NASA’nın sessiz süpersonik uçuş teknolojisini test etmek amacıyla geliştirdiği X-59 araştırma uçağı, ilk süpersonik uçuşunun ardından yeni bir kilometre taşını daha geride bıraktı. Kurumun paylaştığı bilgilere göre, NASA X-59 gelecekte ABD’deki yerleşim bölgeleri üzerinde gerçekleştirilmesi planlanan uçuşlar için gerekli hız ve irtifa koşullarına ulaşmayı başardı. X-59’un temel hedefi, geleneksel süpersonik uçakların oluşturduğu yüksek sesli sonic boom yerine çok daha düşük seviyede hissedilen bir “sonik darbe” meydana getirerek ses hızını aşabilmek.
NASA’nın açıklamasına göre test programı kapsamında gerçekleştirilen son uçuşta X-59, Mach 1.4 hıza ulaştı. Bu değer yaklaşık 924 mil/saat, yani yaklaşık 1.487 kilometre/saat seviyesine karşılık geliyor. Uçak aynı zamanda 55 bin feet irtifaya çıktı. Bundan kısa süre önce, 5 Haziran’da gerçekleştirilen test uçuşunda ise Mach 1.1 hıza erişilmişti. Böylece X-59, birkaç hafta içerisinde süpersonik performansını kademeli olarak artırarak planlanan operasyonel koşullara yaklaşmış oldu.
NASA, son test uçuşunun önceki denemeye kıyasla daha kritik bir aşamayı temsil ettiğini belirtiyor. Bunun nedeni, uçuş sırasında elde edilen hız ve irtifa değerlerinin gelecekte yürütülecek Quesst görevinin temel gereksinimleri arasında yer alması. Kurum, bu testlerle birlikte uçağın tasarım hedeflerine uygun şekilde çalıştığını ve sonraki doğrulama süreçlerine hazır hale geldiğini ifade ediyor.
Quesst görevi sessiz süpersonik uçuşların etkisini ölçmeyi hedefliyor
NASA’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı Quesst görevi, süpersonik hava taşımacılığının geleceği açısından dikkat çekici veriler sağlamayı amaçlıyor. Bu görev kapsamında X-59’un ABD’deki çeşitli yerleşim bölgeleri üzerinde uçuşlar gerçekleştirmesi planlanıyor. Uçuşlar sırasında yerde bulunan kişilerden geri bildirim toplanacak ve uçağın oluşturduğu sesin nasıl algılandığı değerlendirilecek. Böylece geleneksel sonic boom yerine geliştirilen düşük gürültülü yaklaşımın toplumsal kabul düzeyi hakkında kapsamlı veriler elde edilmesi hedefleniyor.
Ne var ki bu aşamaya geçilmeden önce tamamlanması gereken başka testler de bulunuyor. NASA, önümüzdeki dönemde “akustik doğrulama” olarak adlandırılan sürece başlayacak. Bu aşamada mühendisler, X-59’un ses hızını aşarken ortaya çıkardığı akustik izi ayrıntılı biçimde ölçerek tasarımın beklendiği gibi çalışıp çalışmadığını doğrulayacak. Amaç, uçağın gerçekten de geleneksel süpersonik uçaklarda görülen yüksek sesli patlama etkisini üretmeden uçabildiğini kanıtlamak.
Bunun yanında mevcut testlerde X-59’un tek başına uçmadığı da belirtiliyor. NASA, değerlendirme sürecinde X-59’a geleneksel sonic boom üreten başka bir araştırma uçağının eşlik ettiğini aktarıyor. Bu yöntem sayesinde ekipler, test aşamasında oluşabilecek seslerin analizini daha kontrollü şekilde gerçekleştirebiliyor. Uçağın kendi akustik karakteristiği ise ilerleyen doğrulama çalışmalarında daha ayrıntılı olarak incelenecek.
Lockheed Martin tarafından NASA için geliştirilen X-59, yaklaşık 30 metre uzunluğundaki gövdesi ve alışılmışın dışında uzun burun tasarımıyla dikkat çekiyor. Bu aerodinamik yapı, şok dalgalarının dağılımını değiştirerek yerde duyulan gürültüyü azaltmayı amaçlıyor. Önümüzdeki aylarda gerçekleştirilecek ek testler ve Quesst görevi, sessiz süpersonik uçuş konseptinin pratikte ne kadar başarılı olacağını ortaya koyacak. Elde edilecek sonuçlar, gelecekteki ticari süpersonik uçakların düzenlemeleri ve tasarım kriterleri açısından da referans niteliği taşıyabilir.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
