Google yapay zeka özetleri, okurun yanıtı arama ekranında almasını sağlayarak yayıncıya gitme ihtiyacını azaltabiliyor. Ancak bir özette kaynak olarak görünmek, siteye ziyaret gelmesiyle aynı şey değil. Yayıncı açısından asıl hesap, görünürlüğün kaç ziyaretçiye, aboneliğe ve gelire dönüştüğü. AI Overviews, AI Mode, geleneksel arama sonuçları ve model eğitimi için içerik kullanımı da aynı teknik kurallara bağlı değil.
Üstelik bu alandaki eski bilgiler hızla güncelliğini yitiriyor. Google, 31 Ağustos 2026 itibarıyla bütün dünyadaki sitelere üretken arama özellikleri için ayrı bir tercih sundu. Türkiye’de ise Rekabet Kurumu’nun 2 kasımda duyurduğu geçici tedbir, yayıncıların tercih özgürlüğünün yanında içerik kullanımının ekonomik değerini ve ayrımcılık meselesini de gündeme taşıdı. Dolayısıyla tartışmayı yalnızca bir robots.txt satırına indirgemek eksik kalıyor.
AI Overviews ile AI Mode aynı deneyimi sunmuyor
Geleneksel Google Arama, kullanıcıyı başlıklar, kısa açıklamalar ve bağlantılar üzerinden ilgili sayfalara yönlendiriyor. Arama sayfasında farklı sonuç türleri de yer alıyor; her arama yalnızca bağlantı listesi üretmiyor. AI Overviews ise bazı sorgularda bu deneyime yapay zekânın hazırladığı bir özet ekliyor. AI Mode, daha ayrıntılı soruların ve devam sorularının yapay zekâ yanıtı etrafında ilerlediği farklı bir arama deneyimi sunuyor.
Google’ın teknik açıklamasına göre iki özellik de alt konular için birden fazla arama çalıştırabiliyor. Farklı model ve teknikler kullandıkları için aynı soruda aynı kaynakları göstermeleri gerekmiyor. Kaynak bağlantısına aday bir sayfanın indekste bulunması ve snippet göstermeye uygun olması gerekiyor. Google, özel bir yapay zekâ şeması ya da ek teknik optimizasyon istemiyor; bu koşulları karşılamak da seçilme garantisi vermiyor. Yayıncı açısından buradaki ayrım pratik: aramada iyi sıralanan bir haber, her yapay zekâ yanıtında kaynak olmayabilir.
Tıklama araştırması neyi gösteriyor?
Pew Research Center’ın araştırması, ABD’de 900 yetişkinin mart 2025 tarama davranışını inceledi. Yapay zekâ özeti içeren arama sayfalarındaki ziyaretlerin %8’inde kullanıcı geleneksel sonuç bağlantısına tıkladı; özet bulunmayan sayfalarda oran %15 oldu. Özetin kendi kaynak bağlantısına tıklama ise bu tür sayfa ziyaretlerinin yalnızca %1’inde gerçekleşti.
| Pew ölçümü | Oran |
|---|---|
| AI özeti varken geleneksel sonuca tıklama | %8 |
| AI özeti yokken geleneksel sonuca tıklama | %15 |
| AI özeti içindeki kaynağa tıklama | %1 |
Bu oranlar her yayıncının trafiğinin aynı ölçüde düştüğünü kanıtlamıyor. Araştırmacılar marttaki sorguların sonuçlarını 7–17 Nisan 2025’te yeniden topladı; zaman içinde değişen sonuçlar ve sorgu türleri yorumun sınırını oluşturuyor. Gözlemsel çalışma, tek başına neden sonuç ilişkisi kurmuyor ve Türkiye’nin 2026 trafik kaybını ölçmüyor. Yine de kaynak gösterilmenin ziyaret garantisi olmadığını somut biçimde anlatıyor.
