Meta, Instagram ve Facebook’un özellikle çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri nedeniyle ABD’de açılan davalardan birinde daha mahkeme karşısına çıkıyor. Salı günü California’nın Oakland kentindeki federal mahkemede başlayacak yargılama, şirketin uygulamalarını bağımlılık oluşturacak şekilde tasarladığı ve kullanıcı güvenliği konusunda kamuoyunu yanılttığı iddialarına odaklanıyor. Meta geçen hafta davanın düşürülmesi için son bir girişimde bulunmuş, fakat bundan sonuç alamamıştı. Şirketin mahkemeye sunduğu belgelere göre eyaletlerin talep ettiği cezalar 1,4 trilyon dolara kadar ulaşabilir. Altı hafta kadar sürmesi beklenen süreçte Meta CEO’su Mark Zuckerberg ile Instagram yöneticisi Adam Mosseri’nin de ifade vermesi bekleniyor.
Davanın temeli, onlarca ABD eyaletinin 2023 yılında Meta’ya karşı başlattığı hukuki sürece dayanıyor. Eyalet yönetimleri, şirketin kullanıcıların platformlarda daha fazla zaman geçirmesini sağlayacak bağımlılık oluşturucu özellikleri bilinçli biçimde geliştirdiğini ve bu sırada tüketiciyi koruma yasalarını ihlal ettiğini öne sürüyor. Söz konusu dava, Meta’nın çocuk ve gençlere yönelik güvenlik uygulamalarını inceleyen çok eyaletli bir soruşturmanın ardından açılmıştı. Yetkililer, soruşturma sırasında şirketin hizmetlerinin çocuklar ve gençler açısından ciddi zararlara yol açtığını gösteren bulgulara ulaşıldığını belirtiyor. Meta ise bu iddiaların kanıtlanmadığını ve uygulamalarında genç kullanıcıları korumaya yönelik güçlü güvenlik önlemleri bulunduğunu savunuyor.
Meta davasında COPPA ve çocukların verileri de incelenecek
Federal Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers’ın önündeki davada California, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin tüketiciyi koruma yasalarına ilişkin iddiaları değerlendirilecek. Bu eyaletler Meta’nın uygulamalarının güvenliği konusunda kamuoyuna bilerek yanıltıcı bilgiler verdiğini ileri sürüyor. Bunun yanında söz konusu dört eyaletle birlikte toplam 29 eyalet, Meta’yı ABD’de çocukların çevrim içi gizliliğini düzenleyen Children’s Online Privacy Protection Act, yani COPPA’yı ihlal etmekle suçluyor. Eyaletlere göre Meta, Instagram ve Facebook’ta 13 yaşından küçük kullanıcıların bulunduğunu bilmesine rağmen bu çocuklara ait verileri gerekli izinleri almadan topladı. Dolayısıyla dava yalnızca sosyal medya bağımlılığı iddialarını değil, çocukların kişisel verilerinin nasıl işlendiği meselesini de kapsıyor.
