Türkiye ile ABD'nin nükleer enerji alanındaki son anlaşması, yeni bir santralin yapım kararından önce teknik değerlendirme başlatıyor. Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA), küçük modüler reaktörler ve dördüncü nesil tasarımlar için ortak çalışma konusunda anlaştı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının açıklamasına göre araştırma en az bir yıl sürecek; yaklaşık 2 milyon dolarlık bütçeyi USTDA karşılayacak.
New York'taki Türkevi'nde imzalanan proje bazlı anlaşmada dört ABD'li şirketin küçük modüler reaktör tasarımları ile beş farklı dördüncü nesil reaktör tasarımı ele alınacak. Bakanlık şirketlerin adlarını bu duyuruda sıralamadı. Dolayısıyla bugün belirli bir modelin Türkiye'ye seçildiğini söylemek mümkün değil. İmzalar TÜNAŞ Genel Müdürü Necati Yamaç ve USTDA Direktör Yardımcısı Thomas R. Hardy tarafından atıldı.
Çalışmanın kapsamı yalnızca mühendislik özelliklerinden oluşmuyor. Maliyet, lisanslama durumu, tedarik zinciri, finansman kaynakları ve finans modelleri incelenecek. Ayrıca saha seçimi, acil durum planlaması, tasarım güvenliği ve yasal çerçeve de değerlendirmeye girecek. Bu başlıklar, teknik olarak çalışabilen bir reaktörün hangi koşullarda işletilebileceği sorusunu da masaya taşıyor.
Küçük modüler reaktörler, geleneksel büyük nükleer santralden farklı ölçek ve kurulum yöntemi öneren tasarımlar için kullanılan genel ad. Ancak bütün SMR tasarımlarının gücü, soğutma yöntemi veya ticari olgunluğu aynı değil. Bakanlığın başlattığı incelemenin farklı modelleri karşılaştırması bu yüzden önemli. Şimdilik anlaşma bir ihale sonucu, inşaat takvimi ya da elektrik üretim tarihi açıklamıyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Samsung, Google için geliştirilen Kairos nükleer reaktörüne yatırım yapacak
ASELSAN ile ROKETSAN 1,23 milyar euroluk hava savunma sözleşmesi imzaladı
OpenAI, güçlü yapay zeka için zorunlu güvenlik kuralları istiyor
M6 Mac mini Türkiye’de 59.999 TL’den satışa çıktı
Google ve Gates Vakfı yapay zekâ araçlarını 200 milyon çiftçiye ulaştırmayı hedefliyor
Seçimden önce maliyet ve lisanslama sınanacak
Bakanlık, teknik raporların bir yıllık çalışmanın ardından hazırlanacağını belirtiyor. Lisanslama ve güvenlik incelemeleri, elektrik sektöründeki yatırım kararının ayrı aşamaları. Bir tasarımın rapora girmesi de otomatik olarak düzenleyici onay aldığı anlamına gelmez. Türkiye'de kurulacak herhangi bir nükleer tesis için yer seçimi, çevresel etkiler, finansman ve mevzuat süreçleri ayrıca yürütülmek zorunda.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmayı enerji kaynaklarını çeşitlendirme ve 2053 net sıfır emisyon hedefiyle ilişkilendiriyor. Bu hedeflerin uygulanması ise teknik çalışmanın bulgularına bağlı. Nükleer enerji istikrarlı elektrik üretimi sağlayabilir; buna karşılık yatırım maliyeti, atık yönetimi ve uzun inşaat süreleri gibi konuların her proje için açık biçimde hesaplanması gerekir.
Geçen yıl Türkiye ile ABD arasında imzalanan stratejik sivil nükleer iş birliği mutabakatı, bugün duyurulan daha somut çalışmanın çerçevesini oluşturuyor. Yeni anlaşmanın farkı, belirli tasarım gruplarını ve değerlendirme başlıklarını tanımlaması. Bunun ötesinde kararın hangi teknolojiye, hangi şehre veya kaç megavatlık kapasiteye uzanacağı açıklanmış değil.
Okur açısından haberin özü, iki ülkenin küçük reaktör kurmaya karar vermesi değil, olası seçenekleri karşılaştırmak için finanse edilen bir rapor sürecini başlatması. Çalışma tamamlandığında teknik raporların kamuoyuyla ne ölçüde paylaşılacağı ve hangi ölçütlerle değerlendirileceği, anlaşmanın gerçek etkisini görmemizi sağlayacak.
