AB’nin yeni kararı Google ve Apple’ın yapay zekâ planlarını değiştirebilir

Avrupa Birliği ile Google ve Apple arasında yapay zekâ destekli dijital asistanlar konusunda yaşanan görüş ayrılığı yeni bir aşamaya ulaştı. Avrupa Komisyonu, temmuz ayının ortasında aldığı bağlayıcı kararla Google’ın Android işletim sistemini üçüncü taraf yapay zekâ asistanlarına daha açık hâle getirmesini ve belirli arama verilerini rakip şirketlerle paylaşmasını istedi. Google ve Apple ise bu düzenlemelerin kullanıcı güvenliği ile gizliliğini olumsuz etkileyebileceğini savunarak karara itiraz ediyor. Taraflar arasındaki tartışma yalnızca teknoloji şirketlerini değil, Avrupa’daki milyonlarca akıllı telefon kullanıcısını da yakından ilgilendiriyor.

Google’a göre, Avrupa Komisyonu’nun talep ettiği değişiklikler Android’in yıllardır oluşturduğu güvenlik katmanlarını zayıflatma riski taşıyor. Şirketin hukuk işlerinden sorumlu yöneticisi Kent Walker, yayımladığı değerlendirmede üçüncü taraf uygulamaların cihaz üzerinde daha geniş yetkilere sahip olmasının kötü niyetli kullanım ihtimalini artırabileceğini ifade etti. Walker, bunun yanında rakiplerle paylaşılması planlanan arama verilerinin yeterince güvenli biçimde anonimleştirilemeyeceğini ve kullanıcıların tanımadığı şirketlerin bu bilgilere erişebileceğini öne sürdü. Google Android Başkanı Sameer Samat da sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, Android kullanıcılarının bugün bile ayarlar bölümünden varsayılan dijital asistanı değiştirebildiğini hatırlatarak Komisyon’un yaklaşımını eleştirdi.

Avrupa Komisyonu rekabeti artırmayı hedefliyor

Avrupa Komisyonu ise şirketlerin dile getirdiği güvenlik endişelerine katılmıyor. Komisyon yetkililerine göre paylaşılacak arama verileri, veri koruma uzmanlarıyla geliştirilen çok katmanlı anonimleştirme süreçlerinden geçirilecek. Bunun yanında Google’ın, verileri teslim etmeden önce ilgili şirketin güvenlik açısından risk oluşturup oluşturmadığını değerlendirme hakkı da bulunuyor. Komisyon sözcüsü CNN’e yaptığı açıklamada teknoloji şirketlerinin gerekli ek güvenlik mekanizmalarını geliştirebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.

Söz konusu kararlar, Avrupa Birliği’nin Dijital Pazarlar Yasası (Digital Markets Act – DMA) kapsamında büyük teknoloji platformlarının rekabeti sınırlayan uygulamalarını azaltmayı amaçlayan düzenlemelerinin devamı niteliğini taşıyor. DMA, “kapı bekçisi” olarak tanımlanan büyük platformların kendi hizmetlerine öncelik vermesini engellemeyi ve rakip hizmetlerin kullanıcılara daha kolay ulaşabilmesini hedefliyor. Avrupa Komisyonu da Android ekosisteminin yapay zekâ alanında daha açık bir yapıya kavuşmasının rekabeti artıracağını düşünüyor.

Apple ise bu konuda Google’dan daha farklı bir yol izliyor. Şirket, yeni nesil Siri yapay zekâ özelliklerini Avrupa Birliği ülkelerinde iPhone ve iPad kullanıcılarına sunmayacağını açıkladı. Buna göre iOS 27 ve iPadOS 27 sürümleriyle gelecek yeni Siri deneyimi şimdilik Avrupa’daki bu cihazlarda yer almayacak. Aynı durum Apple Watch için de geçerli olurken, Avrupa Birliği sınırları içinde yalnızca Mac ve Vision Pro kullanıcılarının yeni Siri özelliklerinden yararlanabileceği belirtiliyor.

Apple’ın yazılım mühendisliğinden sorumlu üst düzey yöneticisi Craig Federighi, şirketin Avrupa Komisyonu’nun yaklaşımından memnun olmadığını dile getirdi. Apple’a göre mevcut yorum doğrultusunda üçüncü taraf yapay zekâ asistanlarının kullanıcı verilerine doğrudan erişebilmesi ve diğer uygulamalar üzerinde kontrol sahibi olması gerekebilir. Şirket bu nedenle “Trusted System Agent” adını verdiği daha kontrollü bir erişim modeli önerdi. Ne var ki Avrupa Komisyonu bu öneriyi kabul etmedi. Apple’ın Avrupa’daki iPhone ve iPad kullanıcılarına yeni Siri yapay zekâ özelliklerini ne zaman sunacağı ise henüz netlik kazanmış değil.

Öte yandan gizlilik odaklı çalışan Electronic Privacy Information Center (EPIC) bünyesinde görev yapan hukukçu Calli Schroeder, teknoloji şirketlerinin güvenlik açıklamalarına temkinli yaklaşılması gerektiğini ifade ediyor. Schroeder’a göre Google ve Apple’ın gizlilik konusundaki itirazlarını özellikle kararların kendi ticari faaliyetlerini doğrudan etkilemeye başlamasının ardından yüksek sesle dile getirmesi dikkat çekiyor. Bu nedenle tartışmanın yalnızca kullanıcı güvenliğiyle sınırlı olmadığı, rekabet dengelerinin de önemli rol oynadığı değerlendiriliyor.

Kısa vadede kullanıcı deneyiminde büyük bir değişiklik beklenmiyor. Android tarafında kullanıcılar hâlihazırda varsayılan dijital asistanı değiştirebiliyor. iPhone kullanıcıları ise Avrupa Birliği ülkelerinde yeni Siri yapay zekâ özelliklerinin kullanıma sunulmasını beklemek zorunda kalacak. Buna rağmen üretken yapay zekâ hizmetlerinin mobil cihazlarda giderek daha fazla kullanılmaya başlaması, bu alandaki rekabeti hızlandırıyor. Pazar araştırma şirketi Omdia’nın verilerine göre ChatGPT uygulaması Avrupa Birliği’ndeki akıllı telefonların yaklaşık yüzde 30’unda yüklü durumda bulunuyor. Bu tablo, yapay zekâ asistanlarının yalnızca teknik bir özellik olmaktan çıkıp mobil ekosistemin rekabetinde belirleyici unsurlardan biri hâline geldiğini gösteriyor.