Yapay zekâ odaklı bellek talebinin küresel ölçekte hızla artması, DRAM pazarındaki fiyat yükselişlerini yeni bir hukuki sürecin merkezine taşıdı. Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron Technology, standart DRAM üretimini bilinçli biçimde sınırlandırarak fiyatların olağan piyasa koşullarının ötesinde yükselmesine neden oldukları iddiasıyla ABD’de toplu davayla karşı karşıya kaldı. Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi’ne sunulan dava dilekçesinde, üç şirketin rekabet kurallarını ihlal ettiği öne sürülüyor. Küresel DRAM pazarının yaklaşık yüzde 95’ini kontrol eden üreticilere yöneltilen bu suçlamalar, bellek sektöründeki rekabet koşullarını yeniden tartışmaya açmış durumda.
Davacılar arasında bireysel kullanıcıların yanı sıra küçük işletmeler de yer alıyor. Başvuruya göre şirketler, akıllı telefonlar ve kişisel bilgisayarlara yönelik talep yüksek seviyesini korumasına rağmen standart DRAM üretimini sınırladı. Bunun sonucunda piyasada yapay bir arz sıkışıklığı oluştuğu ve bellek fiyatlarının normal ekonomik koşullarla açıklanamayacak ölçüde arttığı ileri sürülüyor. Dava dosyasında bazı bellek ürünlerinde fiyatların birkaç kat yükseldiği belirtilirken, bu durumun tüketiciler üzerinde doğrudan maliyet baskısı oluşturduğu ifade ediliyor.
Dava rekabet yasalarının ihlal edildiği iddiasına dayanıyor
Yaklaşık 25 Haziran 2026 tarihinde açıldığı belirtilen davada, Samsung, SK Hynix ve Micron’un ABD rekabet hukukunun temel düzenlemelerinden biri olan Sherman Yasası’nın 1. maddesini ihlal ettiği öne sürülüyor. İddiaya göre şirketler üretim kapasitelerinin önemli bölümünü yapay zekâ sunucularında kullanılan ve daha yüksek kâr marjı sağlayan yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) çözümlerine yönlendirdi. Buna karşılık bilgisayarlar, dizüstü modeller, akıllı telefonlar ve diğer tüketici elektroniği ürünlerinde kullanılan standart DRAM üretiminin bilinçli biçimde sınırlandırıldığı savunuluyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Samsung Galaxy M47 6000 mAh pil ve 6 yıllık güncelleme desteğiyle geldi
Samsung Galaxy A27 5G daha ince çerçeveler ve yeni işlemciyle geldi
Samsung Galaxy Watch verileri artık klinik araştırmalarda kullanılacak
Samsung Galaxy Z Fold 8 serisinin satış tarihi sızdırıldı
Samsung Galaxy Z Fold 8 serisinin tüm renk seçenekleri sızdırıldı
Bellek üreticileri daha önce de benzer suçlamalarla gündeme gelmişti. 2000’li yıllarda yürütülen rekabet soruşturmaları sonucunda sektörün önde gelen DRAM üreticileri fiyat anlaşmaları nedeniyle milyarlarca dolarlık para cezaları ödemişti. Yeni davada da geçmişteki benzer olaylara atıfta bulunularak mevcut piyasa koşullarının rekabet açısından yeniden incelenmesi gerektiği öne sürülüyor.
Yükselen DRAM maliyetleri teknoloji üreticilerinin fiyat politikalarını da doğrudan etkiliyor. Apple kısa süre önce Mac, iPad ve bazı diğer ürünlerinin fiyatlarında artışa giderken, bunun gerekçeleri arasında yapay zekâ kaynaklı bellek ve depolama maliyetlerindeki yükselişi göstermişti. Bunun yanında farklı bilgisayar ve akıllı telefon üreticilerinin de maliyet artışları nedeniyle fiyat güncellemesine gittiği veya yeni ürün tanıtımlarını ertelediği belirtiliyor. DRAM’in birçok elektronik cihazın en yüksek maliyet kalemlerinden biri hâline gelmesi, bu gelişmelerin son kullanıcıya daha belirgin şekilde yansımasına neden oluyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
Teknoblog'un satış ortaklıkları vardır. Bunlar, editoryal içeriği etkilemez, ancak Teknoblog, satış ortaklığı bağlantıları üzerinden satın alınan ürünler için komisyon kazanabilir.
Öte yandan Samsung, SK Hynix ve Micron, dava hakkında şu ana kadar ayrıntılı bir açıklama yapmış değil. Şirketler geçmiş yıllarda benzer iddialarla karşılaştıklarında üretim planlaması ve fiyatlandırma kararlarının tamamen piyasa koşullarına ve talep seviyelerine bağlı olduğunu savunmuş, rekabet kurallarını ihlal ettikleri yönündeki suçlamaları reddetmişti. Mevcut dava kapsamında da benzer bir savunmanın gündeme gelmesi bekleniyor.
Bellek sektöründeki arz sıkışıklığının kısa vadede sona ermesi de beklenmiyor. Lenovo daha önce yaptığı değerlendirmelerde, veri merkezlerinin artan yapay zekâ yatırımları nedeniyle DRAM ve diğer bellek çözümlerine yönelik talebin 2027 ve 2028 yıllarına kadar yüksek seviyelerde kalacağını öngörmüştü. Yeni üretim tesislerinin faaliyete geçmesi uzun zaman aldığı için arz tarafındaki baskının bir süre daha devam etmesi olası görünüyor. Mahkeme sürecinin nasıl sonuçlanacağı yalnızca üç büyük üreticiyi değil, teknoloji sektöründeki fiyatlandırma politikalarını, rekabet ortamını ve tüketici elektroniği pazarının genel dengesini de yakından etkileyebilecek gelişmeler arasında yer alıyor.