Davada talep edilebilecek para cezasının büyüklüğü ise taraflar arasındaki en dikkat çekici anlaşmazlıklardan biri hâline gelmiş durumda. California, Colorado, Kentucky ve New Jersey henüz kamuya açık biçimde kesin bir tazminat veya ceza tutarı açıklamadı. Buna rağmen Meta, duruşma öncesinde sunduğu mahkeme belgesinde eyaletlerin hesaplamalarının 1,4 trilyon dolara kadar çıkan bir ceza doğurabileceğini bildirdi ve bu rakamı ölçüsüz olarak nitelendirdi. Law360 tarafından aktarılan açıklamalara göre Yargıç Rogers da 1,4 trilyon dolarlık tutarın makul olmadığını belirtti. Ne var ki yargıç, Meta’nın yaklaşık 4 milyon dolar seviyesindeki kendi hesaplamasına da itiraz etti. Bu nedenle olası bir ihlal kararının ardından uygulanabilecek cezanın gerçek büyüklüğü, yargılama sürecinin kritik başlıklarından biri olacak.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Meta 15 bin Ray-Ban Meta gözlüğü ücretsiz dağıtacak
WhatsApp dolandırıcılık şüphesi gördüğünde kullanıcıyı uyaracak
Instagram 10 yıllık logosunu değiştirdi, yeni yazı tipi tartışma yarattı
Kameralı AirPods için Apple’dan en güçlü işaret geldi
Anthropic CEO’su yapay zekaya tepkinin asıl nedenini açıkladı
Meta açısından dava, tek başına olası para cezasından daha geniş sonuçlar doğurabilir. Şirket hâlihazırda uygulamalarının kullanıcılara zarar verdiğini ileri süren binlerce farklı davayla karşı karşıya bulunuyor. Los Angeles ve New Mexico’daki jüriler bu yıl benzer iddiaların ele alındığı yüksek profilli iki davada Meta aleyhine karar verdi. Şirket her iki kararı da temyize götüreceğini açıkladı. Oakland’daki davadan çıkabilecek başka bir olumsuz karar, benzer iddialar içeren diğer dosyalarda da yakından takip edilecek. Bunun yanında hukuki süreçlerin Meta üzerindeki mali yükü giderek artıyor; şirket yalnızca 2026’nın ikinci çeyreğinde hukuki giderler için 2,4 milyar dolar harcadığını bildirdi.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Meta ise eyaletlerin ortaya koyduğu iddiaların mevcut kanıtlarla desteklenmediğini ve talep edilen mali cezaların yanlış yöntemlerle hesaplandığını savunuyor. Şirket tarafından Engadget’a yapılan açıklamada, eyalet başsavcılarının davayı dönüm noktası niteliğinde göstermelerine rağmen iddiaların kanıtlanmadığı ve mali taleplerin orantısız olduğu belirtildi. Meta’ya göre davacılar, ilgili eyaletlerde herhangi bir kullanıcının şirket tarafından yanıltıldığını ortaya koyamıyor ve ikinci bir Instagram hesabına sahip olmak gibi sıradan özellikleri dahi zarar gerekçesi olarak gösteriyor. Şirket bunun yanında yaş doğrulama gibi yalnızca Meta’nın değil, internet sektörünün genelinde karşılaşılan sorunlardan dolayı cezalandırılmaya çalışıldığını ileri sürüyor. Meta, genç kullanıcılar için oluşturduğu koruma sistemlerinin arkasında olduğunu ve savunmasını mahkemede ayrıntılı biçimde sunacağını belirtiyor.
Davanın sekiz kişiden oluşan jürisi şimdiden seçildi ve açılış konuşmalarının 18 Ağustos Salı günü yapılması planlanıyor. Buradaki yargılama süreci standart bir jüri davasından farklı işleyecek. Law360’ın aktardığına göre jüri yalnızca danışman niteliğinde görev yapacak; nihai karar ve uygulanacak yaptırımlar konusunda yetki Yargıç Rogers’ta olacak. Yaklaşık altı hafta sürmesi beklenen duruşmalar boyunca şirketin geçmişte aldığı ürün ve güvenlik kararlarına ilişkin yöneticilerin ifadeleri de dosyaya girebilir. Reuters’a göre Mark Zuckerberg ve Instagram’ın başındaki Adam Mosseri’nin mahkemede ifade vermesi muhtemel görünüyor.
Zuckerberg ile Mosseri, 2026 içinde benzer konuların incelendiği başka davalarda da mahkeme karşısına çıktı. Zuckerberg, şubat ayında Los Angeles’ta görülen davadaki ifadesinde Instagram’ın bağımlılık oluşturmak amacıyla değil, kullanıcılara yararlı olmak amacıyla tasarlandığını söylemişti. Oakland’daki süreçte ise mahkemenin önünde hem platformların tasarımına ilişkin iddialar hem de Meta’nın çocuk kullanıcıların varlığı ve verilerinin toplanması konusunda ne ölçüde bilgi sahibi olduğu sorusu bulunuyor. 1,4 trilyon dolarlık üst sınırın mahkeme tarafından şimdiden makul bulunmaması, bu miktarın Meta’ya uygulanacak gerçek bir ceza olarak değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor. Buna rağmen davanın sonucu, şirketin karşı karşıya bulunduğu çok sayıdaki benzer dosya ve sosyal medya şirketlerinin çocuk kullanıcılar konusundaki sorumluluklarının nasıl değerlendirileceği açısından yakından izlenecek.
