NASA ile Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü’nün NISAR uydusu, Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’ndaki Krasheninnikov yanardağında lavın aylar içinde nasıl yayıldığını gösterdi. NASA, Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasında çekilen 17 radar görüntüsünü art arda getirerek bir zaman atlamalı video hazırladı. Parlak görünen alanlar lav akışını işaret ediyor. Bu görüntüler, yanardağın çevresine gidilmeden uzun süreli değişimin izlenebileceğini ortaya koyuyor.
Krasheninnikov, 2025 yazında yaklaşık beş asırlık sessizliğin ardından yeniden etkinleşti. Yakındaki okyanusta 30 Temmuz 2025’te 8,8 büyüklüğünde deprem meydana gelmişti. NASA’nın 24 Eylül açıklaması, depremin yanardağı görünüşe göre harekete geçirdiğini söylüyor; doğrudan ve kesin bir nedensellik ilan etmiyor. Kuzey kraterden çıkan malzeme doğuya doğru ilerlemeyi sürdürdü.
NISAR ilk görüntüyü 25 Aralık 2025’te, görevin devreye alma kontrolleri sona yaklaşırken aldı. Uydu daha sonra aynı alanı 12 günlük döngüde iki kez, birbirine zıt geçiş yönlerinde taradı. Araştırmacılar ağustos ortasına kadar alınan kareleri birleştirdiğinde lavın iç kalderayı doldurup daha geniş kratere taştığı ve yelpaze gibi açıldığı görüldü. Kuzeybatıya uzanan ikinci bir akış da kayıtlarda yer alıyor.
Bu takip, özellikle ulaşılması güç bölgeler için değerli. Bir uydu fotoğrafı yalnızca o andaki yüzeyi gösterirken, aynı yerin düzenli aralıklarla görüntülenmesi hareketin hızını ve yönünü anlamaya yardım ediyor. Yine de bu video tek başına bir tahliye kararı veya kesin tehlike tahmini üretmiyor. NASA da veriyi bilim ve olası acil durum uygulamaları açısından bir izleme örneği olarak sunuyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
NASA, uzak kızılötesi PRIMA teleskobunu 2033 için seçti
Rocket Lab, NASA’nın 700 milyon dolarlık Mars kararına itiraz etti
SpaceX, NASA’nın Roman teleskobunu 1,5 milyon km uzağa gönderdi
63 derecede çoğalabilen amip, karmaşık yaşamın sınırını değiştirdi
Hubble 200 bininci turunu tamamlarken kayıp süpernovayı arıyor
Radar görüntüleri lav akışının yönünü gösteriyor
NISAR görüntüsündeki parlaklık, lavın gözle görülen gerçek rengi değil. Uydu, L bandındaki radar darbelerini yeryüzüne gönderiyor; geri dönen mikrodalga sinyali yüzey özelliklerine göre değişiyor. Lav alanı çevredeki kar veya çıplak zeminden daha güçlü yansıma verdiğinde işlenmiş görüntüde daha açık görünüyor. Bu nedenle görsel, sıradan bir optik uydu fotoğrafı gibi okunmamalı.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
NASA’ya göre videodaki her piksel yaklaşık 10’a 10 metrelik yüzey alanını temsil ediyor. NISAR yerden 747 kilometre yüksekte çalışıyor ve bu çözünürlükteki düzenli geçişler, geniş coğrafyadaki değişimleri karşılaştırma fırsatı veriyor. Birkaç metrelik küçük ayrıntıların veya lav sıcaklığının doğrudan ölçüldüğünü söylemek doğru olmaz; açıklanan sonuç öncelikle akışın yüzeyde kapladığı alanla ilgili.
Görevde iki farklı radar sistemi bulunuyor. NASA’nın sağladığı L bandı daha uzun dalga boyuyla bazı bitki örtülerinin altındaki zemine ilişkin veri toplayabiliyor. Hindistan’ın sağladığı S bandı ise farklı yüzey özelliklerine duyarlı. Bu iki sistem aynı uydu üzerindeki 12 metrelik yansıtıcıyı kullanıyor. Kamçatka videosu özelinde öne çıkan veri L bandı gözlemlerinden üretildi.
Yanardağın 1550 dolaylarından beri sessiz olması, düzenli radar arşivinin önemini artırıyor. Yer istasyonları Kamçatka’nın birçok aktif yanardağını izliyor, ancak her dağda aynı yoğunlukta ölçüm yapılamıyor. NISAR’ın bu örnekte gösterdiği şey, uzak bir volkanın gelişiminin farklı tarihlerde tutarlı biçimde kaydedilmesi. Elde edilen görüntüler yeni püskürmelerin yerini kendiliğinden öngörmüyor; araştırmacılara değişimi değerlendirebilecekleri somut bir zaman dizisi sağlıyor.
