NASA’nın 2028 yılında gerçekleştirmeyi planladığı Artemis IV Ay görevi için geliştirilen yeni uzay kıyafeti sisteminin bir parçası daha gün yüzüne çıktı. Axiom Space ve Prada iş birliğiyle hazırlanan Axiom Extravehicular Mobility Unit (AxEMU) uzay kıyafetinin altında kullanılacak Liquid Cooling and Ventilation Garment (LCVG), astronotların Ay yüzeyindeki faaliyetleri sırasında vücut sıcaklığını dengede tutmayı ve yaşam destek sistemlerinin verimli çalışmasını sağlamayı hedefliyor.
Geçtiğimiz aylarda tanıtılan AxEMU uzay kıyafeti, NASA’nın Artemis programı kapsamında kullanılacak yeni nesil insanlı Ay görevleri için geliştiriliyor. Şimdi ise bu kıyafetin doğrudan cilt üzerine giyilecek katmanı olan LCVG hakkında yeni ayrıntılar paylaşıldı. Dışarıdan bakıldığında sade bir iç giysi görünümünde olan bu katman, aslında uzay yürüyüşleri sırasında astronotların güvenliği ve konforu açısından kritik görevler üstleniyor.
LCVG sistemi astronotların sıcaklık kontrolünü ve nefes dolaşımını sağlayacak
LCVG’nin temel görevi, uzay kıyafetinin içinde oluşan fazla vücut ısısını uzaklaştırmak. Bunun için giysinin içerisine yerleştirilen özel boru ağı boyunca soğuk su dolaştırılıyor. Bu sistem, astronotların fiziksel efor sırasında ürettiği ısının vücuttan alınmasına yardımcı oluyor ve uzun süreli görevlerde sıcaklık kaynaklı performans kayıplarının önüne geçmeyi amaçlıyor.
Yeni tasarımın dikkat çeken özelliklerinden biri de yedekli yapısı. Axiom Space’in verdiği bilgilere göre ana soğutma sisteminde bir sorun yaşanması durumunda devreye girecek ikinci bir sistem bulunuyor. Önceki nesil bazı uzay kıyafetlerinde bu tür bir yedekleme mekanizması yer almıyordu. Bu durum özellikle Ay yüzeyinde gerçekleştirilecek uzun süreli görevlerde ek güvenlik avantajı sağlayabilir.
Giysi yalnızca sıcaklık kontrolüyle sınırlı kalmıyor. LCVG aynı zamanda AxEMU uzay kıyafetinin havalandırma altyapısının da önemli bir parçasını oluşturuyor. Sistem, temiz oksijenin kask bölümüne iletilmesini sağlarken astronotun verdiği nefesteki karbondioksiti de topluyor. Daha sonra bu gaz, yaşam destek sistemindeki filtreleme ve geri dolaşım mekanizmalarına yönlendiriliyor. Böylece kıyafet içindeki hava kalitesinin korunması mümkün oluyor.
Prada’nın projedeki katkısı, özellikle gelişmiş malzemeler, üretim teknikleri ve insan odaklı tasarım alanlarında yoğunlaşıyor. Moda dünyasının önde gelen markalarından biri olan şirket, son yıllarda teknik tekstiller ve yüksek performanslı kumaşlar konusundaki deneyimini uzay teknolojileri alanına da taşımış durumda. Buna rağmen geliştirilen ürünün nihai amacı estetikten çok işlevsellik ve görev güvenliği olarak öne çıkıyor.
NASA’nın teknoloji ve tasarım dünyasını bir araya getiren projelerle çalışması yeni bir durum değil. Kurum daha önce Massachusetts Institute of Technology (MIT) profesörü Dava Newman tarafından geliştirilen BioSuit konseptine de destek vermişti. Ünlü mimar Guillermo Trotti’nin katkı sunduğu bu proje, geleneksel hacimli uzay kıyafetlerine alternatif olarak daha esnek ve vücuda yakın bir tasarım anlayışını araştırıyordu. Her ne kadar BioSuit operasyonel kullanıma ulaşmamış olsa da uzay kıyafeti teknolojilerinin gelişimine katkı sağlayan çalışmalardan biri olarak değerlendiriliyor.
Artemis IV göreviyle birlikte insanların yeniden Ay yüzeyine dönmesi planlanırken, görevlerde kullanılacak ekipmanlar da ayrıntılı biçimde şekillenmeye devam ediyor. AxEMU ve onun ayrılmaz bir parçası olan LCVG, yalnızca astronotların hareket kabiliyetini artırmayı değil, aynı zamanda uzun süreli Ay faaliyetlerinde ihtiyaç duyulan güvenlik ve yaşam destek gereksinimlerini karşılamayı amaçlıyor. Önümüzdeki dönemde yapılacak testler, bu sistemlerin gerçek görev koşullarındaki performansına dair daha fazla bilgi ortaya koyacak.
