Facebook’un gizlilik açıklamaları Meta’ya 25 milyar dolara mal oldu

Meta, ABD’nin New Mexico eyaletinde kullanıcı gizliliği konusunda yanıltıcı açıklamalar yaptığı gerekçesiyle 25 milyar dolar para cezasına çarptırıldı. Eyalette görülen davada mahkeme, Facebook‘un yıllar boyunca kullanıcı verilerinin korunması, gizlilik ayarları ve içerik denetimi hakkında tüketicileri yanlış yönlendirdiğine hükmetti. Cambridge Analytica skandalının ardından şirketin gizlilik uygulamalarına yönelik incelemeleri konu alan dava, doğrudan söz konusu veri toplama faaliyetlerine odaklanmasa da Facebook’un kullanıcılarına verdiği güvenceleri mercek altına aldı. New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, kararın ardından düzenlenen basın toplantısında büyük teknoloji şirketlerinin hesap vermesinin uzun zamandır beklendiğini söyledi. Meta ise mahkemenin kararını temyize götüreceğini açıkladı.

2021 yılında açılan davada Facebook’un geçmiş yıllarda kullanıcı verilerinin nasıl işlendiğine ve korunduğuna ilişkin açıklamaları değerlendirildi. New Mexico yönetimi, şirketin gizlilik kontrolleri ve içerik denetimi uygulamaları konusunda tüketicilere gerçeği yansıtmayan bilgiler sunduğunu savundu. Eylül ayında Santa Fe’de görev yapan jüri, Meta’nın eyaletin Haksız Ticari Uygulamalar Yasası’nı ihlal ettiğine karar verdi. Jüri değerlendirmesinde toplam 43 milyon ihlal tespit edildi. Bu sayı, her ihlal için uygulanabilecek 5.000 dolara kadar para cezası dikkate alındığında şirketin karşı karşıya kalabileceği toplam yaptırımın yaklaşık 219 milyar dolara ulaşabileceğini gösteriyordu.

Davada uygulanacak para cezasının miktarı konusunda taraflar arasında ciddi görüş ayrılıkları yaşandı. New Mexico yönetimi, Meta’nın 35 milyar ila 40 milyar dolar arasında bir ödeme yapmasını talep etti. Eyaleti temsil eden avukat Randi McGinn, mahkemenin şirketin anlayacağı tek dilin para ve hisse senedi değeri olduğunu dikkate alması gerektiğini savundu. Meta’nın hukuk ekibi ise olası cezanın 3,45 milyar doları aşmamasını istedi. Davaya bakan Yargıç Francis Mathew, tarafların taleplerini değerlendirdikten sonra 25 milyar dolarlık para cezasına hükmetti.

Meta’nın gizlilik açıklamaları ve Cambridge Analytica skandalı mahkeme kararında etkili oldu

Mahkemenin kararında, Facebook’un Cambridge Analytica skandalı sonrasında kullanıcı verilerinin korunmasına ilişkin verdiği sözler de ele alındı. Yargıç Francis Mathew, şirketin skandalın ardından gerçekleştireceğini duyurduğu incelemeyi bilinçli biçimde etkisiz bıraktığı değerlendirmesinde bulundu. Mathew, Facebook’un tekrarlanan yanlış beyanlarının açık biçimde kasıtlı ve sistematik bir nitelik taşıdığını da belirtti. Bu değerlendirmeler, mahkemenin yalnızca tekil açıklamaları değil, şirketin uzun bir döneme yayılan iletişim ve gizlilik uygulamalarını dikkate aldığını ortaya koydu. Bununla birlikte, davanın doğrudan Cambridge Analytica tarafından toplanan verilerle ilgili olmadığını belirtmek gerekiyor.

Cambridge Analytica skandalı, Facebook kullanıcılarına ait kişisel bilgilerin siyasi amaçlarla kullanılması nedeniyle 2018 yılında geniş çaplı tartışmalara yol açmıştı. Milyonlarca kullanıcının verilerinin bilgileri dışında elde edilmesi, sosyal medya platformlarının veri toplama yöntemlerinin ve üçüncü taraf uygulamalara sağladıkları erişimin sorgulanmasına neden olmuştu. Facebook, skandalın ardından kullanıcı gizliliğine ilişkin çeşitli değişiklikler yapacağını ve veri erişimi üzerindeki denetimleri artıracağını açıklamıştı. Ne var ki New Mexico davasında şirketin bu süreçte kamuoyuna sunduğu bilgilerin doğruluğu da tartışma konusu oldu. Mahkeme, Facebook’un verdiği güvenceler ile uygulamaları arasındaki farklılıkları değerlendirmesinde dikkate aldı.

New Mexico’daki dava, Meta’nın ABD’deki diğer eyaletlerle yürüttüğü hukuki süreçlerden ayrı bir dosya niteliği taşıyor. Şirket, çocukların çevrim içi güvenliğine ilişkin endişelerin de yer aldığı başka bir uyuşmazlık kapsamında ABD eyaletlerinin neredeyse tamamıyla uzlaşmaya varmıştı. Söz konusu uzlaşma kapsamında Cambridge Analytica’nın veri toplama faaliyetleriyle bağlantılı talepler için yaklaşık 459 milyon dolarlık ödeme de bulunuyordu. Buna karşılık New Mexico, diğer eyaletlerin katıldığı uzlaşmaya dahil olmadı. Eyaletin bu tercihi, Facebook’un gizlilik uygulamalarına ilişkin iddiaların ayrı bir yargılamada ele alınmasına ve jüri kararının ardından milyarlarca dolarlık para cezası verilmesine olanak sağladı.

Mahkeme kararına göre Meta’nın ödeyeceği 25 milyar dolar, New Mexico’nun eğitim sistemine aktarılacak. Bunun yanı sıra cezanın tamamı ödenene kadar yıllık yüzde 15 oranında faiz işleyecek. Bu oran, ödeme sürecinin uzaması durumunda şirketin karşı karşıya kalacağı toplam mali yükün artabileceği anlamına geliyor. Meta ise karara itiraz edeceğini duyurdu. Şirketin hukuk işlerinden sorumlu üst düzey yöneticisi C.J. Mahoney, verilen cezayı ifade özgürlüğü üzerinden alınan bir vergi olarak nitelendirdi.

Meta’nın temyiz başvurusu, hem 25 milyar dolarlık cezanın nihai durumunu hem de mahkemenin tespit ettiği ihlallerin hukuki değerlendirmesini etkileyebilir. Bu nedenle şirketin söz konusu tutarı kesin olarak ödeyeceği henüz söylenemiyor. Öte yandan New Mexico’daki karar, sosyal medya şirketlerinin kullanıcı gizliliğine ilişkin açıklamalarının tüketiciyi koruma mevzuatı kapsamında nasıl değerlendirilebildiğini gösteriyor. Davada yalnızca verilerin nasıl toplandığı değil, kullanıcılara bu süreçlerle ilgili hangi bilgilerin verildiği de belirleyici oldu. Temyiz sürecinde verilecek karar, Meta’nın mali yükümlülüğünün kapsamını ve benzer gizlilik uyuşmazlıklarında izlenecek hukuki yaklaşımı daha belirgin hâle getirecek.