Uber, şehir içi ulaşımda hava tabanlı çözümler sunma hedefi doğrultusunda Dubai’de hayata geçireceği elektrikli hava taksi hizmetini kamuoyuna tanıttı. Şirket, yılın ilerleyen dönemlerinde faaliyete geçmesi planlanan sistem kapsamında kullanıcıların Uber uygulaması üzerinden hava taksi rezervasyonu yapabileceğini açıkladı. Bu yeni hizmet, Joby Aviation tarafından geliştirilen tamamen elektrikli hava araçlarını temel alıyor. Böylece Uber, kara yolu taşımacılığındaki deneyimini hava ulaşımına taşımayı amaçlıyor. Bununla birlikte şirket, fiyatlandırmanın Uber Black seviyesine yakın olacağını belirterek hizmeti üst segment yolculuk kategorisinde konumlandırıyor.
Dubai’de başlatılacak uygulamada rezervasyon süreci, geleneksel Uber yolculuğuna benzer şekilde işleyecek. Kullanıcılar uygulamaya varış noktasını girdiklerinde, uygun güzergâhlarda “Uber Air” seçeneğini görebilecek. Sistem, hava taksi uçuşunu planlarken aynı zamanda yolcuyu Joby’nin “vertiport” olarak adlandırdığı iniş-kalkış noktalarına götürecek bir Uber Black aracı da organize edecek. Böylece kara ve hava ulaşımı entegre bir şekilde sunulacak. Bu yaklaşım, şehir içi trafik yoğunluğunu azaltma iddiası taşısa da operasyonel süreçlerin nasıl işleyeceği uygulama başladıktan sonra daha net anlaşılacak.
Yolculuk ücretleri Uber Black seviyesinde tutulacak
Joby Aviation tarafından geliştirilen elektrikli hava taksiler, şehir içi kısa mesafeli yolculuklar için tasarlandı. Dört yolcu ve bagaj kapasitesine sahip araçların kabin genişliği bir SUV ile benzer ölçülerde. Panoramik camlar ve geniş oturma alanı sunan iç tasarımın konfor odaklı olduğu ifade ediliyor. Bunun yanında araçlar saatte 200 mile (yaklaşık 320 km/s) varan hızlara ulaşabiliyor ve 100 mile (yaklaşık 160 kilometre) kadar menzil sunuyor. Dört bağımsız batarya paketi ve üçlü yedeklemeye sahip uçuş bilgisayarı ise güvenlik sistemlerinin temelini oluşturuyor.
Her ne kadar elektrikli ve gelişmiş güvenlik sistemlerine sahip olsa da hava taksiler henüz otonom değil. Her araçta bir insan pilot görev yapacak. Bu durum maliyetleri artırabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor çünkü pilotlu operasyonların gider kalemi, kara taşımacılığına kıyasla daha yüksek. Buna rağmen, Uber yolculuk ücretlerinin Uber Black seviyesinde tutulacağını savunuyor. Yine de uzun vadede fiyatların sürdürülebilirliği, talep yoğunluğu ve operasyonel verimlilikle doğrudan bağlantılı olacak.
Dubai, Uber ve Joby iş birliğinin ilk adımı niteliğinde. ABD merkezli Joby Aviation, ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) tip sertifikasyonu sürecinin son aşamasında olduğunu bildiriyor. Şirket, New York ve Los Angeles gibi büyük şehirlerde de hizmet sunmayı hedefliyor. Bunun yanı sıra Birleşik Krallık ve Japonya pazarları da planlamalar arasında yer alıyor. Ancak ABD’de yakın vadede yaygın bir uygulamanın mümkün olup olmayacağı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor.
Havacılık uzmanları, özellikle güvenlik ve maliyet konularında temkinli olunması gerektiğini dile getiriyor. Los Angeles merkezli havacılık uzmanı ve test pilotu Robert Ditchey, daha önce yaptığı değerlendirmelerde şehir merkezlerinde hava taksi operasyonlarının riskler barındırdığını belirtmişti. Helikopter kazalarına atıfta bulunan Ditchey, bu tür araçların yoğun nüfuslu bölgelerde operasyon yürütmesinin dikkatle ele alınması gerektiğini ifade etmişti. Buna ek olarak ekonomik sürdürülebilirliğin kamu destekleri olmadan zor olabileceğini savunan görüşler de bulunuyor.
Uber ve Joby arasındaki iş birliği 2019 yılına dayanıyor. 2021’de Joby, Uber’in hava mobilitesi birimini devralarak entegrasyonu derinleştirdi. Öte yandan geçen yıl Blade Air Mobility’nin yolcu operasyonlarını satın alan Joby, mevcut helikopter hatlarını elektrikli hava araçlarına dönüştürme ihtimalini gündeme taşıdı. Tüm bunlara ek olarak küresel şehirleşme oranının artması ve trafik yoğunluğunun kronik hale gelmesi, alternatif ulaşım çözümlerine yönelik ilgiyi canlı tutuyor. Bununla birlikte hava taksi konseptinin yaygınlaşması, yalnızca teknolojiye değil, regülasyonlara, kamu güvenliğine ve maliyet dengesine bağlı olarak şekillenecek.
