ABD yönetiminin Anthropic’e yönelik ani kullanım yasağı kararı ile İran’a düzenlenen hava operasyonu arasında dikkat çekici bir zamanlama olduğu öne sürüldü. ABD basınında yer alan haberlere göre, 27 Şubat’ta ABD Başkanı Donald Trump’ın federal kurumlara Anthropic teknolojilerinin kullanımını derhal durdurma talimatı vermesinden yalnızca saatler sonra İran’a yönelik geniş çaplı bir hava saldırısı gerçekleştirildi.
Söz konusu operasyonda Anthropic’in geliştirdiği yapay zekâ araçlarından yararlanıldığı iddiası ise tartışmaları daha da alevlendirdi. Kararın gerekçesi olarak ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ile şirket arasında yaşanan ciddi görüş ayrılıkları gösterildi. Buna rağmen askeri operasyon sırasında aynı teknolojinin devrede olması, Washington’daki politika tutarlılığına ilişkin soru işaretlerine yol açtı.
Pentagon ile Anthropic arasındaki gerilim ve geçiş süreci
ABD Başkanı Trump’ın Truth Social üzerinden paylaştığı açıklamada, tüm federal kurumların Anthropic ürünlerini kullanmayı “derhal bırakması” istendi. Bunun yanında Savunma Bakanlığı gibi hâlihazırda şirketin sistemlerinden yararlanan kurumlar için altı aylık bir kademeli geçiş süreci öngörüldü. Bu durum, kısa vadede mevcut altyapının tamamen devre dışı bırakılmasının teknik açıdan mümkün olmadığını ortaya koydu. Nitekim The Wall Street Journal’ın aktardığı bilgilere göre, İran operasyonunda kullanılan yapay zekâ desteği de bu geçiş sürecinin başlangıç aşamasına denk geldi. Her ne kadar resmi makamlar operasyonun detaylarına ilişkin kapsamlı açıklama yapmasa da, iddialar Savunma Bakanlığı’nın hâlen Anthropic’in Claude modelinden yararlandığına işaret etti.
Bu gelişme, ABD ordusunun yapay zekâ tabanlı analiz ve karar destek sistemlerine ne ölçüde bağımlı hâle geldiğini bir kez daha gündeme taşıdı. Daha önce de Anthropic’in Claude modelinin, Venezuela’nın görevden uzaklaştırılan eski lideri Nicolás Maduro’ya yönelik operasyon sürecinde kullanıldığı öne sürülmüştü. Bunun yanında Pentagon’un istihbarat analizi, hedef belirleme ve lojistik planlama gibi alanlarda gelişmiş dil modellerinden destek aldığı biliniyor. Buna ek olarak yapay zekâ araçlarının büyük veri kümelerini kısa sürede analiz edebilmesi, askeri planlamada zaman avantajı sağlıyor. Fakat bu teknolojilerin etik, hukuki ve stratejik boyutları konusundaki tartışmalar da giderek yoğunlaşıyor.
Öte yandan ABD Savunma Bakanlığı’nın alternatif yapay zekâ sağlayıcılarına yönelme ihtimali güç kazanmış durumda. ABD yönetiminin hem OpenAI hem de Elon Musk’ın kurucusu olduğu xAI ile federal ağlarda kullanılmak üzere çeşitli anlaşmalar yaptığı bildirildi. Buna rağmen mevcut sistemlerin tamamen değiştirilmesinin aylar sürebileceği ifade ediliyor. Uzmanlara göre, büyük ölçekli askeri ağlarda bir yapay zekâ modelinin yerine başka bir modeli entegre etmek yalnızca teknik değil, aynı zamanda güvenlik ve uyumluluk testleri açısından da karmaşık bir süreç anlamına geliyor. Bu nedenle altı aylık geçiş süresinin gerçekte daha uzun bir döneme yayılabileceği değerlendiriliyor.