Ekonomik etkiyi değerlendirirken basit bilgi sorgusuyla özgün bir incelemeyi aynı sepete koymamak gerekiyor. Okur kısa bir tanımı özetten öğrenip ayrılabilir; ayrıntılı karşılaştırmada ise fotoğrafa, test yöntemine veya uzman yorumuna ulaşmak isteyebilir. Bu, her içerik türünün ne kadar trafik kaybedeceğini bildiren bir ölçüm değil, yayıncıların ayrı ayrı sınaması gereken bir davranış ihtimali. Aynı nedenle daha fazla gösterim, reklam geliri veya sadık okur artışı anlamına gelmiyor.
robots.txt ve snippet direktifleri farklı katmanları yönetiyor
robots.txt, tarayıcının hangi adreslere erişeceğini yönetiyor. Googlebot’u engellemek yalnızca yapay zekâ özetlerinden çıkmak anlamına gelmiyor; arama için içerik taramasını da etkiliyor. Ayrıca tarama engeli, indeksten çıkarma komutuyla aynı şey değil. Google başka sayfalardan öğrendiği engelli bir URL’yi içeriğini taramadan sonuçlarda gösterebiliyor. Bu yüzden “robots.txt’ye kapattım, sayfa kesin silindi” çıkarımı doğru değil.
Bir sayfayı arama sonuçlarından çıkarmak için kullanılan noindex ise indekslemeyi hedefliyor. Google’ın bu komutu okuyabilmesi için sayfaya erişmesi gerekiyor. Aynı sayfayı robots.txt ile kapatıp içine noindex koymak, tarayıcının komutu görmesini önleyebilir. Yalnızca AI Overviews görünürlüğünü değiştirmek isteyen bir yayıncının genel arama erişimini kesmesi, hedefinden daha geniş sonuçlar doğurabilir.
Snippet direktifleri başka bir kontrol katmanı oluşturuyor. nosnippet, metin açıklamasını ve video önizlemesini engelliyor; Google bunun AI Overviews ve AI Mode için doğrudan içerik girdisini de durdurduğunu belirtiyor. max-snippet metin uzunluğunu ve doğrudan girdide kullanılabilecek içerik miktarını sınırlıyor. data-nosnippet ise sayfanın belirli bölümlerini snippet dışında tutuyor. Bunlar geleneksel sonuç sunumunu da etkileyebiliyor; ayrıca max-snippet, yayıncının ayrı lisansla veya yapılandırılmış veriyle verdiği daha özel izinleri kesmiyor.
Yayıncı artık üretken Arama özelliklerinden ayrı çıkabiliyor
“Google’da kalmak için yapay zekâ özetlerine de izin vermek zorunlu” değerlendirmesi, güncel araçları eksik anlatıyor. Search Console’daki Search generative AI kontrolü, Ayarlar bölümünde yer alıyor. Yayıncı, AI Overviews, AI Mode ve Discover’daki üretken yapay zekâ özelliklerinde hem bağlantılarının hem içeriğinin görünmesini dışarıda bırakabiliyor. Bunun karşılığında bu özelliklerden gösterim ve trafik de alamıyor. Google, tercihi Arama’nın diğer bölümlerinde sıralama veya dahil edilme sinyali olarak kullanmadığını açıklıyor.
Bu tercih model eğitimini yönetmiyor. Google-Extended, robots.txt içinde kullanılan ayrı bir ürün belirteci. Google bunu gelecekteki Gemini modellerinin eğitimi ve belgede tanımladığı Gemini ile Vertex AI dayanaklandırma kullanımları için sunuyor. Google-Extended tercihi, sitenin Google Arama’ya dahil edilmesini veya sıralamasını etkilemiyor. Dolayısıyla eğitim tercihi, arama sırasında içerikle yanıt oluşturma ve klasik aramada bulunma kararlarını birbirinden ayrı okumak gerekiyor.
