İtfaiyecilikte sessiz dönüşüm: Yangınla mücadeleden yapay zekâ verisine

Yangınla mücadele ekipmanları onlarca yıldır büyük ölçüde aynı prensiplere dayanırken, Kaliforniya merkezli HEN Technologies bu alanda farklı bir yaklaşım ortaya koyuyor. Şirketin kurucusu Sunny Sethi, itfaiyeciliği kökten değiştiren bir isim gibi görünmese de geliştirilen teknolojiler sahadaki alışkanlıkları sorgulatıyor. HEN tarafından geliştirilen yüksek verimli nozullar, şirketin paylaştığı teknik verilere göre yangınları üç kata kadar daha hızlı söndürebilirken su tüketimini yüzde 67 oranında azaltabiliyor. Buna rağmen Sethi, mevcut başarıdan çok bir sonraki aşamaya odaklanmış durumda.

Sethi’nin kariyer yolu klasik bir itfaiyecilik hikâyesi sunmuyor. Akron Üniversitesi’nde yüzeyler ve yapışma üzerine doktora çalışması yapan Sethi, ardından karbon nanotüp tabanlı çözümler geliştiren bir girişim kurdu ve ABD Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı’ndan destek aldı. Güneş enerjisi sektöründe fotovoltaik modüller için yeni malzemeler üzerinde çalıştı, otomotiv tarafında ise üretimi hızlandıran yapıştırıcı teknolojilerine odaklandı. Nanoteknoloji, yarı iletkenler ve otomotiv gibi farklı alanlarda edinilen bu deneyim, Sethi’nin ifadesiyle daha esnek ve önyargısız düşünmesini sağladı.

Kaliforniya’daki büyük orman yangınları ise bu birikimi farklı bir yöne taşıdı. Thomas, Camp ve Napa-Sonoma yangınlarının ardından, özellikle 2019’daki tahliye uyarıları sırasında yaşanan belirsizlikler, Sethi için bir kırılma noktası oldu. Bu süreç, yangınla mücadelede kullanılan suyun ne kadar verimli yönetildiği sorusunu gündeme taşıdı.

HEN Technologies akıllı donanımdan veri odaklı platforma geçiyor

HEN Technologies 2020 yılında kurulduktan sonra, Ulusal Bilim Vakfı desteğiyle akışkanlar dinamiği üzerine kapsamlı çalışmalar yürüttü. Bu çalışmalar, su damlacıklarının boyutunun, hızının ve rüzgârla etkileşiminin yangın söndürme performansını doğrudan etkilediğini ortaya koydu. Ortaya çıkan nozullar, akışı daha kontrollü hâle getirirken rüzgâra karşı da daha dayanıklı bir yapı sunuyor.

Ne var ki şirketin vizyonu yalnızca donanımla sınırlı kalmadı. Zamanla monitörler, vanalar, üstten sprinkler sistemleri ve basınç kontrol cihazları geliştirildi. Bu ekipmanların her biri sensörler ve özel devre kartlarıyla donatıldı. Bazı modellerde Nvidia tabanlı işlemciler kullanılırken, tüm sistemler birbirleriyle bağlantılı çalışacak şekilde tasarlandı. Bugüne kadar 20’ye yakın patent başvurusu yapılmış olması, şirketin bu alandaki teknik yoğunluğunu gösteriyor.

Asıl fark yaratan unsur ise bu donanımların ürettiği verilerin merkezi bir bulut platformunda toplanması oldu. Sistem, hangi yangında ne kadar su kullanıldığını, basınç seviyelerini, hava koşullarını ve kullanılan hidrantları eş zamanlı olarak kaydedebiliyor. Bu sayede itfaiye birimleri, su kaynaklarının tükenmesi gibi kritik riskleri daha önceden görebiliyor. Kırsal bölgelerde su tankerlerinin yönetimi de bu veriler sayesinde daha planlı hâle gelebiliyor.

Bu yaklaşım, ABD İç Güvenlik Bakanlığı’nın acil durumlar için öngörücü analizler geliştirmeyi hedefleyen programlarıyla da örtüşüyor. Ancak Sethi’ye göre doğru tahminler yapabilmek için önce sahadan gelen nitelikli verilere ihtiyaç var ve bu da donanım olmadan mümkün değil.

Şirketin ticari performansı da bu yaklaşımın karşılık bulduğunu gösteriyor. 2023’te sınırlı sayıda itfaiye ile çalışmaya başlayan HEN Technologies, kısa sürede binin üzerinde kuruma ulaşarak milyon dolarlık gelir seviyesine çıktı. ABD ordusuna bağlı tesislerden NASA’ya, Orta Doğu’daki sivil savunma birimlerinden Avrupa’ya kadar geniş bir müşteri ağı oluştu.

Bununla birlikte, şirketin uzun vadede asıl değerinin topladığı fiziksel dünya verilerinde olduğu görülüyor. Yangın, su ve basınç gibi ekstrem koşullarda elde edilen bu veriler, fizik tabanlı yapay zekâ modelleri geliştiren şirketler için nadir bulunan bir kaynak niteliği taşıyor. Simülasyonların ötesine geçen bu gerçek dünya verileri, gelecekte robotik ve öngörücü sistemlerin gelişiminde belirleyici rol oynayabilir.