Avrupa Birliği, Android işletim sisteminde yapay zekâ entegrasyonunun mevcut yapısını inceleyen sürecin ilk sonuçlarını paylaştı. Ocak ayında başlatılan inceleme kapsamında elde edilen bulgular, platformun üçüncü taraf yapay zekâ hizmetlerine daha açık hale getirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Google ise bu yaklaşımı “gerekçesiz müdahale” olarak nitelendirerek karşı çıkıyor. Buna rağmen Komisyonun yaz aylarına kadar Android’de yapay zekâ tarafında bazı değişiklikleri zorunlu kılabileceği belirtiliyor.
Bu gelişmenin temelinde Avrupa Birliği’nin Dijital Pazarlar Yasası bulunuyor. Söz konusu düzenleme, aralarında Google’ın da yer aldığı büyük teknoloji şirketlerini “eşik bekçisi” olarak tanımlıyor ve rekabetin korunması amacıyla daha sıkı yükümlülükler getiriyor. Google uzun süredir bu düzenlemelere eleştirel yaklaşıyor. Ne var ki yasa yürürlükte kalmaya devam ederken, şirketin Avrupa’daki faaliyetlerini buna göre uyarlaması gerekiyor.
Komisyonun odaklandığı başlıca konu, Android cihazlarda Gemini yapay zekâsının sistem seviyesinde sahip olduğu ayrıcalıklar. Android tabanlı bir cihaz ilk açıldığında Gemini’ın hazır olarak gelmesi ve işletim sistemiyle derin entegrasyona sahip olması, diğer yapay zekâ çözümlerine kıyasla belirgin bir avantaj sağlıyor. Buna karşılık üçüncü taraf uygulamaların aynı düzeyde sistem erişimine sahip olmaması, rekabet açısından sorunlu görülüyor. Örneğin e-posta gönderme veya fotoğraf paylaşma gibi bazı işlemlerin yalnızca Gemini üzerinden gerçekleştirilebilmesi dikkat çekiyor.
Android’de yapay zekâ rekabeti için yeni düzenleme önerileri
Avrupa Komisyonu, Android’de yapay zekâ araçlarının çalışma biçimini değiştirebilecek çeşitli öneriler ortaya koyuyor. Bunlar arasında üçüncü taraf yapay zekâ uygulamalarının sistem genelinde sesli komut veya fiziksel tuşlarla çağrılabilmesi yer alıyor. Bununla birlikte, bu uygulamaların ekran bağlamına erişebilmesi ve kullanıcı etkinliğine göre öneriler sunabilmesi de gündemde. Bu yaklaşım, Google’ın Gemini ile sunduğu ve kullanıcı davranışlarına göre öneriler geliştiren sistemlere benzer bir yapı oluşturmayı amaçlıyor.
Buna ek olarak, alternatif yapay zekâ çözümlerinin cihaz üzerindeki yerel verilere erişebilmesi ve yerel modeller çalıştırabilmesi için gerekli teknik altyapının sağlanması da öneriler arasında bulunuyor. Komisyon, geliştiricilere yüksek performans ve hızlı yanıt süreleri sunacak donanım erişiminin sağlanmasını gerekli görüyor. Tüm bunlara ek olarak Google’ın yeni API’ler geliştirmesi ve bu araçları ücretsiz şekilde üçüncü taraf geliştiricilere sunması da gündeme gelebilir.
Öte yandan Google, bu düzenlemelerin cihaz üreticilerinin ve geliştiricilerin özgürlüğünü kısıtlayacağını savunuyor. Şirket, hassas donanım ve sistem izinlerinin üçüncü taraflara açılmasının maliyetleri artırabileceğini ve kullanıcı güvenliği ile gizliliğini riske atabileceğini ifade ediyor. Buna rağmen mevcut durumda kullanıcılar dilerse ChatGPT veya Grok gibi alternatif yapay zekâ uygulamalarını indirip kullanabiliyor. Yine de bu uygulamalar, Gemini’ın sahip olduğu derin sistem entegrasyonuna erişemiyor.
Komisyonun daha önce Dijital Pazarlar Yasası kapsamında Google’a çeşitli değişiklikler yaptırdığı biliniyor. Android’de arama motoru seçim ekranlarının sunulması, Play Store’da alternatif ödeme yöntemlerine izin verilmesi ve veri paylaşımının sınırlandırılması bu adımlar arasında yer alıyor. Yapay zekâ tarafında önerilen yeni düzenlemeler, benzer bir yaklaşımın devamı niteliğinde görünüyor.
İnceleme süreci henüz tamamlanmış değil. Avrupa Komisyonu, ilgili taraflardan geri bildirim toplamaya devam ediyor ve bu aşamanın 13 Mayıs’ta sona ermesi planlanıyor. Nihai kararın ise en geç 27 Temmuz’a kadar açıklanması bekleniyor. Kurallara uyulmaması durumunda şirketlerin küresel yıllık gelirlerinin yüzde 10’una kadar para cezasıyla karşılaşabileceği ifade ediliyor.
