Elon Musk, 2027 yılında ABD’de yaşayan 18 yaşından küçük bütün çocuklara birer SpaceX hissesi vermeyi planladığını açıkladı. Musk’ın sosyal medya platformu X üzerinden duyurduğu plan, mevcut hisse değeri üzerinden hesaplandığında 10 milyar doları aşan bir bağış anlamına geliyor. Uzay taşımacılığı ve yapay zekâ alanlarında faaliyet gösteren SpaceX’in hisse başına 146 dolarlık değeri dikkate alındığında, 70 milyondan fazla çocuğun bu uygulamadan yararlanması söz konusu. Yaklaşık 1 trilyon dolarlık kişisel serveti bulunduğu belirtilen Musk’ın dağıtmayı planladığı hisselerin toplam değeri, servetinin yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geliyor. Bununla birlikte, hisselerin çocuklara hangi yöntemle ulaştırılacağı ve dağıtımın hangi koşullarda gerçekleştirileceği henüz açıklanmış değil.
Musk, X üzerindeki başka bir paylaşımında hisseleri doğrudan halka vermek istediğini belirtti. Söz konusu bağışın ilerleyen dönemde gerçekleştirmeyi düşündüğü hisse dağıtımlarının ilki olacağını da ifade etti. Buna rağmen, SpaceX hisselerinin çocuklar adına nasıl kaydedileceği, hisselerin satılıp satılamayacağı veya belirli bir yaşa kadar hesaplarda tutulmasının gerekip gerekmeyeceği konusunda ayrıntı paylaşılmadı. SpaceX’in halka açık olmayan bir şirket olması, hisse devrinin nasıl gerçekleştirileceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Musk’ın açıklaması şu aşamada bir taahhüt niteliği taşırken uygulamanın mali ve hukuki çerçevesi belirsizliğini koruyor.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi tarafından oluşturulan ve Trump Accounts adı verilen çocuklara yönelik yatırım hesapları, hisselerin dağıtımı için kullanılabilecek seçenekler arasında bulunuyor. ABD Hazine Bakanlığı üzerinden oluşturulan bu hesaplara varlıklı bağışçılar tarafından hisse senedi aktarılabiliyor. Musk’ın Trump’ın seçim kampanyasına yaklaşık 300 milyon dolarlık destek sağladığı da biliniyor. Ne var ki Musk, SpaceX hisselerini dağıtırken Trump Accounts sisteminden yararlanacağını söylemedi. Dolayısıyla mevcut programın bağış için kullanılıp kullanılmayacağı konusunda kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.
Elon Musk’ın SpaceX hissesi açıklaması Anthropic’in bağış planını izledi
Musk’ın duyurusu, yapay zekâ şirketi Anthropic’in kendi hisselerine ilişkin açıkladığı bağış planından yalnızca birkaç saat sonra geldi. Anthropic, yaklaşan halka arzının ardından şirket hisselerinin yüzde 5’ini kamu yararına faaliyet gösterecek yeni bir fona aktarmayı planladığını bildirdi. Şirket, oluşturulacak fonun geleneksel kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yüksek tutarlı bağışlar yapmak veya belirli toplum kesimlerine doğrudan kaynak aktarmak amacıyla kullanılacağını belirtti. Böylece Anthropic, halka arz sonrasında oluşacak şirket değerinin bir bölümünü sosyal amaçlı faaliyetlere yönlendirmeyi hedeflediğini duyurmuş oldu. Musk ise şirketin bu yaklaşımından farklı olarak kaynakların aracı kuruluşlar yerine doğrudan insanlara ulaştırılması gerektiğini savundu.
Pazar öğleden sonra Anthropic’in X üzerindeki paylaşımına yanıt veren Musk, şirketin bağışları doğrudan halka yapmasını önerdi. Yaklaşık dört saat sonra aynı tartışmaya yeniden katılan Musk, kendisinin de böyle bir yöntem izleyeceğini yazdı. Gece saatlerinde yaptığı başka bir paylaşımda ise 2027’de ABD’deki her çocuğa bir SpaceX hissesi vereceğini açıkladı. Böylelikle başlangıçta Anthropic’in bağış modeline yönelik bir yorum olarak ortaya çıkan açıklama, SpaceX hisselerini kapsayan somut bir taahhüde dönüştü. Buna karşılık Musk, bu duyurularında hisse dağıtımına ilişkin herhangi bir resmî takvim veya uygulama belgesi paylaşmadı.
