Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), küresel ısınma için sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 santigrat dereceyle sınırlama hedefinin aşılacağını ortaya koyan yeni bir rapor yayımladı. “Limiting Overshoot” adını taşıyan rapor, dünyanın bu eşiğin altında tutulmasının yollarından çok, 1,5 derecenin üzerindeki dönemin mümkün olduğunca kısa sürmesine odaklanıyor. UNEP bünyesindeki iklim uzmanlarının değerlendirmesine göre mevcut koşullarda küresel sıcaklıkların kritik kabul edilen seviyenin üzerine çıkması bekleniyor. Bu nedenle ülkelerin sera gazı salımlarını hızla azaltmasının yanı sıra atmosferde biriken karbondioksitin bir bölümünü uzaklaştıracak yöntemlere de başvurması gerekiyor. Raporda bununla birlikte sıcaklık artışının 1,5 dereceyi kısa süreliğine aşmasının bile insanlar ve ekosistemler açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
UNEP’in ortaya koyduğu yaklaşım, sıcaklık artışının önce 1,5 derece sınırını aşması, daha sonra en yüksek seviyesine ulaşması ve ardından yeniden düşürülmesi üzerine kuruluyor. Bunun gerçekleşebilmesi için ülkelerin net sıfır emisyon hedeflerine ulaşması yeterli olmayacak. Atmosferden büyük miktarlarda karbondioksit uzaklaştırılması da gerekecek. Ne var ki rapor, karbondioksit giderme teknolojilerinin sera gazı salımlarını azaltmanın yerine kullanılabilecek bir seçenek olmadığının altını çiziyor. Bu yöntemler, doğrudan emisyon kesintilerinin yanında uygulanması gereken tamamlayıcı araçlar olarak değerlendiriliyor.
Küresel ısınma için 1,5 derece sınırı neden değişiyor?
Paris Anlaşması kapsamında belirlenen 1,5 santigrat derecelik eşik, uzun süredir uluslararası iklim politikasının temel hedeflerinden biri durumunda. UNEP de önceki çalışmalarında ülkelerin sıcaklık artışını bu seviyenin altında tutabilecek politikaları uygulaması gerektiğini vurguluyordu. Yeni rapor ise söylemde belirgin bir değişikliğe işaret ediyor ve artık sınırın hiç aşılmamasından ziyade aşımın büyüklüğünü ve süresini azaltmaya odaklanıyor. Bunun temelinde, mevcut emisyon azaltım hızının sıcaklık artışını 1,5 derecenin altında tutmaya yeterli olmaması bulunuyor. Buna rağmen rapor, sınırın aşılmasının iklim politikalarından vazgeçilmesi gerektiği anlamına gelmediğini özellikle ortaya koyuyor.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, 1,5 derecenin üzerinde kalınması hâlinde iyi bir senaryodan söz edilemeyeceğini belirtiyor. Andersen, dünyanın farklı bölgelerinde görülen aşırı sıcak hava dalgalarının iklim değişikliğinin etkilerinin daha hızlı ortaya çıkabileceğini, daha ağır sonuçlar doğurabileceğini ve daha uzun sürebileceğini şimdiden gösterdiğine dikkat çekiyor. Bunun insan kayıplarını ve ekonomik ya da toplumsal aksaklıkları artırabileceğini belirten Andersen, sera gazı emisyonlarının azaltılması gerektiğini vurguluyor. Bunun yanında iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması ve uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. UNEP’e göre 1,5 derecelik sınırın aşılması artık beklenen bir gelişme olsa da, aşımın mümkün olduğunca düşük seviyede ve kısa süreli tutulması hâlâ ülkelerin uygulayacağı politikalara bağlı.
Sıcaklığın belirli bir süre 1,5 derecenin üzerine çıkıp daha sonra gerilemesi ise ortaya çıkan bütün etkilerin geri alınabileceği anlamına gelmiyor. UNEP uzmanları, daha yüksek sıcaklıklarda geçirilen kısa bir dönemin dahi geri döndürülmesi giderek zorlaşan sonuçlar yaratabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle aşırı sıcaklıklar, ekosistem kayıpları ve iklim sistemindeki uzun süreli değişiklikler bakımından sıcaklığın ulaştığı en yüksek seviye kadar bu seviyede ne kadar kalındığı da belirleyici oluyor. Bu nedenle rapordaki “aşım, zirve ve düşüş” yaklaşımı, 1,5 derecelik hedefin terk edilmesinden çok değişen koşullarda zararın nasıl sınırlandırılabileceğini ele alıyor. Atmosferden karbondioksit uzaklaştırılması da bu noktada emisyon azaltımının alternatifi değil, sıcaklıkların ilerleyen dönemde yeniden aşağı çekilmesini destekleyebilecek ek bir yöntem olarak öne çıkıyor.
Günün Öne Çıkan Fırsatları
REKLAM — Bu içerikte satış ortaklığı bağlantıları bulunmaktadır. Bu bağlantılar üzerinden yapılan alışverişlerden Teknoblog komisyon kazanabilir.
Raporun yayımlandığı dönemde büyük ekonomilerin izlediği politikalar ise UNEP’in çizdiği yol ile mevcut uygulamalar arasındaki farkı gösteriyor. Kaynak metne göre ABD ve Avrupa Birliği yönetimleri bu yıl sera gazı emisyonlarına ilişkin bazı kısıtlamaları gevşetti. Bu tür politika değişiklikleri, küresel emisyonların kısa sürede azaltılması hedefini daha güç hâle getirebilir. Bununla birlikte 1,5 derece eşiğinin aşılması, sıcaklığın bundan sonra ne kadar yükseleceğinin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor; her ilave sıcaklık artışı farklı ölçekte riskler yaratıyor. UNEP’in yeni yaklaşımı da bu nedenle emisyonların hızla azaltılması, iklim değişikliğine uyum kapasitesinin güçlendirilmesi ve sıcaklığın kritik eşiğin üzerinde kaldığı sürenin mümkün olduğunca sınırlandırılması üzerinde yoğunlaşıyor.
