NASA, Antarktika’daki Vega Adası’nın Landsat 9 ile çekilmiş iki görüntüsünü karşılaştırdı. 30 Ekim’de yayımlanan inceleme, 22 Mart 2025’te karla örtülü görünen alanların bir bölümünde 10 Ekim 2026’da daha koyu buz yüzeylerinin açığa çıktığını gösteriyor. Buzulları uzaktan algılama verileriyle inceleyen çalışmalarda olduğu gibi, görüntülerin tarihini ve ölçtüğü şeyi birlikte değerlendirmek gerekiyor. Bu iki kare, aynı mevsimin birbirini izleyen iki yıldaki kaydı değil.
Vega Adası, Antarktika Yarımadası’nın doğusunda, Weddell Denizi’nde bulunuyor. Uydu görüntülerindeki buz, kaya çıkıntıları ve buzul birikintileri, kıyının bir bölümüne yandan bakılan bir kafatasını andıran görünüm veriyor. Buzun içinden yükselen kaya göz çukurunu, yan moren ağız çizgisini, Bahía del Diablo Buzulu ise çeneyi andırıyor.
Mart karesi Güney Yarımküre’nin sonbahar başlangıcına, ekim karesi ilkbaharına ait. NASA, Mart 2026’da bulutların adayı örttüğünü belirtiyor. Bu nedenle karşılaştırmada Mart 2025 görüntüsü kullanılıyor. Tarihler arasındaki bu fark, görüntüyü tek başına yıllık erime miktarına dönüştürmeyi engelliyor.
Bunun yanında buzul bilimci Mauri Pelto’nun 24 Ekim tarihli değerlendirmesi, aynı bölgedeki açık buz yüzeylerini daha geniş bir bağlama yerleştiriyor. Pelto, mayıs-ağustos döneminde aylık sıcaklıkların ortalamanın üzerinde seyrettiğini, haziranın özellikle sıcak geçtiğini, eylülün ise normale yakın olduğunu belirtiyor.
Açık buz yüzeyi ile uzun dönem kütle kaybı ayrı ölçülüyor
Pelto’nun açıklamasında önemli bir ayrım var. Ekimde görülen açık buz, doğrudan kış boyunca erime yaşandığının göstergesi olarak sunulmuyor. Kışın sınırlı kalan yeni kar birikimine, karın doğrudan buhara dönüşmesi ve rüzgârın karı süpürmesi de ekleniyor. Bu süreçler, buzun üstündeki koruyucu örtünün neden sınırlı kaldığını açıklıyor.
Daha koyu buz, beyaz kara kıyasla daha fazla güneş enerjisi soğuruyor. Bu nedenle açık yüzeyler ilkbahar ve yaz ilerledikçe erimeye daha elverişli koşullar oluşturabiliyor. Ancak sonraki bir ilkbahar fırtınasının getireceği ince kar örtüsü bile kısa vadede koşulları değiştirebilir. Uydu karesi mevcut yüzeyi gösteriyor, gelecek ayların hava durumunu kesinleştirmiyor.
Dünya Buzul İzleme Servisi’nin Bahía del Diablo kaydı, daha uzun döneme ilişkin ayrı sayılar sunuyor. Buzulun alanı 2008 için 14,3 kilometrekare, 2025 için 12,8 kilometrekare olarak listeleniyor. 2025 uzunluğu 7,5 kilometre, yükselti aralığı ise 50–630 metre. Bunlar tek bir fotoğrafın yorumu yerine, tarihleri belirtilmiş izleme verilerini oluşturuyor.
Aynı kayıtta 2000–2025 ortalama kütle dengesi yılda eksi 0,26 metre su eşdeğeri olarak veriliyor. Bu değer, buzulun her noktasındaki buz yüksekliğinin aynı miktarda azaldığı anlamına gelmiyor. Kütle değişimini karşılaştırılabilir biçimde ifade ediyor. NASA’nın yeni görüntüleri yüzeydeki karı görünür kılarken, bu uzun dönem kaydı buzulun genel kayıp eğilimini izlemek için farklı bir ölçü sağlıyor.
Kapak fotoğrafı, Vega Adası’nın 3 Ocak 2019 tarihli arşiv görüntüsüdür. Fotoğraf: Joseph W. Holliday / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Fotoğrafın içeriği değiştirilmedi, gösterim boyutu ölçeklenebilir. İncelemedeki güncel uydu kareleri NASA bağlantısında yer alıyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
