NASA’nın Ay yolculuğunda yeni aksaklık: Fırlatma tarihi değişti

Ay çevresine insanlı dönüşü hedefleyen Artemis II görevi NASA tarafından bir kez daha ertelendi. Uzay ajansı, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde 6 Mart’ta gerçekleştirilmesi planlanan fırlatma öncesinde, Space Launch System (SLS) roketinin üst aşamasına helyum akışında kesinti tespit edildiğini açıkladı. Yaşanan teknik aksaklık nedeniyle dev roket ve Orion uzay aracı fırlatma rampasından alınarak Araç Montaj Binası’na (VAB) geri götürülecek. Bu gelişme, Mart ayındaki fırlatma penceresinin artık değerlendirme dışı kaldığını ortaya koyuyor.

NASA yöneticisi Jared Isaacman, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada geri taşıma işleminin Mart takvimini devre dışı bırakacağını doğruladı. Kurumun resmi blogunda yer alan bilgilere göre, teknik incelemeler ve onarım sürecinin seyrine bağlı olarak Nisan ayındaki fırlatma aralığı hâlâ ihtimal dahilinde bulunuyor. Bununla birlikte, nihai kararın önümüzdeki günlerde yapılacak analizler doğrultusunda netleşeceği belirtiliyor. Yaklaşık 6,5 kilometrelik mesafenin özel taşıma sistemiyle kat edilmesi saatler sürecek; NASA bu süreci 24 Şubat civarında gerçekleştirmeyi planlıyor.

NASA Artemis II mürettebatını karantinaya almıştı

Sorun, 21 Şubat’ın ilk saatlerinde SLS roketinin geçici kriyojenik itki aşamasında helyum akışının kesintiye uğramasıyla ortaya çıktı. Üst kademe motorlarının güvenli çalışması için gerekli çevresel koşulların korunmasında helyum önemli bir rol üstleniyor. Bunun yanında, sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yakıt tanklarının basınçlandırılması da yine helyum sistemi üzerinden sağlanıyor. NASA, daha önce gerçekleştirilen “wet dress rehearsal” olarak bilinen yakıtlı genel prova sırasında sistemlerin sorunsuz çalıştığını, ne var ki prova sonrasındaki normal operasyonlara dönüş sürecinde aynı performansın elde edilemediğini bildirdi.

Ajans, mevcut durumda yedek bir yöntem kullanılarak üst kademe motorları ve roketin güvenli konfigürasyonda tutulduğunu aktardı. Her ne kadar sistem emniyetli şekilde kontrol altında bulunsa da, fırlatma öncesinde tüm alt sistemlerin nominal koşullarda çalıştığından emin olunması gerekiyor. Bu nedenle roketin VAB’ye geri alınması, sorunun kaynağının detaylı biçimde incelenmesini mümkün kılacak. Buna rağmen süreç, takvim üzerinde yeni belirsizlikler yaratmış durumda.

Artemis II mürettebatı — Komutan Reid Wiseman, Pilot Victor Glover, Görev Uzmanı Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen — teknik sorunun ortaya çıkmasından bir gün önce karantinaya alınmıştı. NASA, son gelişmeler ışığında astronotların karantinadan çıkarıldığını duyurdu. Bu görev, SLS roketinin ilk insanlı uçuşu olmasının yanı sıra Apollo programından bu yana Ay çevresine yapılacak ilk mürettebatlı görev olma özelliğini taşıyor.

Görev planına göre Artemis II ekibi, yaklaşık 10 gün sürecek uçuş kapsamında Orion uzay aracıyla Ay’ın etrafında dolanarak Dünya’ya geri dönecek. Bu uçuş, ilerleyen yıllarda Ay yüzeyine insan indirmeyi hedefleyen Artemis III için kritik bir test niteliği taşıyor. Bunun yanında NASA’nın uzun vadeli planları arasında Ay yörüngesinde Gateway uzay istasyonunun kurulması da bulunuyor. Fakat son yıllarda hem teknik hem de takvimsel gecikmeler programın ilerleyişini yavaşlatmış durumda.

Yılın başında hızlandırılmış bir takvim açıklanmış olsa da, yaşanan yeni aksaklık planların yeniden gözden geçirilmesine yol açtı. SLS ve Orion sistemleri daha önce de çeşitli teknik ertelemelerle gündeme gelmişti. Buna ek olarak bütçe tartışmaları ve mühendislik revizyonları program üzerinde baskı oluşturuyor. Önümüzdeki haftalarda yapılacak teknik değerlendirmeler, Artemis II’nin Nisan ayında fırlatılıp fırlatılamayacağını belirleyecek. NASA’nın detaylı bilgilendirme toplantısında hem helyum sistemine ilişkin bulguların hem de güncellenmiş takvimin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.