Moda sektöründe artan atık miktarı ve karbon emisyonları, üretim süreçlerinin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor. Her saniye bir çöp kamyonu dolusu tekstil ürününün atıldığına dair veriler, sektörün sürdürülebilirlik konusunda karşı karşıya olduğu tabloyu açık biçimde ortaya koyuyor. Bunun yanında, moda endüstrisinin toplam karbon salımı, uluslararası hava yolu ve deniz taşımacılığının toplamını geride bırakıyor. Bu durum, yalnızca geri dönüşüm çözümlerini değil, aynı zamanda tamamen farklı üretim yöntemlerini de gündeme taşıyor. Özellikle fosil yakıtlara bağımlılığı azaltan alternatif hammaddeler üzerine çalışmalar hız kazanmış durumda. H&M ve pek çok marka, alternatifler arıyor.
Bu alanda dikkat çeken girişimlerden biri olan Rubi, karbondioksiti doğrudan tekstil üretiminde kullanılabilecek hammaddelere dönüştürmeyi hedefliyor. Şirket, biyolojik süreçleri hücre dışına taşıyan bir yaklaşım benimseyerek selüloz üretimi gerçekleştiriyor. Bu yöntem sayesinde lyocell ve viskon gibi yaygın tekstil liflerinin temel yapı taşı olan selüloz, ağaç kesimine ihtiyaç duyulmadan üretilebiliyor. Günümüzde selüloz üretiminin büyük ölçüde ağaçlardan sağlandığı düşünüldüğünde, bu yaklaşımın ormansızlaşma üzerindeki etkileri azaltma potansiyeli bulunuyor.
Karbondioksitten selüloz üretimi nasıl gerçekleşiyor?
Rubi’nin geliştirdiği sistem, enzim tabanlı bir üretim sürecine dayanıyor. Bu noktada, diğer bazı girişimlerin aksine genetiği değiştirilmiş bakteriler ya da kimyasal katalizörler yerine enzimler kullanılıyor. Enzimlerin tercih edilmesinin arkasında ise hem mevcut endüstriyel kapasitenin genişliği hem de maliyet avantajı yer alıyor. Gıda üretiminden atık su arıtımına kadar pek çok alanda kullanılan enzim teknolojisinin halihazırda ölçeklenebilir olması, bu yöntemin uygulanabilirliğini artırıyor.
Süreçte, “enzim kaskadı” olarak tanımlanan çok aşamalı bir yapı kullanılıyor. Yapay zekâ ve makine öğrenimi teknikleriyle optimize edilen bu enzimler, karbondioksiti hızlı ve verimli şekilde işleyebiliyor. Sulu bir çözelti içinde çalışan sistemde, karbondioksit eklendiğinde birkaç dakika içinde reaktör içinde beyaz selüloz oluşumu gözlemleniyor. Üretim modüllerinin konteyner boyutlarında tasarlanması, farklı lokasyonlarda kurulum yapılabilmesine imkân tanıyor. Bunun yanında, ilerleyen süreçte kesintisiz üretim modeline geçilmesi planlanıyor.
Şirket, bu teknolojiyi geliştirmek için 7,5 milyon dolarlık yatırım aldı. Yatırım turuna AP Ventures ve FH One Investments liderlik ederken, H&M Group, Talis Capital ve diğer yatırımcılar da sürece dahil oldu. Bununla birlikte Rubi, farklı iş ortaklarıyla 60 milyon doların üzerinde bağlayıcı olmayan ön anlaşmalar yaptığını belirtiyor. H&M, Patagonia ve Walmart gibi markalarla gerçekleştirilen pilot testler, teknolojinin farklı kullanım senaryolarında denenmesine olanak sağlıyor.
Her ne kadar başlangıçta tekstil sektörü hedef alınsa da, geliştirilen platformun kapsamı bununla sınırlı değil. Selüloz, ambalajdan ilaç sektörüne kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Bu nedenle Rubi’nin yaklaşımı, yalnızca moda endüstrisindeki çevresel etkileri azaltmakla kalmayıp, farklı sektörlerde de alternatif bir üretim yöntemi sunma potansiyeli taşıyor.
Teknoloji dünyasının gündemini Teknoblog'un bültenleriyle takip edin.
