NASA’nın insanlı Ay programı Artemis kapsamında gerçekleştirmeyi planladığı Artemis II görevi bir kez daha ertelenmişti. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketinin üst kademesine helyum akışında tespit edilen teknik bir sorun nedeniyle fırlatma takviminde değişikliğe gidildiğini duyurdu. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde fırlatma rampasında bulunan dev roketin, gerekli inceleme ve onarım çalışmaları için Araç Montaj Binası’na (VAB) geri götürüleceği açıklandı. Bu gelişme doğrultusunda, daha önce 6 Mart olarak duyurulan fırlatma tarihi iptal edildi ve görevin en erken Nisan 2026’da gerçekleştirilebileceği bildirildi.
Geçtiğimiz hafta sonu yapılan ikinci “wet dress rehearsal” yani yakıt doldurma provası sırasında mühendisler, roketin üst kademesine iletilen helyum gazının akışında beklenmeyen bir aksaklık tespit etti. Helyum, roket sistemlerinde yakıt tanklarının basınçlandırılması ve güvenli akışın sağlanması açısından kritik rol oynuyor. Bu nedenle küçük görünen bir teknik sapma dahi kapsamlı analiz gerektiriyor. NASA ekipleri, sorunun kaynağını net biçimde belirlemek ve kalıcı çözüm geliştirmek amacıyla roketin fırlatma rampasından yaklaşık 6,5 kilometre uzaklıktaki montaj tesisine taşınmasına karar verdi. Söz konusu geri taşıma işleminin bugün gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Artemis II görevi neden kritik öneme sahip?
Artemis II, yaklaşık yarım asır sonra astronotları Ay yörüngesine taşıyacak ilk insanlı görev olması bakımından dikkat çekiyor. Görev kapsamında NASA astronotları Victor Glover, Reid Wiseman ve Christina Koch’a Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen eşlik edecek. Dört kişilik mürettebat, Orion uzay aracının sistemlerini Ay çevresinde detaylı biçimde test edecek. Bu uçuşun sorunsuz tamamlanması halinde, bir sonraki aşama olan Artemis III görevi için teknik doğrulama sağlanmış olacak. Artemis III ile Ay yüzeyine insan indirilmesi hedefleniyor.
NASA, ilk etapta 8 Şubat tarihini fırlatma günü olarak belirlemişti. Ne var ki ilk yakıt provasında ortaya çıkan farklı bir teknik aksaklık takvimin şubat ayından mart ayına kaymasına yol açtı. Mart ayı için belirlenen tarih de son gelişmeler ışığında geçerliliğini yitirdi. Kurumdan yapılan açıklamada, roketin hızla montaj binasına geri alınmasının, veri analizleri ve onarım sürecinin planlandığı gibi ilerlemesi halinde Nisan ayındaki fırlatma penceresinin korunmasına katkı sağlayabileceği ifade edildi.
Artemis II mürettebatı ise son gelişmelerin ardından karantina sürecini tamamlayarak Houston, Teksas’taki NASA tesisine geçti. Astronotların sağlık ve hazırlık süreçleri planlandığı şekilde devam ediyor. Bunun yanında görev simülasyonları ve uçuş senaryolarına yönelik eğitimler sürdürülüyor. Yaklaşık 10 gün sürecek uçuş boyunca Orion kapsülü, Ay’ın etrafında serbest dönüş yörüngesi izleyecek ve Dünya’ya geri dönecek.
Bunun yanı sıra Artemis programı, NASA’nın uzun vadeli derin uzay hedefleri açısından da teknik bir basamak niteliği taşıyor. SLS roketi, bugüne kadar geliştirilen en güçlü roket sistemlerinden biri olarak tanımlanıyor. Buna rağmen karmaşık mühendislik yapısı ve entegrasyon süreçleri nedeniyle zaman zaman takvim güncellemeleri gündeme geliyor. Her ne kadar gecikmeler kamuoyunda eleştirilere yol açsa da, insanlı uzay uçuşlarında güvenlik kriterlerinin öncelikli olduğu biliniyor.
Öte yandan NASA, görev başladığında kamuoyunun uçuşu adım adım takip edebilmesi için kapsamlı yayın planları hazırlıyor. Kurum kısa süre önce paylaştığı bir videoda, Artemis II’nin kalkıştan Dünya’ya dönüşe kadar izleyeceği rotayı ve kritik manevraları ayrıntılı şekilde anlattı. Tüm bunlara ek olarak görev, ABD ile Kanada arasındaki uzay iş birliğinin de somut bir örneğini oluşturuyor. Önümüzdeki haftalarda yapılacak teknik değerlendirmeler, Artemis II’nin kesin fırlatma takvimini netleştirecek.
