Vera C. Rubin Gözlemevi, Plüton’un yörüngesinin ötesinde yeni bir cüce gezegen adayı belirledi. Gözlemevinin resmî duyurusuna göre geçici adı 2026 ED138 olan cisim, Güneş’ten yaklaşık 46 astronomik birim uzakta bulunuyor. Ancak keşif, Güneş Sistemi’ne kesin olarak yeni bir gezegen eklendiği anlamına gelmiyor.
Bir astronomik birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklığı ifade ediyor. Plüton’un ortalama uzaklığı yaklaşık 40 astronomik birim olduğundan, bu ölçü yeni cismin bulunduğu bölgeyi anlamayı kolaylaştırıyor. ED138, Neptün’ün ötesinde dolanan cisimlerden biri olarak sınıflandırılıyor. Cüce gezegen adayı sayılması ise daha özel bir değerlendirme gerektiriyor.
Araştırmacılar, parlaklık ve uzaklık verilerinden hareketle cismin çapını 600 ile 1.500 kilometre arasında tahmin ediyor. Aralığın geniş olmasının nedenlerinden biri, yüzeyin ışığı ne ölçüde yansıttığının henüz kesin bilinmemesi. Aynı parlaklığı daha küçük ve yansıtıcı bir cisim de, daha büyük ve koyu yüzeyli bir cisim de verebiliyor.
Bunun yanında bir cismin büyüklüğünü tahmin etmek, onun biçimini doğrudan ölçmekle aynı şey değil. Cüce gezegen değerlendirmesinde kendi kütle çekiminin cismi yuvarlağa yakın bir şekle getirebilmesi önem taşıyor. Ekip, ED138’in boyutunu daha iyi belirlemek ve niteliğini doğrulamak için kızılötesi gözlemlere ihtiyaç duyuyor.
Yeni keşfi doğrulamak için kızılötesi gözlemler gerekiyor
Keşif, Matthew Holman’ın Rubin verileri üzerinde çalıştırdığı arama koduyla ortaya çıktı. Kevin Napier ile geliştirilen yöntem, çok sayıdaki hareketli ışık noktasının hangilerinin aynı cisme ait olduğunu araştırıyor. Ardından eski gözlem arşivlerinde yapılan tarama, cismin yörüngesini daha uzun bir zaman dilimi boyunca izlemeye imkân sağladı.
Burada dikkat çeken nokta, yeni bir keşfin yalnızca o gece çekilen bir fotoğrafa dayanmak zorunda olmaması.
Hangi noktaya bakılacağı belirlendiğinde, yıllar önceki görüntüler de yeni bilgi sunabiliyor. Bu yaklaşım, yörünge tahmininin tek bir gözlem anına bağlı kalmasını önlüyor ve cismin hareketini sınamak için daha fazla veri sağlıyor.
Öte yandan Rubin’in ilk görüntülerini yayımlarken açıkladığı geniş alan tarama yaklaşımı, gökyüzündeki hareket ve değişimleri tekrar tekrar izlemeye dayanıyor. ED138’in değeri de yalnızca olası boyutundan gelmiyor. Yeni gözlemler, uzak Güneş Sistemi’nin hangi bölgelerinde başka cisimlerin saklandığını araştırmaya yardımcı olabilir. Şimdilik doğru tanım, onaylanmış yeni bir cüce gezegen değil, ek gözlem bekleyen bir aday.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
