Antalya’daki COP31 zirvesinin 11 Kasım gündeminde, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in yeni bir İklim Adaleti Paktı çağrısı öne çıktı. Anadolu Ajansının aktardığı açıklamada Guterres, fosil yakıtlardan adil geçişi, kırılgan toplumların korunmasını, finansmanı ve uluslararası iş birliğini aynı çerçevede ele aldı. Bu çağrı, ülkelerin üzerinde uzlaştığı yeni bir COP31 kararı anlamına gelmiyor.
Guterres, gelişmiş ülkelerin 2035’e kadar yılda en az 300 milyar dolarlık iklim finansmanı taahhüdünü yerine getirmesini istedi. Büyük petrol şirketlerinin olağanüstü kârlarının vergilendirilmesini de kırılgan ülkelere destek sağlayabilecek bir yöntem olarak önerdi. Buradaki finansman tutarı bugün açıklanmış yeni bir ödeme değil, yerine getirilmesi istenen taahhüdün büyüklüğü.
Çağrının enerji ayağında ise 2035’e kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 düzeyine göre üç katına çıkarılması ve emisyonları azaltılmamış kömürden elektrik üretiminin en az yüzde 75 düşürülmesi yer aldı. Bunlar da Guterres’in ortaya koyduğu hedefler olarak okunmalı; bugün yürürlüğe giren ortak yükümlülükler olarak değil.
UNFCCC’nin resmî programına göre Antalya Liderler Zirvesi 11 ve 12 Kasım’da düzenleniyor. Bugünkü gündemde ulusal açıklamaların yanında temiz enerji, elektrifikasyon, yeşil sanayi ve erken uyarı sistemleri bulunuyor. 10 Kasım COP31 derlememizde ele aldığımız fosil yakıtlardan geçiş ve elektrifikasyon başlıkları, böylece liderler düzeyindeki görüşmelerde de yerini koruyor.
Elektrifikasyon hedefi, şebeke ve depolama yatırımlarını da kapsıyor
Günün teknoloji açısından önemli başlığı, Türkiye COP31 Başkanlığının “35 by 35” elektrifikasyon girişimi. 11 Kasım oturumu için hazırlanan resmî kavram notu, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki yaklaşık yüzde 23’lük payını 2035’te yüzde 35’e yükseltme hedefini açıklıyor. Bu oran, elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payını değil, tüketilen toplam nihai enerjinin ne kadarının elektrik biçiminde kullanıldığını anlatıyor.
Belge, dönüşümü yalnızca daha fazla güneş paneli veya rüzgâr türbini kurmakla sınırlamıyor. Elektrik şebekeleri, enerji depolama, sistem esnekliği ve son kullanım teknolojileri için yatırım gereğini de vurguluyor. Ulaşımda, binalarda ve sanayide elektriğin daha fazla kullanılması planlanırken altyapının bu talebi taşıması gerekiyor. Dolayısıyla elektrikli araçlar ve elektrikli ısıtma sistemleriyle ilgili gelişmeleri, onları besleyen şebekeden ayrı değerlendirmek eksik kalıyor.
Başkanlık, girişim üzerinden siyasi destek, yatırım ve uluslararası iş birliği toplamayı amaçlıyor. Resmî metin, katılımcıları ulusal koşullarını dikkate alarak destek vermeye davet ediyor. Bir oturumun programda yer alması veya hedefin başkanlık belgesinde bulunması, bütün tarafların aynı metni nihai COP kararı olarak kabul ettiği anlamına gelmiyor.
İklim teknolojilerinde planların projeye dönüşmesi gündemde
Bir diğer başlık, gelişmekte olan ülkelerin iklim teknolojisi ihtiyaçlarını uygulanabilir projelere dönüştürmesi. UNEP’nin 11 Kasım için duyurduğu etkinlik, Teknoloji İhtiyaç Değerlendirmeleri ve Teknoloji Eylem Planları üzerinden bu süreci ele alıyor. Belém Teknoloji Uygulama Programı kapsamında, ülkelerin önceliklerini belirledikten sonra finansman bulabilecek projeler geliştirmesine odaklanılıyor.
Etkinlik duyurusu, UNFCCC Teknoloji Yürütme Komitesi ile UNEP Kopenhag İklim Merkezinin hazırladığı uygulama rehberinin tanıtımını da programa koyuyor. Ancak duyuru, rehberin tanıtıldığını veya belirli projelere finansman sağlandığını tek başına doğrulamıyor. Bu nedenle burada açıklanan program ile tamamlanmış uygulama sonuçlarını ayırmak gerekiyor.
Liderler programının 12 Kasım bölümünde Paris Anlaşması’nın uygulanması ve finansmana erişim, kentsel dayanıklılık ve elektrik şebekeleri için ayrı oturumlar yer alıyor. Günün açıklamalarının somut etkisini değerlendirmek için bundan sonraki adım, çağrıların hangi finansman araçlarına, yatırım kararlarına ve kabul edilmiş metinlere dönüştüğünü izlemek olacak.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
