Tesla’nın Full Self-Driving (FSD) sürüş destek sistemi etkin durumdayken kullanılan bir otomobil, ABD’nin Kaliforniya eyaletinde otoyoldan karşıya geçmeye çalışan 71 yaşındaki bir yayaya çarparak ölümüne neden oldu. Olay, perşembe günü yerel saatle 02.30 sıralarında Vallejo kentindeki Interstate 80 (I-80) otoyolunda meydana geldi. San Francisco Chronicle’ın aktardığı bilgilere göre, kazanın ardından olay yerinde inceleme yapan Kaliforniya Otoyol Devriyesi (CHP), Tesla’nın araç içi kamerası tarafından kaydedilen görüntüleri değerlendirdi. Görüntüler, otomobilin yayaya çarpmadan önce fren yaptığını ve sola yöneldiğini ortaya koydu. Buna rağmen çarpışma önlenemedi ve yaya olay yerinde hayatını kaybetti.
CHP tarafından basın kuruluşlarıyla paylaşılan açıklamada, Tesla’nın kazadan hemen önce gerçekleştirdiği manevralara ilişkin ayrıntılara yer verildi. Yetkililere göre araç, yayayı fark etmesinin ardından frenleme yaptı ve çarpışmayı önlemek amacıyla sola doğru yöneldi. Ne var ki bu manevralar yeterli olmadı ve otomobilin sağ ön bölümü yayaya çarptı. İncelenen kamera kayıtları, aracın çarpışma öncesindeki hareketlerini ortaya koysa da FSD sisteminin yayayı ne zaman algıladığına veya sürücünün müdahalede bulunup bulunmadığına ilişkin kesin bir bilgi paylaşılmadı. Kazanın meydana geldiği sırada sistemin etkin olduğu belirtilirken, olayın teknik ve hukuki yönlerine ilişkin incelemeler devam ediyor.
San Francisco Chronicle’ın haberine göre, yetkililer Tesla’nın çarptığı yayaya daha sonra en az bir aracın daha çarpmış olabileceğini değerlendiriyor. Bununla birlikte kazaya karışmış olabilecek diğer sürücülerin olay yerinde durmadığı belirtiliyor. Tesla’nın sürücüsü ise çarpışmanın ardından otomobilini durdurdu ve yetkililer gelene kadar olay yerinde kaldı. CHP’nin Solano bölge ofisi, kazayı gören veya olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin bilgi sahibi olan kişilerin kendileriyle iletişime geçmesini istedi. Özellikle diğer araçların kazaya karışıp karışmadığının belirlenmesi, soruşturmanın açıklığa kavuşturulması gereken noktaları arasında bulunuyor.
Tesla Full Self-Driving sisteminin güvenliği yeniden gündemde
Vallejo’daki ölümcül kazadan yaklaşık bir hafta önce yine I-80 otoyolunda Tesla’nın FSD sistemiyle bağlantılı başka bir trafik kazası yaşanmıştı. Bu olayda bir Tesla, daha önce meydana gelen bir kaza nedeniyle yol kenarında duran polis aracına çarpmıştı. Tesla sürücüsü, çarpışma sırasında uyuduğunu ve aracının Full Self-Driving sistemini kullandığını söylemişti. Bu açıklama, sürücü destek sistemleri etkin durumdayken sürücülerin yolu takip etme sorumluluğunu bir kez daha gündeme getirdi. CHP de söz konusu kazanın ardından yaptığı uyarıda, Full Self-Driving adının aksine sistemin tamamen otonom sürüş sağlamadığını vurguladı.
Kaliforniya Otoyol Devriyesi, sürücülerin bu tür teknolojilerin yeteneklerini olduğundan fazla değerlendirmemesi gerektiğini belirtti. Kurumun açıklamasında, teknolojinin araçları güvenli biçimde kullanma sorumluluğunu sürücülerden almadığı ifade edildi. Tesla’nın Full Self-Driving sistemi, belirli koşullarda direksiyon, hızlanma, frenleme ve şerit değiştirme gibi sürüş görevlerini yerine getirebiliyor. Bununla birlikte sistem, sürücünün dikkatini yoldan ayırmasına veya kontrolü tamamen araca bırakmasına izin veren bir tam otonom sürüş çözümü niteliği taşımıyor. Sürücünün çevresindeki trafiği izlemesi ve gerektiğinde anında müdahalede bulunabilecek durumda olması gerekiyor.
Tesla’nın FSD teknolojisi, otomobilin çevresini kameralar aracılığıyla algılayan ve elde edilen verileri sürüş kararlarına dönüştüren bir yazılım altyapısı kullanıyor. Sistem, otoyol sürüşünün yanı sıra uygun koşullarda şehir içi yollarda da çeşitli manevraları gerçekleştirebiliyor. Buna rağmen yayalar, beklenmedik engeller, alışılmadık trafik koşulları ve diğer sürücülerin öngörülemeyen davranışları, sürüş destek teknolojileri açısından güçlük oluşturmaya devam ediyor. Özellikle gece saatlerinde meydana gelen olaylarda görüş koşulları ve tehlikenin algılanmasına ayrılan süre, kazaların değerlendirilmesinde dikkate alınan unsurlar arasında yer alıyor. Vallejo’daki olayda ise bu koşulların sistemin davranışını ne ölçüde etkilediği henüz açıklanmış değil.
Full Self-Driving adlandırmasına rağmen Tesla’nın sürücü gözetimi gerektiren FSD sistemi, SAE sınıflandırmasına göre Seviye 2 sürüş otomasyonu kapsamında değerlendiriliyor. Bu seviyedeki sistemler direksiyon ve hız kontrolünü aynı anda gerçekleştirebilse de sürüş ortamını sürekli izleme sorumluluğu insanda kalıyor. Dolayısıyla sistemin fren yapması veya kaçınma manevrası gerçekleştirmesi, olası bir çarpışmanın her koşulda önlenebileceği anlamına gelmiyor. Bunun yanında FSD’nin etkin olması da tek başına sistemin kazaya neden olduğunu kanıtlamıyor. Böyle bir değerlendirme için araç kayıtlarının, sürücü davranışlarının ve olay yerindeki koşulların birlikte incelenmesi gerekiyor.
Vallejo’daki ölümcül kaza, Tesla’nın sürüş destek sistemlerinin sınırları konusunda daha önce yapılan uyarıları yeniden gündeme taşıdı. Kamera görüntülerine göre aracın çarpışmadan önce frenleme ve yön değiştirme tepkisi vermesi, sistemin veya sürücünün tehlikeye karşı bir müdahalede bulunduğunu gösteriyor. Buna rağmen çarpışmanın önlenememesi, bu tür teknolojilerin her durumda güvenli bir sonuç sağlayamadığını ortaya koyuyor. Soruşturma kapsamında diğer araçların olası rolünün ve Tesla sürücüsünün kaza öncesindeki davranışlarının belirlenmesi de gerekiyor. CHP’nin elde edeceği ek bulgular, olayın nasıl gerçekleştiğinin ve sorumlulukların daha ayrıntılı biçimde değerlendirilmesini sağlayacak.