ABD Federal Kurumlar Arası Çocuk ve Aile İstatistikleri Forumu’nun verilerine göre ülkede 18 yaşından küçük 70 milyondan fazla çocuk bulunuyor. Bu sayı üzerinden yapılacak hesaplama, Musk’ın en az 70 milyon SpaceX hissesini dağıtması gerektiğine işaret ediyor. Hisse başına 146 dolar değer esas alındığında toplam bağışın büyüklüğü 10,22 milyar doları buluyor. Bununla birlikte, hisselerin 2027’deki değerinin bugünkü seviyesinden farklı olması mümkün. Dolayısıyla bağışın gerçekleşmesi durumunda çocuklara aktarılacak varlıkların toplam parasal karşılığı, dağıtım tarihindeki değerlemeye bağlı olarak değişebilir.
MEVCUT VERİLERLE OLASI BAĞIŞIN BÜYÜKLÜĞÜ
Hisse başına değer
146 $
Hedeflenen çocuk sayısı
70 milyon+
Tahmini toplam değer
10,22 milyar $+
Planlanan dağıtım yılı
2027
Hesaplama, kaynak metinde belirtilen 146 dolarlık hisse değeri ve en az 70 milyon çocuk varsayımına dayanıyor.
Musk’ın SpaceX üzerindeki mevcut hisse varlığı, açıklanan bağışı karşılayabilecek büyüklükte görünüyor. Paylaşılan bilgilere göre Musk, yaklaşık 849 milyon adet A sınıfı adi hisseye ve 5,5 milyardan fazla B sınıfı üstün oy hakkına sahip hisseye sahip. Bunun yanında ilerleyen dönemde daha fazla hisse edinmesi de bekleniyor. Hisselerin farklı sınıflara ayrılması, şirket üzerindeki ekonomik haklarla oy haklarının aynı oranda dağılmadığı anlamına geliyor. Ne var ki Musk, çocuklara dağıtmayı düşündüğü hisselerin hangi sınıftan olacağını belirtmediği için bağışın şirketin ortaklık yapısına ve oy haklarına olası etkileri şimdilik hesaplanamıyor.
Musk’ın bugüne kadarki hayırseverlik faaliyetleri büyük ölçüde Musk Foundation üzerinden yürütüldü. ABD’nin en büyük beşinci özel hayır vakfı konumunda bulunan kuruluş, Musk’ın geçmişte hayırseverlik faaliyetlerine yönelik eleştirel açıklamalarına rağmen yüksek tutarlı varlıkları yönetiyor. Öte yandan The Economist tarafından gerçekleştirilen yakın tarihli bir inceleme, Musk Foundation’ın yıllar içinde dağıttığı kaynakların çoğunluğunun Musk ile çeşitli şekillerde bağlantılı kuruluşlara yönlendirildiğini ortaya koydu. İncelemeye göre toplam bağışların yaklaşık yüzde 60’ı, Musk’ın mali işlerini yöneten Jared Birchall’ın idaresindeki The Foundation adlı başka bir hayır kuruluşuna aktarıldı. Bu veriler, Musk’ın doğrudan bireylere hisse dağıtma önerisinin önceki bağış yöntemlerinden farklı bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor.
SpaceX hisselerinin çocuklara doğrudan aktarılması durumunda, bu kişilerin şirketin gelecekteki değer değişimlerinden etkilenmesi mümkün olacak. Fakat halka açık olmayan bir şirkette hisse sahibi olmak, borsada işlem gören şirketlerin hisselerine sahip olmaktan farklı koşullar içeriyor. Özellikle hisselerin nakde çevrilmesi, devredilmesi ve değerinin belirlenmesi konusunda şirketin kuralları ile uygulanacak yasal düzenlemeler belirleyici olabilir. Bunların yanında çocuklar adına açılacak hesapların yönetimi ve olası vergisel yükümlülükler de açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında yer alıyor. Musk’ın 2027 için duyurduğu planın kapsamı oldukça geniş olsa da uygulamanın nasıl gerçekleştirileceği ve alıcılara hangi hakları sağlayacağı konusunda daha fazla ayrıntıya ihtiyaç duyuluyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Elon Musk belgeseline reklam engeli yetmedi, TikTok hesabı da kapatıldı
Dört Avrupa operatörü, telefonlara uydu bağlantısı için birleşiyor
Apple’ın 28 Ekim davetiyesi ortaya çıktı: Yeni Mac ve iPad beklentisi
Arm’ın AGI CPU karşılaştırması, raf başına iş yükünde 1,99 kat fark gösteriyor
HP Googlebook 14, 19 saatlik pil iddiasını OLED ekranla birleştiriyor
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir. Satış ortaklığı açıklaması