İçerik lisansı, teknik izinle aynı anlaşma değil
Bir yayıncı teknik olarak taramaya izin verdiğinde taraflar kendiliğinden ücret, süre ve kullanım kapsamı içeren bir lisans anlaşması yapmış olmuyor. Aynı şekilde bir platformun kaynak bağlantısı vermesi de ödeme yaptığını göstermiyor. Lisans tartışmasında hangi içeriklerin hangi ürünlerde kullanılacağı, anlaşmanın ne kadar süreceği ve ekonomik karşılığın nasıl belirleneceği ayrı sorular oluşturuyor. Teknik kontrol bu pazarlığın sınırlarını destekleyebilir, fakat ticari sözleşmenin bütün koşullarını tek başına belirleyemez.
Google’ın yayıncılara yönelik duyurusu, bağlantıları ve site önizlemelerini geliştirdiğini, okurun tercih ettiği kaynakları daha görünür kılacak araçlar sunduğunu anlatıyor. Bunlar şirketin ürün açıklamaları; bağımsız bir trafik araştırmasının yerine geçmiyor. Yayıncının kararı, platformun daha fazla keşif vaadiyle kendi ölçtüğü ekonomik getiriyi birlikte değerlendirmesini gerektiriyor. Okurun kaynak tercihiyle yayıncının içerik kullanım tercihi de iki ayrı karar.
Türkiye’deki geçici tedbirin uygulama ayrıntıları henüz net değil
Rekabet Kurumu’nun 2 Kasım 2026 duyurusu, soruşturmayı ve 8 Ekim 2026 tarihli, 26-37/1000-423 sayılı geçici tedbiri açıklıyor. Tedbir; haber yayıncıları arasında ayrımcılık yaratmayan, içerik kullanımının ekonomik değerini yansıtan ve yayıncı tercihini diğer Google hizmetlerindeki görünürlük ile indekslenmeden bağımsız kılan koşulları hedefliyor. Soruşturma açılması, ihlalin kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Duyuru, belirli bir ödeme tarifesi veya bütün yayıncıların kullanacağı kesin bir teknik iş akışı açıklamıyor. Bu nedenle Türkiye’deki geçici tedbirin teknik ve ticari uygulama ayrıntıları henüz net değil. Ağustosta küresel olarak açılan Google kontrolüyle ekimde alınan Türkiye kararını aynı düzenleme saymak da doğru olmaz. Soruşturmanın ve tedbirin kapsamını anlatan haber, bu ayrımı daha ayrıntılı ele alıyor.
Yayıncı kararını hangi verilerle vermeli?
Yeni Generative AI performans raporu, AI Overviews ve AI Mode’daki bağlantı gösterimlerini sayfa, ülke, cihaz ve tarihle inceleme olanağı sunuyor. Ancak bu raporu ayrı bir tıklama veya tıklama oranı raporu gibi okumamak gerekiyor. Discover için ayrı üretken yapay zekâ raporu bulunuyor. Gösterim, okurun bağlantıyı gördüğünü anlatıyor; siteye geldiğini veya abonelik satın aldığını göstermiyor.
Sağlıklı karar için yayıncı, bu görünürlüğü genel arama tıklamaları, site oturumları ve abonelik sonuçlarıyla birlikte değerlendirmeli. Karşılaştırırken mevsimselliği, gündemi ve içerik türlerini ayırmalı; tek haftalık düşüşü yalnızca yapay zekâya bağlamamalı. Özgün habercilik, doğrudan okur ilişkisi ve geri dönme gerekçesi yaratmak bu nedenle önem kazanıyor. Teknik tercih hakkının gerçek değeri, yayıncının neyi açıp kapattığını anlaması ve bunun ekonomik sonucunu ölçebilmesiyle ortaya çıkıyor.
Bir haber merkezinin değerlendirmesi yalnızca toplam ziyaret sayısında bitmemeli. Örneğin ilk kez gelen okurla tekrar gelen okurun davranışını, reklam gösterimiyle ücretli üyeliği ve kısa yanıt aramasıyla araştırma amaçlı okumayı ayrı izlemek daha açıklayıcı olur. Böyle bir yaklaşım, belirli bir platformdaki görünürlüğün yayıncı için gerçekten sürdürülebilir bir okur ilişkisi üretip üretmediğini anlamaya yardımcı olabilir.
