da Meta’nın çalışanların klavye hareketlerini, fare tıklamalarını ve çeşitli kullanım verilerini yapay zekâ modellerini geliştirmek amacıyla topladığını bildirmişti. Haberde, söz konusu uygulamanın Avrupa Birliği’nin veri gizliliği kurallarıyla çelişebileceği değerlendirilmişti. Şirket, çalışanlara ait özel sohbet kayıtları ve dökümlerin kurum içinde erişilebilir olduğunun anlaşılması üzerine ilgili programı durdurmuştu.
Yeni dava henüz ilk aşamada bulunuyor ve mahkemenin iddiaları nasıl değerlendireceği ilerleyen süreçte netleşecek. Bununla birlikte yapay zekâ sistemlerinin yalnızca üretkenlik araçları olarak değil, işe alım ve işten çıkarma gibi insan kaynakları süreçlerinde de kullanılmasının doğurabileceği hukuki sonuçlar teknoloji sektöründe daha kapsamlı biçimde tartışılmaya devam ediyor. Şirketlerin algoritmik değerlendirme sistemlerini kullanırken şeffaflık, denetlenebilirlik ve ayrımcılığı önleyici mekanizmalara ne ölçüde yer verdiği, benzer davalarda belirleyici unsurlar arasında yer alabilir.
