Türkiye Uzay Ajansı için 2027 ile 2029 döneminde toplam 20 milyar 18 milyon 108 bin TL bütçe öngörülüyor. Anadolu Ajansının bütçe teklifinden yaptığı derlemeye göre plan, Ay araştırmaları ve uzaya erişim gibi başlıkları kapsıyor. Türkiye’nin uzay programındaki uluslararası çalışmalarının yanında yerli sistem geliştirme ve test altyapısı da bu çerçevede önem taşıyor.
2027 için öngörülen tutar 5 milyar 880 milyon 735 bin TL seviyesinde bulunuyor. Plan, 2028’de 6 milyar 746 milyon 34 bin TL’ye, 2029’da ise 7 milyar 391 milyon 339 bin TL’ye çıkıyor. Bu rakamlar üç yıllık teklifteki öngörüleri gösteriyor, gerçekleşmiş harcamaları anlatmıyor.
Toplam bütçenin 19 milyar 991 milyon 250 bin TL’lik kısmının Uzay ve Havacılık Programı’na ayrılması planlanıyor. Yönetim ve Destek Programı içinse 26 milyon 858 bin TL öngörülüyor. Bunun yanında faaliyetler, uzay sistemlerinin Türkiye’de tasarlanması, üretilmesi, bütünleştirilmesi ve test edilmesi gibi farklı aşamaları içeriyor.
Ay Araştırma Programı kapsamında geliştirilen uzay aracı için 2027’de fırlatma hedefi bulunuyor. TÜBİTAK UZAY’ın yürüttüğü görevde önce Ay yörüngesinde araştırma, ardından yerli hibrit itki sistemiyle Ay yüzeyine ulaşma planlanıyor. Öte yandan bütçe teklifinde hedefin yer alması, fırlatmanın tamamlandığı veya takvimin değişmeyeceği anlamına gelmiyor.
Üç yıllık bütçe ile tamamlanma hedefleri ayrı okunmalı
Planın diğer başlıkları arasında uzaya erişim ve uzay limanı çalışmaları yer alıyor. Somali’deki uzay limanı, Türkiye’nin yerli fırlatma sistemlerini kullanma hedefiyle ilişkilendiriliyor. Ancak bir altyapının planlanması, bütün görevlerin o altyapı üzerinden aynı tarihte başlayacağını göstermiyor.
Bütçe tutarlarını değerlendirirken nominal artış ile somut proje ilerlemesini ayırmak gerekiyor. Bir yıl için daha yüksek TL tutarı öngörülmesi, tek başına aynı oranda daha fazla aracın üretileceğini veya daha çok görevin tamamlanacağını kanıtlamaz. Proje bazındaki gerçekleşmeler, test aşamaları ve takvim güncellemeleri bu açıdan daha açıklayıcı olur.
Ayrıca üç yıllık toplamı tek bir Ay görevinin maliyeti olarak sunmak doğru değil. Açıklanan çerçeve farklı araştırma, altyapı ve yönetim faaliyetlerini birlikte kapsıyor. Bu nedenle toplam rakam ile belirli bir aracın veya merkezin bütçesi arasında doğrudan eşitlik kurulamıyor.
Önümüzdeki dönemde izlenecek somut başlıklar, teklifin bütçe sürecindeki son hâli ve projelerin açıklanan hedeflere göre ilerlemesi olacak. Harcama öngörüsü, teknik hazırlık ve tamamlanmış görev birbirinden farklı göstergeler sunuyor. Bugünkü bilgiler, TUA’nın gelecek üç yıllık çalışma alanlarına ayrılması planlanan kaynağın büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
