Uzayda 36 yılı geride bırakan Hubble Uzay Teleskobu, 19 Eylül’de Dünya çevresindeki 200 bininci turunu tamamladı. NASA'nın paylaştığı yeni fotoğraf ise bu kilometre taşının yalnızca bir sayaç değeri olmadığını gösteriyor. Teleskop, MACS J0417 adlı gökada kümesini izleyerek daha önce görülmüş bir yıldız patlamasının yeniden ortaya çıkmasını bekliyor.
Hubble bugüne kadar Dünya çevresinde 5 milyar milden fazla yol aldı ve 1,7 milyonu aşkın gözlem yaptı. Yörünge sayısı tek başına bilimsel çıktı ölçüsü sayılmaz; bazı hedeflere tekrar tekrar dönmek daha değerli olabiliyor. MACS J0417 izleme programı da bu tekrarın neden önemli olduğuna iyi bir örnek sunuyor.
Küme, arkasındaki çok uzak gökadaların ışığını kütleçekimiyle büküyor. Kütleçekim merceği denen bu etki, ışığı farklı yollardan Dünya’ya ulaştırabiliyor. Dolayısıyla tek bir süpernova patlamasının görüntüleri aylar, hatta yıllar arayla tekrar görülebiliyor. Bu durum patlamanın yeniden gerçekleştiği anlamına gelmiyor; aynı olayın ışığı farklı güzergâhlarda farklı sürelerde yolculuk ediyor.
Athena adı verilen süpernova, 2025’te James Webb Uzay Teleskobu gözlemlerinde keşfedildi. NASA, yeni bir görüntünün bugünden 2027 Mart ayının başına kadar belirebileceğini öngörüyor. Bu bir kesin tarih değil; mercek etkisini oluşturan kütlenin dağılımına ilişkin modele dayanıyor. Hubble’ın düzenli gözlemleri, beklenen anı kaçırmamak için sürüyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
NASA, uzak kızılötesi PRIMA teleskobunu 2033 için seçti
Curiosity’nin 5.000’inci Mars gününden kartpostal geldi
Rocket Lab, NASA’nın 700 milyon dolarlık Mars kararına itiraz etti
Chandra verileri altı galakside 84 gizemli X ışını kaynağı gösterdi
SpaceX, NASA’nın Roman teleskobunu 1,5 milyon km uzağa gönderdi
Athena yeniden görülürse ne öğrenilecek?
Patlamanın ikinci görüntüsünün ne zaman ortaya çıktığı, ışığın izlediği yollar arasındaki gecikmeyi ölçecek. Araştırmacılar bu gecikmeyle MACS J0417 kümesinin kütle dağılımını daha iyi haritalayabilir. Ölçüm, evrenin genişleme hızına ilişkin hesaplara da katkı sağlayabilir. Tek bir gözlemin uzun süredir tartışılan Hubble sabiti sorununu kendi başına çözmesi beklenmemeli; farklı yöntemleri karşılaştırmak için yeni bir veri noktası sunacak.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Yeni fotoğrafta kümenin çevresine dağılmış çok sayıda gökada görülüyor. Ancak Athena’nın ileride belirebileceği yer, fotoğrafa çıplak gözle bakarak kolayca seçilecek parlak bir nokta gibi düşünülmemeli. Ekip, farklı tarihlerde çekilen görüntüleri karşılaştırarak değişimi belirlemeye çalışacak. Gözlem süresinin uzunluğu bu nedenle önemli.
NASA’ya göre Hubble için talep edilen gözlem süresi, kullanılabilir sürenin yaklaşık yedi katı. Teleskobun görünür ve morötesi ışığı inceleyebilmesi, kızılötesine odaklanan Webb’in çalışmalarını tamamlıyor. Athena programında da Webb’in keşfiyle Hubble’ın takip gözlemi yan yana geliyor.
200 bin turu geride bırakmış bir teleskobun hâlâ yeni bir olayın zamanını ölçmek için kullanılması, uzay görevlerinin değerini çalışma ömürleri boyunca biriktirdikleri verilerle de gösteriyor. Athena beklenen aralıkta yeniden görünürse mercek modeli sınanacak; görünmezse araştırmacılar yine modelin hangi varsayımlarının değişmesi gerektiğine dair bilgi edinmiş olacak.
