Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yetişkin gözetimiyle sınırlayan Avrupa Birliği çapında bir düzenleme hazırlayacaklarını açıkladı. Uzmanların önerdiği kademeli model, küçük çocukların platformlara bağımsız biçimde girmesini önlerken yaş ilerledikçe erişim koşullarını esnetiyor. Komisyonun somut teklifini yaz döneminin ardından hazırlaması ve von der Leyen’in ayrıntıları Eylül 2026’daki Birliğin Durumu konuşmasında paylaşması bekleniyor.
Uzmanların hazırladığı çalışma, 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya hizmetlerini yalnızca ebeveyn, bakıcı veya öğretmen gözetiminde ve sınırlı sürelerle kullanmasını öneriyor. Model, 13 ile 18 yaş arasındaki gençlerin erişimini ise platformların sunduğu güvenlik önlemlerine göre kademeli biçimde genişletiyor. Komisyon, burada yalnızca Instagram, TikTok ve Facebook gibi klasik sosyal ağları hedeflemiyor. Uzmanlar, bağımlılık oluşturabilecek ya da yaşa uygun olmayan özellikler sunan video oyunlarını ve yapay zeka sohbet hizmetlerini de “sosyal medya artı” kapsamına almayı değerlendiriyor.
Von der Leyen, çocukların çevrim içi ortamda risk yaşayıp yaşamadığı tartışmasının geride kaldığını, artık çocuklara daha güvenli bir başlangıç sunacak yöntemin belirlenmesi gerektiğini söylüyor. Komisyon Başkanı, yaş sınırlarını sürücü belgesi ve alkollü ürünler için uygulanan koruyucu kurallara benzetiyor. Hazırlanan çerçeve, platformların çocuklara uygun ve güvenli bir hizmet sunduklarını kanıtlama sorumluluğunu da şirketlere yükleyebilir. Üye ülkeler, ortak Avrupa standardından daha sıkı ulusal kurallar uygulama hakkını koruyacak.
Yeni çalışma henüz yürürlüğe girmiş bir yasak anlamına gelmiyor. Avrupa Komisyonu önce yasal teklifi hazırlayacak, ardından Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler düzenlemeyi müzakere edecek. Bu nedenle kullanıcıların yakın zamanda hesaplarına erişimini kaybetmesini beklememek gerekiyor. Ne var ki Komisyonun teklifi sonbaharda sunması, yaş doğrulama ve çocuk hesapları konusunda teknoloji şirketlerinin üzerindeki baskıyı belirgin biçimde artıracak.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
AB uydu destekli sistemle hız yapan araçlara müdahale edecek
Facebook ve Instagram davası Meta’yı 1,4 trilyon dolarlık riskle karşı karşıya bıraktı
Apple, sosyal medya özellikli uygulamalar için yaş derecelendirmesini güncelliyor
Galaxy Watch 9 ve Watch Ultra 2’nin Avrupa fiyatları sızdırıldı
OpenAI, ChatGPT Atlas’ı kapatıyor ve özelliklerini ChatGPT’ye taşıyor
Avrupa Parlamentosu daha yüksek bir yaş sınırını destekliyor
Avrupa Parlamentosu, daha önce sosyal medya, video paylaşım platformları ve yapay zeka arkadaşlık hizmetleri için 16 yaşında ortak bir dijital erişim sınırı önermişti. Parlamento, ebeveyn izni bulunan 13 ile 15 yaş arasındaki kullanıcıların bu hizmetlere erişmesini, 13 yaşın altındaki çocukların ise sosyal medyaya hiç girmemesini savunuyor. Bu yaklaşım bağlayıcı bir yasa oluşturmuyor, ancak Komisyonun hazırlayacağı düzenlemede Parlamento’nun nasıl bir tutum takınacağına dair güçlü bir işaret veriyor.
Komisyonun mevcut Dijital Hizmetler Yasası da çocuklara yönelik bazı korumalar içeriyor. Yasa, platformların küçük yaştaki kullanıcılar için yüksek düzeyde gizlilik ve güvenlik sağlamasını istiyor, ayrıca çocuklara kişiselleştirilmiş reklam göstermesini yasaklıyor. Komisyon, sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, bildirimler ve kişiselleştirilmiş öneriler gibi kullanıcıyı ekranda tutan tasarım unsurlarını da incelemeye devam ediyor. Meta ve TikTok gibi büyük platformlar, çocukların güvenliğiyle ilgili yükümlülükleri nedeniyle AB’nin denetimi altında bulunuyor.
Yaş doğrulaması kullanıcı gizliliğini de etkileyecek
Yeni sistemin en kritik ayağını yaş doğrulaması oluşturuyor. Avrupa Komisyonu, kullanıcıların kimliklerini veya doğum tarihlerini doğrudan platformlarla paylaşmadan belirli bir yaş sınırını aştıklarını kanıtlamalarına imkân tanıyan bir teknik altyapı üzerinde çalışıyor. Komisyon, Nisan 2026’da çevrim içi yaş doğrulama çözümüne yönelik teknik taslağı yayımladı. Böylece platformlar kullanıcının tam kimliğini öğrenmeden yalnızca gerekli yaş koşulunu karşılayıp karşılamadığını kontrol edebilecek.
Doğrusunu söylemek gerekirse, yaş sınırı tek başına çocukları zararlı içerikten korumaya yetmez. Platformların öneri algoritmalarını, bildirim sistemlerini ve sonsuz kaydırma gibi kullanım süresini artıran özellikleri de çocuklara göre yeniden düzenlemesi gerekiyor. Avrupa Birliği’nin hazırladığı model bu nedenle yalnızca hesap açma yaşına odaklanmıyor, platformların çocuklara hangi özellikleri sunduğunu da düzenlemenin merkezine yerleştiriyor. Teklif yasalaşırsa Instagram, TikTok, YouTube ve Facebook gibi hizmetler Avrupa’daki çocuk hesapları için daha sıkı erişim ve tasarım kuralları uygulamak zorunda kalacak.
